Βάλια Κάλντα Στην κοιλάδα της μύησης
5.0/5 rating 1 vote
Κείμενο: Θάλεια Νουάρου Φωτογραφίες: Θάλεια Νουάρου, Γιάννης Σαπνάς

Δάση απέραντα σαν να μην πατήθηκαν ποτέ από πόδι ανθρώπου, βουνά, χαράδρες και κορφές, μονοπάτια που ελίσσονται πότε στα αλπικά λιβάδια, πότε στον γκρεμό, βαθύσκιωτοι λόγγοι που ξυπνούν μέσα σου μνήμες αρχετυπικές… Δρακολίμνες, ξέφωτα, ρεματιές, ποτάμια ορμητικά – μια ασύλληπτη μεγαλοπρέπεια φερμένη από αλλού…

Αν και κορυφαίο μυστικό που μοιράζονται οι μύστες της φύσης και της φωτογραφίας, η περιοχή δεν αποτελεί προορισμό ευρείας πέψης και κατανάλωσης. Τόπος ως πρόσφατα δυσπρόσιτος, απαιτεί οπωσδήποτε τετρακίνηση και φυσικά πεζοπορία – αν δεν εισχωρήσεις σε βάθος στον πυρήνα του δρυμού, είναι σαν να μην πήγες ποτέ. Η Ιόνια οδός διευκολύνει πλέον την πρόσβαση στην περίφημη «Ζεστή Κοιλάδα», που συγκαταλέγεται ανάμεσα στους ομορφότερους δρυμούς της χώρας. Καταφύγιο άγριας ζωής, φιλοξενεί ένα από τα σπανιότερα και πιο ευαίσθητα οικοσυστήματα του κόσμου. Εδώ, η φύση παίρνει τον χώρο της αναπνέοντας μακριά από βίαιες ανθρώπινες δραστηριότητες…

Οδηγός και συνοδοιπόρος μας, ο Γιάννης Σαπνάς και η Light Harrier Expeditions, που ειδικεύεται σε φωτογραφικές εκδρομές βουνού. Εργαλείο μας το Ford Ranger Wildtrack 3.0L, ένας σκληροπυρηνικός τετρακίνητος… πάνθηρας, που σε ανεβοκατεβάζει σε ψηλές κορφές και σε βαθιά φαράγγια, εκεί όπου δεν υπάρχει οποιασδήποτε μορφής δρόμος και, σε διαφορετική περίπτωση, θα χρειαζόταν πολύωρη πεζοπορία για να τα προσεγγίσεις. Για τους εραστές της αδρεναλίνης, να επισημάνουμε πως δεν πρόκειται για off-road action περιηγήσεις, αλλά για ένα εργαλείο που αφορά τους λάτρεις της εικόνας – φωτογράφους και οπερατέρ. Οι δυο μεγάλες του αγάπες, η φύση και η φωτογραφία, ήταν άλλωστε το κίνητρο που έκανε τον Γιάννη να δημιουργήσει αυτή τη δουλειά.

Πώς ξεκινά ιδανικά η μέρα σου σε έναν τέτοιο ορεινό προορισμό; Μα σε ένα ορειβατικό καταφύγιο, στην καρδιά του δάσους πλάι στο ποτάμι, συντροφιά με τους ήχους των νερών, τα κουτάβια, τις χήνες, τα κοκόρια, τις κατσίκες… Ανοιχτόκαρδος και φιλόξενος, ο κ. Γιάννης Βραζιτούλης πριν από 18 χρόνια εγκατέλειψε τα μαθηματικά για να δημιουργήσει μαζί με τον συνεργάτη του, τον Κώστα Γιαννούλη, το καταφύγιο «Βάλια Κάλντα» στη Βοβούσα (ή Βωβούσα). Τους χειμώνες στον ζεστό χώρο υποδοχής οι παρέες μαζεύονται γύρω από το τζάκι απολαμβάνοντας παραδοσιακά ηπειρώτικα πιάτα, ενώ το καλοκαίρι ο υπαίθριος χώρος γεμίζει με σκηνές κάτω απ’ τις παχιές σκιές των δέντρων. Πολυτελές και πεντακάθαρο, θεωρείται ένα από τα καλύτερα της χώρας και δεν έχει να ζηλέψει τίποτα σχεδόν από έναν κανονικότατο ξενώνα διαμονής.

