Ρέθυμνο-Ταξίδι στο μαγευτικό νότο
4.9/5 κατάταξη (7 ψήφοι)
κείμενο: Θεόδωρος Ερμήλιος | φωτογραφίες: Θεόδωρος Ερμήλιος

Το Ρέθυμνο

Πόσες φορές έχετε επισκεφτεί την Κρήτη; Αν ανήκετε σε αυτούς που δεν έχουν κάποιον δεσμό με το νησί και σας φαίνεται μακρινός προορισμός ξανασκεφτείτε το… Ακόμη και ένα Σαββατοκύριακο είναι αρκετό για να πάρετε μια μικρή και ταυτόχρονα τόσο γερή δόση από το μεγαλύτερο νησί της χώρας μας. Το κόστος μπορεί να περιορισθεί σημαντικά καθώς δεν απαιτείται η μεταφορά με Ι.Χ. αφού η δημόσια συγκοινωνία υπερκαλύπτει τις απαιτήσεις ενώ πιο τυχεροί από όλους είναι όσοι αγαπούν το ποδήλατο αφού χωρίς επιπλέον κόστος μπορούν να διατηρήσουν την αυτονομία τους.  Σκεφτείτε: Παρασκευή βράδυ να μπείτε στο πλοίο, Σάββατο πρωί-πρωί να είστε στον προορισμό σας και Κυριακή βράδυ –ύστερα στην ουσία από δύο γεμάτες μέρες- να πάρετε το δρόμο της επιστροφής χωρίς να έχετε κάψει ούτε ένα ευρώ βενζίνης. Εμείς επιλέξαμε το Ρέθυμνο, έναν προορισμό που τα τρία τελευταία χρόνια είχε “απομακρυνθεί” λόγω της διακοπής του δρομολογίου Ρέθυμνο-Πειραιάς αλλά που πριν λίγες μέρες απέκτησε και πάλι το “προνόμιο” της άμεσης σύνδεσης με τον Πειραιά δίνοντας μία ακόμη επιλογή στους δραπέτες της Αθήνας.

Ενετική πόλη

Ενετική παλιά πόλη με δικό της λιμάνι, σωζόμενο κάστρο, αμμώδης παραλία και ατμόσφαιρα αναγεννησιακή και καθαρά καλοκαιρινή. Αυτή είναι η πρώτη εικόνα που θα συναντήσεις σχεδόν κατηφορίζοντας από τον καταπέλτη του Έλλη. Με λίγο περπάτημα ή πετάλι είσαι ήδη στην καρδιά του Ρεθύμνου, στα στενά σοκάκια της παλιάς πόλης, μακριά από αυτοκίνητα και μηχανάκια. Ένα καφεδάκι στα παραδοσιακά καφενεία και ένα καλιτσούνι είναι επιβεβλημένα για να ανοίξει το μάτι και να συνειδητοποιήσεις που βρίσκεσαι. Μπορείς να ξοδέψεις πολλές ώρες τριγυρίζοντας μέσα στην πόλη και σίγουρα το καλοκαίρι οι πολύ πρωινές ώρες είναι οι καλύτερες για να αποφύγετε την πολυκοσμία και να μην ψηθείτε στη ζέστη.  Τους καλοκαιρινούς μήνες η κυκλοφορία πεζών στο παλιό λιμάνι είναι πολύ αυξημένη και επιβαρύνεται δυστυχώς από την υπερβολική ανάπτυξη τραπεζοκαθισμάτων από τις γύρω ταβέρνες. Αφού φτάσετε ως εκεί, μια βόλτα μέχρι τον ανακαινισμένο φάρο είναι επιβεβλημένη. Με ύψος εννιά μέτρα και ηλικία σχεδόν 150 ετών συνεχίζει να προσανατολίζει τους ναυτικούς αλλά και να… μπερδεύει σχετικά με το ποιοι τον κατασκεύασαν. Περισσότερο γνωστή είναι η άποψη πως πρόκειται για ενετική κατασκευή, ωστόσο έρευνες των τελευταίων ετών (βλ. Χαρίδημος Παπαδάκης) δείχνουν πως πρόκειται για έργο της σύντομης αιγυπτιακής κατοχής (1830-40). Δυστυχώς, όπως και πολλά ακόμη μνημεία, δεν τυγχάνει του απαραίτητου σεβασμού από τους επισκέπτες του και δέχεται συχνές καλλιτεχνικές (;) παρεμβάσεις με σπρέι και χρώματα. Από το ίδιο σημείο μπορείτε επίσης να βγάλετε καταπληκτικές πανοραμικές φωτογραφίες του παλιού λιμανιού, ειδικά τις πρωινές ώρες που ανατέλλει ο ήλιος.



