Ειδοποίηση
  • Google Geocoding API error: You are over your quota.
Μέγαρα Στην άκρη της πόλης
4.0/5 rating 1 vote
KEIMENO: Βασιλική Ντουρντουρέκα, Θάλεια Νουάρου ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Θάλεια Νουάρου

Μέγαρα
Στην άκρη της πόλης

Όλοι γνωρίζουµε για την ιστορική της σηµασία,
αλλά οι περισσότεροι αγνοούµε την επιµέρους
προσωπογραφία της. Η πόλη µε το γραφικό
λιµανάκι, τα όµορφα στενά, τους παλιούς σταθµούς και τους διάσπαρτους αρχαιολογικούς θησαυρούς κρατά έθιµα από την αρχαιότητα, ενώ διαθέτει
συνολικά τρία µουσεία, µία από τις καθαρότερες
παραλίες του Σαρωνικού και έναν από τους
τελευταίους υγροτόπους της Αττικής.

Σε απόσταση 40 χλµ. από την Αθήνα, η πρωτεύουσα της «Μεγαρίδας χώρας» βρίσκεται χτισµένη αµφιθεατρικά επάνω στους λόφους του Αλκάθου και της Καρίας, τις αρχαίες ακροπόλεις της. Στα βόρεια αγκαλιάζεται από τις παρυφές του όρους Πατέρα και στα δυτικά από τα Γεράνεια. Κατοικούµενη συνεχώς από τη Νεολιθική εποχή, αποτελεί µία από τις πιο ιστορικές και πλούσιες σε αρχαιολογικό απόθεµα πόλεις της χώρας, το µεγαλύτερο µέρος του οποίου φαίνεται πως ξεκουράζεται στα υπεδάφη της σύγχρονης πόλης.