Βοβούσα

Κλείνω τα μάτια και θυμάμαι. Αφήνω ελεύθερο τον νου να αφουγκραστεί… τη Βοβούσα, σαν πίνακα ζωγραφικής που αχνοφαίνεται στο βάθος του ποταμού, καθώς αγναντεύω τις απροσπέλαστες κορφές τής «Βαλιακάρδας». Τι κι αν πήρε την ονομασία της από τη βοή των νερών του Αώου. Χωμένη μέσα στην κατάφυτη χαράδρα με τον πανέμορφο οικισμό που αποτέλεσε μια από τις μεγαλύτερες κοινότητες του Ζαγορίου και μοιάζει να αναδύεται από τα σπλάχνα της γης και τη σιγή της...

«Το δημοτικό έκλεισε τα δύο τελευταία χρόνια και τα παιδάκια αναγκάζονται να πάνε σχολείο στα Γιάννενα, δύο ώρες δρόμος μακριά» θα μας πει ο κ. Άγγελος, που κρατά μία από τις δυο ταβέρνες-καφενεία του χωριού. Έτσι οι περισσότερες οικογένειες παραμένουν πια μόνο για παραθερισμό. Να πώς ερημώνουν οι τόποι, και πόσο μάλιστα όταν μιλάμε για έναν οικισμό που συγκαταλέγεται ανάμεσα στους ωραιότερους της Ελλάδας… Χτισμένη στις όχθες του Αώου αντικριστά, τους δυο της μαχαλάδες ενώνει το πέτρινο τοξωτό γεφύρι του 1748 που έχτισε ο Αλέξης Μήσιος από το Ζαγόρι. Νεότερο αρχαιολογικό μνημείο το «Punti», όπως ονομάζεται στα βλάχικα, καθρεφτίζεται στα νερά του ποταμού δημιουργώντας έναν τέλειο κύκλο.

Ο εγκαταλειμμένος ξενώνας του Περδίκη (το πρώτο ξενοδοχείο που χτίστηκε στο Ζαγόρι τη δεκαετία του ‘70) στέκει έτσι, με όλα του τα έπιπλα και τη διακόσμηση, αμίλητος θαρρείς, αφημένος στη φθορά του δίνει μια μυστηριακή νότα στο χωριό. «Λένε πως είναι στοιχειωμένος…» Κάπου κάπου στις λουλουδιαστές αυλές οι αφίσες από το διάσημο «Vovousa Festival», τη μεγάλη καλλιτεχνική διοργάνωση που πραγματοποιείται τα τελευταία καλοκαίρια, καλώντας μας να πάρουμε τα βουνά… προσωπικά. Το καλοκαίρι θεωρείται η εποχή της, όποτε όμως και να την επισκεφθείς,  θα περπατήσεις οπωσδήποτε στο γεφύρι, τις όχθες και τα μονοπάτια που κινούνται παράλληλα με το ποτάμι, θα μπεις στην πέτρινη εκκλησιά του Αϊ-Γιώργη, θα επισκεφθείς τους νερόμυλους με τα νεροπρίονα και τις απλωμένες βελέντζες, τον ναό της Παναγιάς. Αρχές του Σεπτέμβρη θα μαζέψεις τα κράνα, τον χειμώνα θα γευτείς αγριογούρουνο –το νούμερο ένα κυνήγι της περιοχής– και το καλοκαίρι θα κολυμπήσεις στα κρυστάλλινα νερά του ποταμού…