Σήμα κατατεθέν

Σήμα κατατεθέν της πόλης είναι το φρούριο Φορτέτζα που κατασκευάστηκε την περίοδο 1573-1580 μΧ και μια περιήγηση σε αυτό θα σας μείνει αξέχαστη. Ανακαλύψτε κάθε του γωνιά και αισθανθείτε τις φοβερές μάχες που έχουν γίνει μέσα και έξω από τα τείχη του. Σήμερα οι περισσότεροι χώροι χρησιμοποιούνται για πολιτιστικούς σκοπούς και έτσι μπορείτε να συνδυάσετε την επίσκεψή σας στο κάστρο με κάποια από τις πολλές βραδινές εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται κάθε καλοκαίρι στα πλαίσια του Αναγεννησιακού Φεστιβάλ όπως θέατρο ή συναυλίες. Η λίστα με τα αξιοθέατα της πόλης είναι μεγάλη και ανάλογα με τα γούστα σας μπορείτε να φτιάξετε ξεχωριστό και πλήρες πρόγραμμα για κάθε μέρα. Εκμεταλλευτείτε τους πεζόδρομους ή το μεγάλο δίκτυο ποδηλατοδρόμων και γυρίστε την πόλη από άκρη σε άκρη. Περπατήσετε στους εμπορικούς δρόμους, δροσιστείτε μέσα στον δημοτικό κήπο, περάστε κάτω από την Μεγάλη Πόρτα και χαζέψτε την αρχιτεκτονική της πόλης που συνδυάζει χαρακτηριστικά της αναγέννησης, της τουρκοκρατίας αλλά και της νεότερης ιστορίας. Σπίτια με ξύλινους εξώστες, τζαμί με μεγάλο μιναρέ, καθεδρικός ναός, όλα μαζεμένα σε τόσο κοντινή απόσταση…
Επισκεφτείτε το αρχαιολογικό μουσείο που διαθέτει ευρήματα από το 3500 π.Χ. και που στεγάζεται στο παλιό φυλάκιο της εισόδου της παλιάς πόλης καθώς και το λαογραφικό που βρίσκεται εσωτερικά ενός πανέμορφου βενετσιάνικου αρχοντικού και διατηρεί αναλλοίωτη την ιστορία του Λαϊκού πολιτισμού του νησιού. Υπάρχουν ακόμη αμέτρητα ενετικά και τουρκικά μνημεία όπως ο ναός της Κυρίας των Αγγέλων, το σημερινό Ωδείο, που κάποτε αποτελούσε το μεγαλύτερο τζαμί της πόλης – χτισμένο σε παλιό ενετικό ναό της Παναγίας. Χαρακτηριστικό της παλιάς πόλης είναι επίσης η διακόσμηση πολλών εισόδων σπιτιών (θυρώματα) με σχέδια της ιταλικής αναγέννησης . Στα ενδιάμεσα διαλείμματα μην παραλείψετε να δοκιμάσετε κρητικές συνταγές και να αναπληρώσετε τη χαμένη ενέργεια με τοπικά προϊόντα. Πολλοί ερευνητές έχουν κατατάξει την κρητική δίαιτα ως μια από τις πιο πλήρεις και υγιεινές του κόσμου που βοηθούν στη μακροζωία και την ευεξία. Κύριο συστατικό της είναι το ελαιόλαδο που τρέφει το νησί για πάνω από 4.000 χρόνια και όπως λέει μια μαντινάδα «Που τρώει λάδι και ψωμί ή λαδωτό πιτάρι δεν τον επιάνουν οι σαϊτιές του χαρομακελάρη». Φυσικά μην παραλείψετε να συνοδέψετε το γεύμα σας με κρητική ρακή ή αλλιώς γνωστή ως τσικουδιά.

