Ειδοποίηση
  • Google Geocoding API error: You are over your quota.
Καστελλόριζο η Μεγίστη Φρυκτωρία
0.0/5 κατάταξη (0 ψήφοι)
κείμενο: Ελένη Α. Παπαδοπούλου | φωτογραφίες: Νίκος Κασσέρης

Έχει το ομορφότερο φυσικό λιμάνι της Μεσογείου.                                                               Με το κάστρο και τα χρωματιστά αρχιντικά του, μοιάζει με ζωγραφιά                                     σε θάλασσα παραμυθιού. Σε μια χούφτα χώμα και πέτρα χώρεσαν                                   τόση ταραχή και ιστορία, τόσο κάλλος, που γονατίζει και την φαντασία...                                  

Ακρίτες στο Αρχιπέλαγος

Το ακριτικό µας µικρονήσι µε την τεράστια στρατηγική του σηµασία, πρωταγωνιστεί και πάλι στο ιστορικό προσκήνιο µε την ελληνική ΑΟΖ. Η αγέρωχη Κυρά της Ρω, θα στέκει για πάντα στη µοναχική της φρυκτωρία να ελέγχει την καθηµερινή έπαρση της σηµαίας µας. Μας άφησε κληρονοµιά την γενναία της αύρα.
Το νησί κατοικείται από την Νεολιθική τουλάχιστον εποχή και λόγω της κοµβικής του θέσης υπήρξε και παραµένει στο στόχαστρο κάθε λογής και εποχής κατακτητών.
Καστελλόριζο ονοµάστηκε την εποχή που το κατέλαβαν οι Ιωαννίτες Ιππότες της Ρόδου, τον 14ο µ.Χ. αι.. Μια εκδοχή το θέλει παραφθορά του Castello Rosso (Κόκκινο Κάστρο), από το κοκκινωπό χρώµα του νησιού, ή από το κόκκινο οικόσηµο του 8ου Μεγάλου Μαγίστρου των Ιπποτών της Ρόδου. Το κάστρο είναι χτισµένο στα κρηπιδώµατα ελληνιστικών οχυρώσεων και η πόλη χτίστηκε στην προέκταση τους, απ’ όπου και µία ακόµη εκδοχή: «στου Καστελιού τη ρίζα».
Το αρχαίο -και σηµερινό της- όνοµα «Μεγίστη» το έχει απ’ τον καιρό που εγκαταστάθηκαν εδώ –µετά τους Αχαιούς- οι ∆ωριείς. Το χρωστάει στο γεγονός ότι είναι το µεγαλύτερο ενός συµπλέγµατος από 15 µικρονήσια. Παρ’ όλα αυτά η έκτασή του είναι µόλις 7,35 τετραγωνικά χιλιόµετρα που ωστόσο φτάνει µε τα υπόλοιπα νησάκια του τα 10. Ένα ταξί κι ένα µικρό λεωφορείο είναι όλα κι όλα τα δηµόσια µεταφορικά του µέσα και πάνω κάτω 400 οι µόνιµοι κάτοικοι σήµερα. Το καλοκαίρι ζωντανεύει µε τους πολλούς επισκέπτες τους, ανάµεσά τους και οι ξενιτεµένοι που δεν λησµονούν ποτέ την µικρή τους πατρίδα. Ετούτο το µικρό θαύµα του Αρχιπελάγους, είναι το νοτιοανατολικότερο σύνορο της Ελλάδας και της Ευρώπης. Η εκστρατεία του Νίκου Λυγερού για την θέσπιση και οριοθέτηση της Ελληνικής ΑΟΖ ανέδειξε την στρατηγική σηµασία του Καστελλόριζου για τη χώρα µας αφού επιτρέπει την αρραγή σύνδεση της ελληνικής ΑΟΖ µε αυτήν της Κύπρου και την κατοχύρωση σπουδαίων θαλάσσιων οικοπέδων µε εκµεταλλεύσιµα κοιτάσµατα. Από τα τουρκικά παράλια, την σηµερινή πόλη Κας (Αντίφυλλος ή Αντίφελλος, αρχαία ελληνική πόλη της Λυκίας) απέχει λιγότερα από 2 ναυτικά µίλια. Κατοικηµένα από φαροφύλακες και βοσκούς είναι τα δύο νησάκια Στρογγύλη και Ρω.  
Τίποτε δεν µπορεί να συγχωρήσει την διαρκή αδιαφορία των σύγχρονων κυβερνήσεων για τις ευαίσθητες, ακριτικές φρυκτωρίες της πατρίδας µας, την υποτίµηση και αποσιώπηση της αξίας τους. Η ιστορία κατά έναν τρόπο τους εκδικήθηκε µε την ∆έσποινα Αχλαδιώτη, την θρυλική Κυρά της Ρω που επί 40 χρόνια ακούραστη ύψωνε κάθε µέρα την ελληνική σηµαία στο βραχονήσι που διάλεξε για «µοναστήρι» της.