Ένας ακόμη ζωντανός θρύλος κράτησε παρθένο μες στους αιώνες το αρχαίο δάσος της Αγίας Παρασκευής, πάνω από τον οικισμό. Ιερό δάσος από την αρχαιό-τητα, απαγορευόταν ανέκαθεν η κοπή των ξύλων κι όταν αργότερα κάποιοι παρέβησαν τον άγραφο αυτό νόμο… σκοτώθηκαν, με αποτέλεσμα από τότε να μην έχει παρέμβει κανείς! Παίρνοντας το βαθύσκιωτο μονοπάτι που οδηγεί στο παμπάλαιο εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής –προστάτιδας των Βλάχων– περπατάς στο γερασμένο μα μεγαλόπρεπο δάσος, που μοιάζει να κλείνει μέσα του ολόκληρη τη σοφία του χρόνου.

Με τον κύριο Ζήση Δήμου, στο καφενείο της πλατείας δίπλα στο ποτάμι, θα μάθουμε πολλά για το βλαχοχώρι της Βοβούσας, που μαζί με το γειτονικό Περιβόλι διεκδικούν την καταγωγή του Ρήγα Φεραίου (από την πλευρά της μητέρας του). «Τα όρια του Ρωμέικου θα ’ναι η Βοβούσα», είχε προφητεύσει ο Κοσμάς ο Αιτωλός περνώντας από το χωριό που έχει καεί δύο φορές, τόσο από τους Τούρκους όσο και από τους Γερμανούς.

Καταφύγιο των αρματωλών, των κλεφτών και των εξεγερμένων απέναντι σε κάθε μορφή καταπίεσης, στις πτυχές αυτές της Πίνδου φούντωσε το αντάρτικο κι οι Γερμανοί έπειτα έκαψαν και λεηλάτησαν. «Μόνο την εκκλησιά του Αϊ-Γιώργη αφήσανε…» θα μας πει ο 84χρονος «Ζησάκης» της Βοβούσας: «Ξυπόλητοι στα χιόνια, τρέχαμε στο δάσος να κρυφτούμε και να γλιτώσουμε…» Αληθινό δώρο να μας τραγουδήσει παραδοσιακά ηπειρώτικα τραγούδια με την ψυχή και τη λεβεντιά του Ηπειρώτη κι εκείνο τον σπαρακτικό λυγμό στη φωνή.

Η Βοβούσα είναι το τελευταίο χωριό του ανατολικού Ζαγορίου στα σύνορα με τα Γρεβενά. Με το ένα πόδι στην Ήπειρο και το άλλο στη δυτική Μακεδονία οι δυο περιοχές μοιράζονται από κοινού τη Βάλια Κάλντα.

Ο πυρήνας του δρυμού

«Ποιο είναι το κορυφαίο αξιοθέατο που θα επισκεφθούμε;» ρωτούσα ανυπόμονα τον Γιάννη πριν ξεκινήσουμε. «Μα φυσικά ο πυρήνας του δρυμού...» Στα 69.000 στρέμματα έκταση φιλοξενούνται 2.000 είδη χλωρίδας και βρίσκουν καταφύγιο σπανιότατα είδη άγριας ζωής. Χρυσαετοί, γερακίνες, ασπροπάρηδες και αλπικοί τρίτωνες είναι κάποια από τα 186 είδη πτηνών και τα 30 είδη ερπετών που απαντώνται στον δρυμό. Εμβληματικά θηλαστικά όπως το αγριόγιδο, ο λύκος, το ζαρκάδι, η βίδρα, ο λύγκας, ο αγριόχοιρος και φυσικά η καφέ αρκούδα, το μεγαλύτερο από τα 60 είδη θηλαστικών της κοιλάδας, που εδώ διατηρεί και τον μεγαλύτερο πληθυσμό της στην Ελλάδα. Όσο οι ζέστες κρατούν, δεν είναι καθόλου απίθανο να τη συναντήσεις!