Καλοκαίρι στην Κρήτη

Καλοκαίρι στην Κρήτη σημαίνει φυσικά και τουλάχιστον ένα μπάνιο την ημέρα! Κατευθυνθείτε προς την αμμώδη παραλία της πόλης και βουτήξτε πριν ή μετά από ένα σετ beach volley στο ελεύθερης πρόσβασης γήπεδο. Αν ωστόσο θέλετε να απομακρυνθείτε από την καρδιά της πόλης, μπορείτε να βρείτε πληθώρα επιλογών στις γειτονικές συνοικίες. Ωστόσο αν δεν έχετε πίεση χρόνου επισκεφτείτε καλύτερα τον μαγευτικό νότο και ρίξτε βουτιές στα καταγάλανα νερά του λιβυκού πελάγους. Εμείς δοκιμάσαμε αυτό το εγχείρημα καβάλα στις σέλες των ποδηλάτων μας και με μια διανυκτέρευση δεν αντιμετωπίσαμε κανένα πρόβλημα. Η απόσταση του Ρεθύμνου με την περιοχή του Πλακιά όπου βρίσκονται μαζεμένες μερικές από τις ομορφότερες παραλίες του νησιού είναι 35χλμ με την υψομετρική της διαδρομής στα περίπου 500 μέτρα εκ των οποίων τα πρώτα 150-200 παραλείπονται εύκολα αν βρείτε κάποιον ντόπιο να σας μεταφέρει μέχρι λίγο έξω από το Ρέθυμνο. Στη συνέχεια ακολουθείτε τη διαδρομή μέχρι το Κουρταλιώτικο Φαράγγι και κάνετε μια στάση για να δείτε τα νερά του ομώνυμου ποταμού που καταλήγουν στη διάσημη παραλία Πρέβελη καθώς και να αντικρίσετε για πρώτη φορά τη θάλασσα του νότου που σας περιμένει και απέχει πλέον λιγότερο των 10χλμ. Στις επόμενες διασταυρώσεις υπάρχουν αρκετές ταμπέλες για να επιλέξετε την παραλία αλλά και το είδος της διαδρομής που επιθυμείτε. Άσφαλτος και Πρέβελη ή χωματόδρομος και Αγία Φωτεινή; Στη δεύτερη περίπτωση θα χρειαστεί να έχετε καλό χάρτη της περιοχής και να είστε κατάλληλα προετοιμασμένοι αλλά το αποτέλεσμα θα σας δικαιώσει. Συνήθως ο καιρός είναι γλυκός και αν ο αέρας δε λυσσομανά ένα μονάχα sleeping bag είναι αρκετό για να κοιμηθείτε κάτω από τον έναστρο ουρανό. Φυσικά υπάρχουν και λιγότερο “extreme” λύσεις όπως η διαμονή σε ένα από τα πολλά ενοικιαζόμενα δωμάτια που υπάρχουν στην περιοχή. Αν είστε από τους τυχερούς και έχετε στη διάθεσή σας περισσότερο από ένα Σαββατοκύριακο μπορείτε να κάνετε άνετα περιήγηση και σε γειτονικές παραλίες πριν πάρετε και πάλι τον δύσκολο δρόμο της επιστροφής.

Για Σαββατοκύριακο ή για πολυήμερες διακοπές, η Κρήτη αποτελεί ιδανικό μέρος που συνδυάζει άριστα τον κλασικό με τον εναλλακτικό τουρισμού. Στη βόρεια πλευρά διαθέτει ανεξάντλητες επιλογές για όσους προτιμούν να μένουν κοντά στα “γεγονότα” ενώ στα νότια το τοπίο παραμένει άγριο κρύβοντας τα κάλλη του κάτω από το στενό και αποτρεπτικό, για τις μάζες, οδικό δίκτυο. Το Ρέθυμνο είτε ως τελικός προορισμός είτε ως “βάση” για περαιτέρω αναζητήσεις αποτελεί μια από τις καλύτερες επιλογές και εμείς το τοποθετούμε ψηλά στη λίστα με τις κορυφαίες προτιμήσεις μας.