Σε τέµπο ιστορικό

Το όνοµα των Μεγάρων µονοπωλούν δύο εκδοχές. Η πρώτη συνδέει την πόλη µε τον µυθικό ήρωα Μεγαρέα, γιο του Ποσειδώνα και βασιλιά των Μεγάρων. Η δεύτερη συνδέεται µε τα «µέγαρα», τους υπόγειους λατρευτικούς χώρους-κελάρια όπου κάθε Οκτώβρη τελούνταν κατά την αρχαιότητα η γιορτή των Θεσµοφορίων, προς τιµήν της θεάς ∆ήµητρας, ενώ τον υπόλοιπο χρόνο λειτουργούσαν ως αποθήκες σιτηρών. Στην αρχαιότητα, η πόλη διέθετε δύο φυσικά λιµάνια: τη Νισαία από την πλευρά του Σαρωνικού και τις Παγές στον Κορινθιακό, που οι αρχαιολόγοι ταυτίζουν µε τη σηµερινή Πάχη και το Αλεποχώρι, αντίστοιχα.
Σε τέµπο ιστορικό λοιπόν ξεκινά η περιήγησή µας στα Μέγαρα, µε µια πρώτη επίσκεψη στο Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης, κτίριο του 19ου αιώνα όπου στεγαζόταν το παλιό ∆ηµαρχείο. Τα εκθέµατα του µουσείου καλύπτουν την περίοδο από τον όγδοο έως και τον δεύτερο αιώνα π.Χ. και περιλαµβάνουν κυρίως µαρµάρινα αγάλµατα (κάποια µάλιστα έχουν βρεθεί εντοιχισµένα σε παλιές οικίες), επιτύµβιες στήλες, κτερίσµατα και αντικείµενα καθηµερινής χρήσης.
Κατευθυνόµενοι προς τον λόφο της Καρίας, συναντάµε το Σπήλαιο της ∆ήµητρας, το ιερό όπου λατρευόταν η θεά και τελούνταν η πανελλήνια γιορτή των Θεσµοφορίων. Πάνω από το άνοιγµα του Ιερού, δυο ροδιές που φύτεψε η γλυκύτατη ιδιοκτήτρια της γειτονικής οικίας ακτινοβολούν όλες τις εποχές του χρόνου, χρωµατίζοντας και τα δικά µας µάτια στο διάβα µας από την όµορφη γειτονιά.
Περνώντας ανάµεσα στα χαµηλά σπίτια µε τις καγκελόπορτες και τις µικρές αυλές, συναντάµε όψεις και αρώµατα µιας περασµένης εποχής. Η διάσχιση της παλιάς γειτονιάς από το Αρχαιολογικό Μουσείο ως την περίφηµη Κρήνη του Θεαγένους ήταν για µας ένα µικρό µεθυστικό ταξίδι στον χρόνο. Χτισµένη στο διάσελο µεταξύ των δύο λόφων της πόλης, η Κρήνη αποτελεί µία από τις αρχαιότερες και πλέον καλοδιατηρηµένες της χώρας. Το όνοµά της συνδέεται µε τον τύραννο των Μεγάρων Θεαγένη (640-580 π.Χ.), ο οποίος έδωσε τη διαταγή κατασκευής της, ενώ την υλοποίηση του έργου ανέλαβε ο Μεγαρέας αρχιτέκτονας Ευπαλίνος. Η κρήνη αποτελούσε ένα από τα µεγαλύτερα και σπουδαιότερα δίκτυα υδροδότησης της εποχής. Πρωτόλειο έργο του ιδίου θεωρείται και το υπόγειο υδραγωγείο της πόλης στη θέση Ορκός. Κατασκευάστηκε τον 6ο αι. π.Χ. και παρουσιάζει τεχνικές και σχεδιαστικές οµοιότητες µε το ξακουστό Ευπαλίνειο Όρυγµα της Σάµου, ένα από τα σηµαντικότερα τεχνικά έργα της αρχαιότητας, το οποίο επισκέπτονται καθηµερινά χιλιάδες άνθρωποι. «Χρειάζονται πάρα πολλά χρήµατα ώστε να αναδειχθούν και να γίνουν επισκέψιµοι όλοι οι αρχαιολογικοί χώροι και τα µνηµεία της πόλης», µας εκµυστηρεύεται ο δήµαρχος Μεγάρων Γρηγόρης Σταµούλης, που για τον σκοπό αυτό έχει ζητήσει τη συνδροµή του Υπουργείου Πολιτισµού. Τα Μέγαρα πάντως έχουν να περηφανεύονται για πολλές σπουδαίες προσωπικότητες των αρχαίων χρόνων. Είναι πατρίδα του Ευπαλίνου, του Ευκλείδη αλλά και του Θέογνη, ελεγειακού ποιητή του 6ου αι. π.Χ. Άγνωστος στο ελληνικό κοινό, διδάσκεται ωστόσο εδώ και χρόνια στα σχολεία της Γερµανίας όπως µε απογοήτευση µας πληροφορεί ο Μεγαρέας ιστορικός ερευνητής κ. Στ. Γκίνης.


Ξωκλήσια στα λευκά

Αναζητάµε τον λόφο του Αϊ-Γιώργη µε το οµώνυµο κατάλευκο ξωκλήσι και την αµφιθεατρική θέα στο λιµάνι της Πάχης, τον Σαρωνικό κόλπο και την πεδιάδα των Μεγάρων. Αν και το βλέπεις από µακριά, δεν το βρίσκεις εύκολα, η µαγευτική του ατµόσφαιρα όµως άξιζε κάθε µανούβρα, κάθε λάθος διαδροµή. Πανέµορφες εικόνες στη δροσιά του απογεύµατος µε φόντο τον ήλιο, που σε λίγο δύει βάφοντας πορτοκαλί το γραφικό λιµανάκι, κάτω ακριβώς από τα πόδια µας. Ο παραθαλάσσιος οικισµός βρίσκεται στα νότια της πόλης των Μεγάρων και δεν έχουµε παρά να τον επισκεφθούµε και από κοντά. Ένας νησιώτικος αέρας µάς καλωσορίζει φτάνοντας, µε τον µόλο, τις ψαρόβαρκες και τις ψαροταβέρνες στη σειρά. Μαζί µε τα δίχτυα της δύσης τις πετονιές τους ρίχνουν και οι ψαράδες στην άκρη της προβλήτας, ενώ τα απέναντι νησάκια, το Παχάκι και η Παχοπούλα, συµπληρώνουν τη γαλήνια θέα. Περπατάµε κατά µήκος της θάλασσας µέχρι το λευκό εκκλησάκι της Παναγίτσας, στην άλλη άκρη του µόλου. Η µέρα ντυνόταν τις διαδοχικές αποχρώσεις του δειλινού κι ένας βαρκάρης που έβγαινε για τη βραδινή του βάρδια έµοιαζε να διαχωρίζει τη θάλασσα στα δύο...