Ο πυρήνας περιλαμβάνει ένα περίπλοκο δίκτυο μονοπατιών και δασικών διαδρομών, που ξεκινούν παράπλευρα με την κύρια χωμάτινη οδό, η οποία οδηγεί στο Αρκουδόρεμα, κύριο παραπόταμο του Αώου. Ούτε μία ώρα δεν διαρκεί η κατάβαση ως εκεί, αλλά ο Γιάννης είχε προειδοποιήσει: «Μπορεί να μας πάρει και 6 ώρες να τη διανύσουμε!» Ακριβώς έτσι… Η βόλτα κρατάει πολύ αφού οπουδήποτε και να σταθείς, απ’ το ξημέρωμα μέχρι τη δύση, δεν γίνεται να μην παρασυρθείς από αυτή την ομορφιά – ωδή στην πολυποίκιλη φθινοπωρινή φύση. Απ’ τα καταπράσινα δάση μαύρης και κόκκινης πεύκης –απ’ όπου μετά βίας περνά το φως– ως τις χρυσαφένιες οξιές, τις καρυδιές, τις καστανιές, που σχηματίζουν φυσικές γέφυρες με τα κλαδιά και τα φυλλώματά τους και το γυμνό ημιαλπικό τοπίο που ανακόπτεται από σκόρπιες συστάδες φυλλοβολών, οι εικόνες ροβολούνε φθινόπωρο και σε αιχμαλωτίζουν. Το τοπίο με τα γιγάντια «μπονζάι» – τα θεόρατα δέντρα που ’χει σμιλέψει ο άνεμος να μοιάζουν με γλυπτά, σε μεταφέρει σε τοπία βγαλμένα από την άγρια δύση! Ένα από τα μονοπάτια οδηγεί στον Λάκκο του Αυγού. Μόλις 40 λεπτά πολύ χαλαρής πεζοπορίας σε ένα χαλί από κίτρινα φύλλα σε φέρνει ως τη μικρή αλπική λίμνη, που αυτή την εποχή έχει στεγνώσει. «Τα δέντρα εδώ μοιάζουν με διαστημόπλοια, πλάσματα από κάποια άλλη γη» θα πει ο Γιάννης, «είναι πραγματικά αδύνατο να το πιστέψεις». Με διάθεση εξερεύνησης εμείς θα τολμήσουμε να πάρουμε το μονοπάτι προς την τοποθεσία «Κόκκινα δέντρα». Η πορεία μας θα ανακοπεί από τις γιγάντιες πέτρες και τον γκρεμό, όμως η διαδρομή ως εδώ – μέσα από την καρδιά του δάσους με τα υπεραιωνόβια ρόμπολα (λευκόδερμη πεύκη) θα μας ανεβάσει στα ύψη. Πυκνόφυτα ουρανομήκη δέντρα ζουν μέχρι και χίλια χρόνια κι οι ψηλόλιγνοι κορμοί τους αγγίζουν θαρρείς τον ουρανό. Κρίμα να αγνοούμε πως στη χώρα μας υπάρχουν τέτοιου σπάνιου είδους τοπία…

Μηλιά Μετσόβου

Από τον περίβολο του μεγαλόπρεπου ναού της Κοίμησης στο Περιβόλι, αγναντεύομε τις πολύχρωμες στέγες του οικισμού, που ξεδιπλώνεται αμφιθεατρικά στα πόδια μας. Το πανέμορφο αναπαλαιωμένο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου (1893) με τους δύο τρούλους, βρίσκεται 6 χλμ. έξω από το χωριό. Βοσκοτόπια λαμπυρίζουνε στο φως, πέτρινα τοξωτά γεφύρια (140 μετράει όλος ο δρυμός!), ξωκλήσια διάσπαρτα, συντροφεύουν την πορεία μας αυτή παράλληλα με τα νερά του Βενέτικου. Ξυλεία παντού και εργάτες του ξύλου στα καταπράσινα λιβάδια, δίπλα στις δασωμένες πλαγιές, δίνουν το στίγμα του τόπου. Η υλοτομία ανέκαθεν αποτελούσε την κύρια ασχολία των κατοίκων στους οικισμούς της κοιλάδας. «Η κοπή δέντρων σε συγκεκριμένες θέσεις του δάσους το βοηθά να δέχεται περισσότερο φως, να αναπνέει και να αναζωογονείται» θα μας πουν, κοπάζοντας τις όποιες περιβαλλοντικές μας ανησυχίες…