∆ιατηρητέο και ανεκτίµητο

Ενταγµένο στο ∆ίκτυο Natura 2000, χαρακτηρισµένο Τοπίο Ιδιαίτερο Φυσικού Κάλλους, το Καστελλόριζο µε τους βραχώδεις σχηµατισµούς του θεωρείται αδιατάρακτος οικολογικός παράδεισος µε σηµαντική και σπάνια χλωρίδα και πανίδα.
Παρά τις πολλαπλές καταστροφές που υπέστη από στους δύο παγκοσµίους πολέµους αλλά και τον προγενέστερο σεισµό του 1926, οι Καστελλοριζιοί που επέστρεψαν µετά τον β’ παγκόσµιο πόλεµο στο νησί ακολούθησαν το παραδοσιακή δωδεκανησιακή αρχιτεκτονική, χτίζοντας δίπατες ή τρίπατες οικίες, µε στενό µέτωπο, δίρριχτες κυρίως κεραµοσκεπές, βαµµένες µε έντονα, λαµπερά χρώµατα και εξωτερικά οµοιόµορφα.  
Ο µοναδικός οικισµός του συµπλέγµατος, µε το εντυπωσιακό Κορδόνι αρχοντικών της προκυµαίας, είναι χτισµένος αµφιθεατρικά κάτω από το κάστρο και αποτελείται από τις 3 συνοικίες Μανδράκι, Πηγάδια και Χωράφια. Είναι ένας από τους γραφικότερους του Αιγαίου. Μερικά από τα αξιόλογα δηµόσια κτήρια είναι η Νέα Αγορά και το ∆ηµαρχείο, η Σαντραπεία Αστική Σχολή, το Εντευκτήριο –νηπιαγωγείο των αρχών του 20ου αι.

Το γαρ πολύ των ζηλωτών

Αδιαµφισβήτητη η ελληνικότητα του ακριτικού µας διαµαντιού όπως µαρτυρούν τα νεολιθικά, κλασικά, ελληνιστικά και άλλα ευρήµατα, σηµαδεύτηκε ωστόσο, λόγω της γεωγραφικής του θέσης, από το πέρασµα πολλών κατακτητών. Την Μινωική και Μυκηναϊκή εποχή αποτελούσε ενδιάµεσο εµπορικό σταθµό της Κρήτης µε την Κύπρο. Πήρε µέρος στον τρωικό πόλεµο και ως σύµµαχος των Αθηναίων πολέµησε εναντίον των Περσών. Εδώ λατρεύτηκε ο Απόλλων Μεγιστεύς, λατρεία που συναντάµε και στα παράλια της Μικράς Ασίας. Το νησί βίωσε την περσική κατάκτηση ενώ από τον 4ο π.Χ. αι. ως τους ρωµαϊκούς χρόνους πορεύτηκε διαδοχικά υπό τα κράτη της Ρόδου, της Αλικαρνασσού, του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Μετά την διάλυση της ρωµαϊκής αυτοκρατορίας περιήλθε στο Βυζάντιο. Μετά τους Ιππότες της Ρόδου, δέχτηκε κύµατα κατακτητών Αιγυπτίων, Καταλανών, Ισπανών, Τούρκων. Μετά τα πρώτα µαρτυρικά χρόνια της τουρκοκρατίας κατάφεραν να αναπτύξουν εµπορικές συναλλαγές µε την Μικρά Ασία, να δηµιουργήσουν εκεί αποικίες και να πετύχουν ένα είδος αυτονοµίας έναντι ετήσιου φόρου. Είναι η περίοδος σηµαντικής ακµής για το Καστελλόριζο. Συµµετείχαν στους αγώνες της Εθνεγερσίας αλλά δεν κατάφεραν να ενταχθούν στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Από την Μικρασιατική καταστροφή και έπειτα διαδοχικές επιδροµές και πόλεµοι θα ισοπεδώσουν το νησί και θα στείλουν τους ανθρώπους του µετανάστες στους 5 ανέµους. Το 2013 µετρούσε περίπου 8000 ψυχές. Σήµερα σε µία µόνο πόλη της Αυστραλίας ζουν περισσότεροι από 10000 Καστελλοριζιοί. Στην Ελλάδα ενσωµατώθηκε το 1948 µαζί µε τα υπόλοιπα ∆ωδεκάνησα ως αντιστάθµισµα για τη συνεισφορά της χώρας στους αγώνες κατά του άξονα.