Ψηφίδες ιστορίας

Τα πρώτα σημάδια ζωής στην πόλη  χρονολογούνται στο 1350-1250 π.Χ. Η ακμή της αρχαίας «Ρίθυμνας», όπως ονομαζόταν, παρουσιάστηκε στον 4ο και 3ο π.Χ. αιώνα και στη συνέχεια οδηγήθηκε στην παρακμή.  Επόμενες ενδείξεις ζωής υπάρχουν για τη Β’ Βυζαντινή περίοδο (961-1204 μ.Χ.) και μαρτυρούν την ύπαρξη ενός μικρού οχυρωμένου οικισμού με την ονομασία «Castell Vecchio». Ακολούθησαν οι Σταυροφορίες και η πώληση της Κρήτης στους  Ενετούς (ή Βενετούς) η οποίοι εκμεταλλεύονται το λιμάνι για την ανάπτυξη του εμπορίου. Η πόλη επεκτείνεται έξω από τα τείχη και το 1540 κατασκευάζεται νέο αλλά στην πράξη αναποτελεσματικό τείχος. Το 1573 ξεκινάει η κατασκευή της Φορτέτζα πάνω στο λόφο του Παλαιόκαστρου, για να μπορεί η πόλη να αντιμετωπίσει καλύτερα επικείμενες επιδρομές και πολιορκίες. Το 1646 το Ρέθυμνο έπεσε στα χέρια των Τούρκων και η τουρκική κατοχή διατηρείται μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα με εξαίρεση την περίοδο 1830-1840 (αιγυπτιακή κατοχή). Το 1897 οι Μεγάλες Δυνάμεις καταλαμβάνουν το νησί με ρωσικά και πολωνικά στρατεύματα τα οποία αποχώρησαν το 1907. Το 1908, οι Κρητικοί επωφελούμενοι από τις διεθνείς εξελίξεις κήρυξαν την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Αίσιο τέλος δόθηκε στο Κρητικό Ζήτημα το 1913, μετά τους νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους, οπότε και υπογράφηκε η επίσημη ένωση.
Κατά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το Ρέθυμνο βομβαρδίστηκε από τους Γερμανούς και πολλά κτήρια καταστράφηκαν με αποτέλεσμα η πόλη να ερημωθεί.


Η Φορτέτζα

Βενετσιάνικο φρούριο, κτισμένο πάνω στο λόφο του Παλαιοκάστρου, στα δυτικά της σημερινής πόλης. Θεμελιώθηκε το 1573 και οι εργασίες ολοκληρώθηκαν γύρω στο 1580. Μετά το 1646 και την κατάληψη της πόλης από τους Τούρκους, η Φορτέτζα δέχθηκε μικρές αλλαγές (προσθήκες και συμπληρώσεις επιχωματώσεων) ενώ αυξήθηκε ο αριθμός των κατοικιών που χτίστηκαν μέσα στο κάστρο.
Στις αρχές του 20ου αιώνα το εσωτερικό της Φορτέτζας ήταν σχεδόν εξολοκλήρου οικοδομημένο. Σταδιακά ξεκίνησε η μεταφορά των κατοίκων έξω από το φρούριο και η κατεδάφιση των ερειπωμένων κτισμάτων, από το Δήμο Ρεθύμνου. Στο μεταξύ ο Δήμος, η Αρχαιολογική Υπηρεσία και ο ΕΟΤ απαλλοτρίωσαν αυτές τις εκτάσεις. Σήμερα αποτελεί το πιο σημαντικό μνημείο του Ρεθύμνου, σήμα κατατεθέν της πόλης. Στα αναστηλωμένα κτίρια του φιλοξενεί πολιτιστικές εκδηλώσεις, εκθέσεις, ενώ στον προμαχώνα του Προφήτη Ηλία βρίσκεται το μικρό Δημοτικό Θέατρο “Ερωφίλη”.

Πληροφορίες

Πρόσβαση

Πριν λίγες μέρες επαναλειτούργησε η γραμμή Ρέθυμνο-Πειραιάς χάρη σε πρωτοβουλία κατοίκων του Ρεθύμνου που συνέστησαν Ναυτιλιακό Συνεταιρισμό Λαϊκής Βάσης (Creta Lines). Το οικονομικό εισιτήριο κοστίζει 38 ευρώ/άτομο ενώ παρέχεται έκπτωση 20% αν κλείσετε μαζί και την επιστροφή.