Βουρκάρι

Ο δρόµος από την Πάχη, ανάµεσα από δύο συστάδες χωµάτινων βράχων, µας οδηγεί στον υγροβιότοπο του Βουρκαρίου, ενός από τους σηµαντικότερους στην Αττική. Ένα στρατόπεδο, ένα στρατιωτικό αεροδρόµιο, ένας ελαιώνας και ένας τσιγγάνικος καταυλισµός συνοδεύουν το τοπίο της διαδροµής µας. Στα νερά του ζουν και φιλοξενούνται πάνω από 127 είδη πουλιών, στην πλειονότητά τους αποδηµητικά, ενώ λόγω απουσίας ισχυρών ρευµάτων, προσελκύει και δεκάδες είδη ψαριών. Με τα κιάλια τα παρατηρούµε να ασηµίζουν από µακριά µες στη µεσηµεριάτικη ηρεµία τους. Αυτή η εικόνα της φυσικής γαλήνης και αρµονίας έρχεται σε αντιδιαστολή µε τη βιοµηχανική όψη της περιοχής, τόσο στην απέναντι όχθη της Σαλαµίνας όσο και σε εκείνη της Πάχης. Αποτέλεσµα της ανθρώπινης παρέµβασης είναι η επιβάρυνση του υγρότοπου από τα εργοστασιακά απόβλητα και τα φάρµακα συµβατικής γεωργίας, καθώς και η σταδιακή του συρρίκνωση.

Λίγα µέτρα δεξιά µας, ένα οχυρωµατικό τείχος που κατεβαίνει µέχρι τις όχθες της λίµνης κεντρίζει το ενδιαφέρον µας. Πρόκειται για οχυρωµατικό έργο κατασκευής του 18ου αιώνα, που φτιάχτηκε πιθανότατα για την προστασία των κατοίκων από τις επιθέσεις των Οθωµανών. Από κοντά παρατηρούµε τις πολεµίστρες και την πέτρινη δοµή του τείχους, το οποίο διαγράφει µια πορεία από το ένα άκρο της θάλασσας ως το άλλο, για να καταλήξει στη βραχώδη πίσω πλευρά του Σαρωνικού. Αξίζει τον κόπο να πάρει κανείς τον χωµατόδροµο κατά µήκος του τείχους (ενδείκνυται για 4x4), που θα τον οδηγήσει στο παραθαλάσσιο Ήρεµο Κύµα – έναν γραφικότατο οικισµό, ό,τι πρέπει για χαλαρές βόλτες και ψάρεµα µε θέα το νησάκι της Ρεβυθούσας.