Τα σκήπτρα στον τομέα επεξεργασίας του ξύλου κρατά αναμφίβολα η Μηλιά (Αμέρου στα βλάχικα), μια άγνωστη γωνιά της Πίνδου, 12 μόλις χλμ. από το Μέτσοβο. Με δύο δασικούς συνεταιρισμούς, που εκμεταλλεύονται 36.000 στρέμματα δασικής έκτασης, το πανέμορφο βλαχοχώρι κατάφερε να μηδενίσει την ανεργία κρατώντας εκεί τους νέους και τα παιδιά. «Πάνω από 35 εργαστήρια ξυλείας λειτουργούν στο χωριό. Η τέχνη μεταφέρεται από γενιά σε γενιά» θα μας πει ο κ. Γιώργος στο καφενείο του στην πλατεία. Χτισμένη σε περίοπτη θέση στα ψηλά, αισθάνεσαι να σε περιβάλλει γύρω σου ο οικισμός με τα παραδοσιακά σπιτάκια και τις εκκλησιές με τα θεόρατα καμπαναριά. Η βαλσαμωμένη αρκούδα στη βιτρίνα (που την ξέβαψε ο ήλιος κάνοντάς τη να μοιάζει… πολική!), το λαογραφικό μουσείο και φυσικά τα εργαστήρια ξυλείας είναι κάποια από τα αξιοθέατά του. Αλλού κόβουν τους κορμούς, αλλού κεντούν με τον τόρνο σχήματα και μορφές: σβούρες, σουβενίρ και χρηστικά αντικείμενα… «Από δω προμηθεύεται ξυλεία σχεδόν όλη η Ελλάδα…» Ένα είναι σίγουρο, πως σπάνια βλέπεις τους ανθρώπους να εργάζονται με τόσο κέφι, άλλος αέρας φαίνεται φυσά στα 1.180 μ. υψόμετρο!

Σπήλαιο Γρεβενών και φαράγγι της Πορτίτσας

Τοπίο όμορφο, άγριο, επιβλητικό, γεμάτο δύναμη και ζωηρές ενεργειακές δονήσεις. Ένα απέραντο κάστρο ήταν κάποτε ο οικισμός του Σπηλαίου, νότια του όρους Όρλιακα. Ένα απέραντο φυσικό φρούριο, οχυρωμένο περιμετρικά ήδη από την αρχαιότητα. «Τα τείχη είναι βυζαντινά, τα θεμέλιά τους όμως ανάγονται στη ρωμαϊκή και την ελληνιστική εποχή» πληροφορούμαστε στη μικρή Κοινοτική Βιβλιοθήκη της πανέμορφης πλατείας. Η περιοχή κατοικείται από την πρώιμη Εποχή του σιδήρου αποτελώντας τόπο αδιάκοπης αρχαιολογικής έρευνας. Σε πολλές περιοχές έχουν εντοπιστεί ευρήματα από τη Νεολιθική εποχή, ενώ ακριβώς κάτω από το σημείο όπου βρισκόμαστε υπάρχουν αρχαίοι τάφοι με ευρήματα όμοια με των νεκροταφείων της Μακεδονίας.

Στην είσοδο του οικισμού επισκεπτόμαστε την πανέμορφη Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου (1633) με το αγιορείτικου τύπου καθολικό της Παναγιάς. Το χωριό κάηκε από τους Γερμανούς και έπειτα τα σπίτια χτίστηκαν με υλικό από τα τείχη του κάστρου, με αποτέλεσμα αυτό να καταρρεύσει… Το φαράγγι της Πορτίτσας δεν ήταν παρά μία από τις πύλες εισόδου στο απέραντο αυτό φυσικό φρούριο, μία από τις «πόρτες» του, αλλά κι ένα απίστευτου μεγέθους φυσικό αξιοθέατο.