ΡΕΘΥΜΝΟ

Έχει πληθυσμό περίπου 30.000 κατοίκων και είναι η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Κρήτης μετά το Ηράκλειο και τα Χανιά. Διαθέτει έντονη τουριστική κίνηση του καλοκαιρινούς μήνες ενώ τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια φιλοξενεί τρεις από τις πέντε σχολές του Πανεπιστημίου Κρήτης και πολλούς φοιτητές που διατηρούν τη ζωή στην πόλη κατά τους χειμερινούς μήνες.

ΜΝΗΜΕΙΑ

Ακόμη και σήμερα σώζονται εκατοντάδες κτίσματα της ενετικής και τουρκικής περιόδου συνθέτοντας μια ανεκτίμητης αξίας πολιτιστική κληρονομιά. Τα εντυπωσιακότερα απ’ αυτά τα μνημεία βρίσκονται στο χώρο που πλαισιώνουν οι τρεις βασικοί οδικοί άξονες του ενετικού Ρεθύμνου: η οδός Εθνικής Αντιστάσεως, η οδός Αρκαδίου και η οδός Νικηφόρου Φωκά (Μακρύ Στενό).  Περιλαμβάνουν σπουδαίες εκκλησίες των Βενετών (βασιλική του Αγίου Φραγκίσκου, εκκλησία της Παρθένου Santa Maria -σημερινό Ωδείο- και Κυρία των Αγγέλων (Μικρή Παναγία), τζαμί (του Καρά Μουσά Πασά) καθώς και πολλά ακόμη μνημεία της βενετικής εποχής.


ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Αναγεννησιακό Φεστιβάλ
Πραγματοποιείτε εδώ και 25 χρόνια στην καρδιά κάθε καλοκαιριού. Φιλοξενεί φημισμένα φωνητικά σύνολα από την Ευρώπη και τον κόσμο αλλά και αντιπροσωπευτικά της εποχής της Αναγέννησης θεατρικά σχήματα.
Γιορτή Κρητικής Διατροφής (γνωστή και ως: “Γιορτή Κρασιού”)
Στόχος της η προβολή κρητικών προϊόντων με πρωταγωνιστή το κρασί. Στο πλαίσιο της γιορτής προγραμματίζονται και πολλές παράλληλες πολιτιστικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες.
Αποκριάτικο Καρναβάλι
Μεγάλης παράδοσης που χρονολογείται από το 1914 σε συνδυασμό με το “Κυνήγι του κρυμμένου Θησαυρού” που έχει αναβιώσει εδώ και είκοσι χρόνια. Μαζεύει κόσμο από όλη την Κρήτη καθώς και από την ηπειρωτική Ελλάδα.

ΠΑΡΑΛΙΕΣ

Πολλές! Μπροστά ακριβώς στην πόλη απλώνεται η τεράστια παραλία του Ρεθύμνου με μήκος 12χλμ που όπως είναι φυσικό μαζεύει τον περισσότερο κόσμο. Απομακρυνώμενοι από την πόλη του Ρεθύμνου μπορείτε να βρείτε αρκετές ακόμη. Ενδεικτικά: προς Ηράκλειο (ανατολικά) τον Γεροπόταμο και τον Πάνορμο και προς Χανιά (δυτικά) την Επισκοπή και τον Πετρές. Στα νότια του νομού βρίσκεται η διάσημη παραλία της Πρέβελης με το Φοινικόδασος που επλήγει από πυρκαγιά το καλοκαίρι του 2010 αλλά που ήδη έχει αρχίσει να αναγεννιέται. Στα νότια υπάρχουν επίσης αρκετές ήσυχες παραλίες όπως αυτή του Άγιου Παύλου που αξίζει να τις εξερευνήσετε.


Ευχαριστούμε το προσωπικό του ποδηλατικού καταστήματος Bike Time του Ρεθύμνου
για τη βοήθεια  στην πραγματοποίηση του άρθρου

Χάρτης