Τέχνη µε θέα

Η παλιά εθνική θα µας φέρει στη θαλασσινή Κινέτα, θέρετρο πολλών Αθηναίων, διάσηµων και µη. Ορόσηµο της διαδροµής το «σπιτάκι» του σταθµού της παλιάς σιδηροδροµικής γραµµής που ενώνει τα Μέγαρα µε τους παράκτιους οικισµούς του νοµού και βρίσκεται πλέον εκτός λειτουργίας. Η ιδέα να επαναλειτουργήσει για ψυχαγωγικούς σκοπούς φαντάζει γοητευτική, για άλλη µια φορά όµως φαίνεται πως και αυτή πνίγηκε στη γραφειοκρατία. Στο ξενοδοχείο Κοκκίνης, η µέρα ξηµερώνει και στο µπαλκόνι του δωµατίου µου, που κρέµεται επάνω από την όµορφη ακτή. Είναι απόλαυση να αγναντεύεις την πρασινογάλανη ακτή µε το λευκό βοτσαλάκι, τους βράχους µε τους ψαράδες, τους χειµερινούς κολυµβητές... Αυτό το κοµµάτι του Σαρωνικού είναι το καθαρότερο της ακτογραµµής, µας πληροφορεί ο κ. Κοκκίνης και ας µην έχει σηµατοδοτηθεί ακόµη µε τη γαλάζια σηµαία... Μια πρωινή βόλτα µε ήλιο πάνω στα βότσαλα και πλάι στο νερό απλώς επιβάλλεται. Μέρες Αλκυονίδες στην καρδιά του χειµώνα, µια εποχή µεταβατική – σαν επινόηση, που φέρνει µνήµες απ’ τα καλοκαιρία της παιδικής µου ηλικίας.
Μια πόρτα δίπλα από το ξενοδοχείο, το Σκιρώνειο Μουσείο φιλοξενεί την ιδιωτική συλλογή του γλύπτη Κώστα Πολυχρονόπουλου. Γεννηµένος στην Αθήνα το 1931, υπήρξε ένας από τους πιο αντιπροσωπευτικούς γλύπτες της γενιάς του µε πολλές συµµετοχές σε διεθνείς Biennale και ατοµικές εκθέσεις σε Ελλάδα, Ευρώπη, Αίγυπτο κ.ά. Χτυπηµένος από τη δικτατορία, έφυγε αιφνίδια τον Μάη του ’75. Ένα χρόνο µετά, η σύζυγός του Μάρι εγκαινιάζει το Σκιρώνειο Μουσείο Πολυχρονόπουλου, προκειµένου να διαφυλάξει το έργο του. Από την κεντρική είσοδο, το µονοπάτι, σπαρµένο µε γιγάντια γλυπτά-εγκαταστάσεις του Κώστα Πολυχρονόπουλου, µας οδηγεί στο Μουσείο. Το κτίριο –εξοχική οικία του ζευγαριού– εντυπωσιάζει µε την αρχιτεκτονική του ενώ το ανάγλυφο της πρόσοψης παραπέµπει σε νησιώτικη τέχνη. Η κυρία Μάρι µάς ξεναγεί στον χώρο, τα έργα, την προσωπικότητα και το αναπάντεχα γεγονότα του θανάτου του λατρεµένου της συζύγου. Σκίτσα και γλυπτά του καλλιτέχνη µε έµφαση στη δυαδικότητα, τα χέρια, τη µήτρα, αγναντεύουν τη θάλασσα αποκτώντας µια άλλη µορφή, µια διάσταση εκστατική. Μια καλλιτεχνική φωλιά πάνω στη θάλασσα, µια συνοµιλία µε τον άνθρωπο, ένα µικρό ταξίδι στον χωροχρόνο… Στο υπαίθριο µικρό αµφιθέατρο του µουσείου, µε θέα την υπέροχη ακτή, το µουσείο οργανώνει ποικίλες πολιτιστικές εκδηλώσεις (για επισκέψεις τηλ.: 22960-22170, www.skironio.gr).