Οι θεόρατοι κατακόρυφοι βράχοι στη διαδρομή θυμίζουν έντονα τη μορφολογία των Μετεώρων και μας συντροφεύουν μέχρι την απέραντη κοιλάδα του Βενέτικου. Η θέασή της και μόνο από ψηλά σου κόβει την ανάσα… Με άνοιγμα 100 μ., καθορίζεται από το τεράστιο κατακόρυφο ύψωμα που ορθώνεται στα 220 μ. πάνω από το ποτάμι κι είναι κομμένο στα δύο. Τεκτονικό ρήγμα που δημιουργήθηκε και με τη συμβολή του ποταμού τέμνοντας κάθετα το βουνό και αφήνοντας στο στενότερο σημείο του πέρασμα μόλις 8 μ.! Στη βάση του το ομώνυμο δίτοξο γεφύρι του 1830, ύψους 8 μ. και μήκους 34 μ. μοιάζει με μινιατούρα.

Ανήσυχος και ορμητικός ο Βενέτικος, δεν αστειεύεται. Μιας όμως και ο καιρός, η ανεκτή θερμοκρασία και η χαμηλή στάθμη των νερών μάς το επέτρεψαν, θα τολμήσουμε ένα μίνι river trekking στην απροσπέλαστη χαράδρα. Το πλάτος της ολοένα και στενεύει, ερεθίζοντας την αδρεναλίνη, που κορυφώνεται στο σημείο όπου και μόνο το άκουσμα των νερών στο βάθος σε κάνει να νιώθεις μηδαμινός μπροστά στην ανυπόταχτη ορμή τους, την ασύλληπτη δύναμη της φύσης και της γης…

Κι ενώ ήμασταν σίγουροι πως… τα είχαμε δει όλα, τα καλύτερα ο Γιάννης μας τα φυλούσε για το τέλος.

Φλέγγα

Θα περάσεις τη Λίμνη με τα νούφαρα, θα σεργιανήσεις στα στενά του Μετσόβου, τις όχθες της λίμνης των Πηγών του Αώου, και θα ανηφορίσεις για τη Φλέγγα, την ψηλότερη κορφή του όρους Μαυροβούνι. Οι δίδυμες δρακολίμνες βρίσκονται σε υψόμετρο 1.960 μ., ακριβώς κάτω από την κορφή, και μαζί με το Αυγό αποτελούν τις διασημότερες πεζοπορικές διαδρομές της κοιλάδας – μόνο μην επιχειρήσεις να πας μόνος σου…

«Κρανίου τόπος», μου είχε πει ο Γιάννης όταν σχεδιάζαμε το ταξίδι, «δεν θα πιστεύεις στα μάτια σου…», μα ακόμα κι αυτή η περιγραφή δεν ήταν ικανή να με προϊδεάσει για το τι θα αντίκριζα. Μοναχικά δέντρα δίνουν το στίγμα τους στις απέραντες γυμνές εκτάσεις κάτω από τον… απειλητικό ουρανό. Ανηφορίζοντας, το τοπίο γίνεται ολοένα και πιο ψυχεδελικό. Εκατοντάδες κορμοί από νεκρά κεραυνοβολημένα ρόμπολα κείτονται παντού, άλλοι στέκουν ακόμη γερμένοι, σαν ημιθανείς, μεσόκοποι, στιγματισμένοι απ’ τη μανία της φύσης. Γλυπτά καμωμένα από γη και κεραυνό φέρνουν στον νου κορμιά ανθρωπόμορφα. Σκηνικό βγαλμένο από ταινία επιστημονικής φαντασίας – οι εικόνες μιλούν από μόνες τους σαν να ιστορούν ό,τι απέμεινε από κάποιον καταστροφικό πόλεμο ανάμεσα σε δέντρα.

Μιας ώρας εύκολο περπάτημα στους διαδοχικούς αυχένες σε φέρνουν στις διάσημες λίμνες, όμως η κορυφογραμμή είναι η αγαπημένη των αστραπών... Τις αφουγκράζεσαι τις ακραίες καιρικές συνθήκες, σε κατακλύζει δέος γι’ αυτή τη σκοτεινή διάσταση της φύσης, που είμαστε παντελώς αδύναμοι να τη συλλάβουμε. Η απόκοσμη ομορφιά σε σαγηνεύει, μα από δίπλα της ο φόβος σε φρενάρει – τον νιώθεις στο πετσί σου, είναι πολύ εύκολο να κινδυνέψεις, να χαθείς...

Επιστρέφοντας, από τα ψηλά η σιλουέτα της λίμνης των Πηγών του Αώου με τα φιορδ της στο ηλιοβασίλεμα θυμίζουν τοπία σκανδιναβικά. Είναι τόσο πλούσιες οι εναλλαγές του τοπίου, τα χρώματα, τα κάδρα, οι υφές...

Όνειρο τόσων φωτογράφων ανά τον κόσμο, η Βάλια Κάλντα ξυπνά μέσα σου αρχετυπικές αναμνήσεις. Είναι ένα ολοζώντανο μουσείο της φύσης, που προϋ-ποθέτει γενναιότητα αλλά και προσοχή. Αν τη σεβαστείς, θα σε ταξιδέψει σε άπειρες διαστάσεις, άγνωστες και υπερβατικές. Έχε κατά νου τον Θανάση:

Το νερό στη Βάλια Κάλντα μόνο με νερό δε μοιάζει, απ’ το πουθενά πηγάζει κι απ’ την άβυσσο…

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    Ευχαριστούμε τον αντιδήμαρχο Ζαγορίου κ. Άγγελο Αρμένη και τον κ. Γιάννη Βραζιτούλη για την εξαιρετική του φιλοξενία στο Ορειβατικό Καταφύγιο «Βάλια Κάλντα» της Βοβούσας. Είναι το καλύτερο σημείο εκκίνησης για να εξερευνήσει κανείς την κοιλάδα και τον πυρήνα του δρυμού. Ιδανική low budget επιλογή, διαθέτει τέσσερα ευρύχωρα δωμάτια με κουκέτες, όπου μπορούν να φιλοξενηθούν μέχρι 50 άτομα, κι ένα ακόμη δωμάτιο με διπλό κρεβάτι και μπάνιο ιδιωτικό, κατάλληλο για οικογένειες ή παρέες έως έξι άτομα. Τηλ.: 26560 22200, 6977 314779, www.katafigiovaliacalda.com.

    O Γιάννης Σαπνάς και η Light Harrier Expeditions 4Χ4 photography trips ειδικεύονται στις εξορμήσεις βουνού με σκοπό τη φωτογράφιση. Σωστός προγραμματισμός, εμπειρία, αίσθηση ευθύνης, σύνεση και εξαιρετικές οδηγητικές δεξιότητες είναι μερικά μόνο από τα προσόντα που χρειάζεται κανείς γι’ αυτή την τόσο όμορφη και απαιτητική δουλειά, κι ο Γιάννης τα διαθέτει όλα. Φωτογράφος και οπερατέρ ο ίδιος, γνωρίζει πέτρα πέτρα τα δύσβατα αυτά μέρη οργανώνοντας τις εκδρομές του με υποδειγματικό σεβασμό τόσο στη φύση όσο και στην ασφάλεια των επιβατών. Έχοντας εκπαιδευτεί πλάι στους κορυφαίους δασκάλους τετρακίνησης της χώρας, έχει επιπλέον εργαστεί προσωπικά πάνω στην ασφαλή μετατροπή του οχήματος, οπότε και το γνωρίζει απόλυτα. Ταξίδια κατά παραγγελία. Τηλ.: 6979 396883, www.lightharrier.com.