Κρασί, όστρακα και ο χορός της Τράτας

Πίσω στην πόλη των Μεγάρων, η συνάντηση µε τον δήµαρχο αλλά και τον αντιδήµαρχο, κ. ∆ήµα, αποδεικνύεται άκρως εποικοδοµητική. Εδώ θα µάθουµε για τη µακραίωνη πολιτισµική παράδοση και τα πλούσια έθιµα του τόπου, που συνεχίζονται πιστά από τους ντόπιους, αλλά και για τα φηµισµένα προϊόντα της περιοχής. Τα Μέγαρα, βλέπεις, δεν παράγουν µόνον αυγά, αλλά και κρασί, όστρακα και φιστίκια ΠΟΠ Μεγάρων. Οινικές εξερευνήσεις στη δυτική Αττική µε επισκέψιµο το οινοποιείο Ονειροπαγίδα (Κτήµα Κανιάρη) στη θέση Πευκενέας, ενώ στο winepoint-πρατήριο του κτήµατος «Εύχαρις», στην πόλη των Μεγάρων, φιλοξενούνται συχνά εκδηλώσεις για τους φίλους του κρασιού. Ντόπιο κρασάκι θα δοκιµάσετε σε όλες τις ταβέρνες της πόλης, ενώ στη θαλασσινή Νέα Πέραµο διοργανώνεται κάθε καλοκαίρι η Γιορτή των Οστράκων, µε δωρεάν όστρακα που καλλιεργούνται στο ∆ρέπανο και τον Λουτρόπυργο.

Ιδιαίτερη είναι η σχέση των κατοίκων των Μεγάρων µε τα έθιµα και τις παραδόσεις τους, που ριζώνουν πολύ βαθιά στην ιστορία. Το Πάσχα στα Μέγαρα πλαισιώνεται µε έθιµα όπως τα «Ρουσάλια», τη ∆ευτέρα του Πάσχα, και τον «χορό της Τράτας», κάθε Τρίτη του Πάσχα στο εκκλησάκι του Αϊ-Γιάννη του Χορευταρά. Πρόκειται για έναν πανάρχαιο τελετουργικό χορό, που χορεύεται από γυναίκες πιασµένες χιαστί και φορώντας παραδοσιακές στολές. Η δωρική ονοµασία του είναι Όρµος και χορευόταν από πεπλοφόρες παρθένους που σχηµάτιζαν περιδέραιο µε την ηµικυκλική διάταξή τους. Στην Απουλία µάλιστα της Κάτω Ιταλίας έχει βρεθεί τοιχογραφία χορού γυναικών µε σταυρωτά χέρια (χρονολογίας γύρω στο 400 π.Χ.), η οποία παραλληλίζεται µε τον Όρµο, αποκαλύπτοντας ίσως σχέση µεταξύ των δύο περιοχών. Ξενάγηση στην πολιτιστική κληρονοµιά των Μεγάρων προσφέρει το Καστάνειο Λαογραφικό Μουσείο, µε πλούσιο υλικό από τα έθιµα, τις παραδοσιακές φορεσιές αλλά και την αγροτική ζωή, την κατοικία, την υφαντική τέχνη του τόπου (επισκέψεις κατόπιν συνεννόησης, τηλ.: 22960-29835).

Με µεζέδες και τσίπουρο στου «Θωµά το µαγαζί», παρέα µε τους θαµώνες στα στενά της παλιάς πόλης, θα κλείσει το µικρό οδοιπορικό µας. Ηρεµία, χαλαροί ρυθµοί και τραπεζάκια έξω στη µικρή λιακάδα φέρνουν στον νου τα ωραία απογεύµατα της επαρχίας. Κι όµως είµαστε στην Αττική, λίγα µόλις χιλιόµετρα έξω από την Αθήνα. Στην Πάχη, πάπιες φλερτάρουν στα νερά και οι ψαράδες καµαρώνουν τη σοδειά τους: ένα λαυράκι τρία κιλά! Καφεδάκι στο λιµάνι µε τα δεκάδες γλαρόπουλα να χορεύουν στην κοκκινωπή δύση, σαν να µας αποχαιρετούν, όµορφη εικόνα να φυλάξεις για την επιστροφή...

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    Info
    Για τη διαµονή µας, επιλέξαµε το ξενοδοχείο Κοκκίνης στην Κινέτα. Μπαλκόνι µε θέα τη θάλασσα και παραλία σαν ιδιωτική. Ευγένεια, αµεσότητα και προσωπική φιλοξενία από όλο το προσωπικό. Αξίζει να δοκιµάσετε και την κουζίνα του εστιατορίου. Hotel Cokkinis, τηλ.: 22960.62250,
    www.cokkinishotel.com.\

Χάρτης