Το νησάκι Ρω

Κατοικηµένο κι αυτό από την αρχαιότητα όπως απέδειξαν τα αρχαιολογικά του ευρήµατα, σε απόσταση αναπνοής από τα µικρασιατικά παράλια. Στο µικρό πεταλόσχηµο λιµανάκι του υπάρχει το αιγιοπελαγίτικο εκκλησάκι του Αη-Γιώργη και στην κορφή του τα λείψανα αρχαίας οχύρωσης. Σαράντα χρόνια έζησε στο νησάκι αυτό η ∆έσποινα Αχλαδιώτη, στην αρχή µε τον σύζυγό της, ύστερα, όταν τον έχασε, µε την τυφλή µητέρα της. Μετά απόµεινε ολοµόναχη και ως τα 92 της χρόνια (1982) ύψωνε κάθε µέρα την σηµαία για να κρατήσει το νησάκι ελληνικό. Η προσφορά της υπήρξε αποφασιστική ιδιαίτερα µετά τα γεγονότα του 1974, όταν οι τούρκοι πήγαιναν κρυφά και κάρφωναν στο νησάκι τη δική τους σηµαία. Την Ρω µισθώνει ο ∆ήµος Μεγίστης κάθε 4 χρόνια για βοσκοτόπι. Πάνω του υπάρχουν τα φτωχικά κτίσµατα της αγροικίας που φιλοξένησαν την ηρωική Κυρά του.

Τι να επισκεφτείτε

Ξεκινήστε, για λόγους τιµής, από την πλατεία Χωραφιών όπου βρίσκεται η προτοµή της Κυράς της Ρω. Ανεβείτε στο Κάστρο των Ιπποτών της Ρόδου. Επισκεφτείτε το Μουσείο µε σηµαντικά εκθέµατα όπως επιγραφές, αµφορείς, λυκιακά ανάγλυφα, επιτύµβιες στήλες κ.ά. από την αρχαία Μεγίστη αλλά και ευρήµατα µεταγενέστερων ιστορικών περιόδων.  
Τον εντυπωσιακό λυκιακό τάφο του 4ου π.Χ. αι. Ναόσχηµος, ύψους 3 και πλάτους 2,70 µ. µε ιωνικού ρυθµού πρόσοψη, εντός του οποίου σώζονται οι λίθινες νεκρικές κλίνες.
Την ακρόπολη της αρχαίας Μεγίστης στο Παλαιόκαστρο, τα κυκλώπεια τείχη, τα λείψανα αρχαίου οικισµού µε πλήθος κτισµάτων και τις δεξαµενές µε τα λαξεµένα σκαλοπάτια.
Τον µητροπολιτικό ναό των Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης που δεσπόζει πάνω απ’ το Μανδράκι, καµάρι και θρησκευτικό κέντρο των κατοίκων, εξαιρετικής αρχιτεκτονικής και εικονογράφησης. 12 µονολιθικοί, γρανιτένιοι κίονες από τον ναό του Απόλλωνα στα Πάταρα της Λυκίας στηρίζουν τη στέγη της εκκλησίας.
Ανεβείτε 401 σκαλοπάτια για να φτάσετε στον Άη-Γιώργη του βουνού που περιβάλλεται από εντυπωσιακές φυσικές πλάκες.
Εντός της Μονής υπάρχει κατακόµβη και το εκκλησάκι Άγιος Χαράλαµπος.
Υπάρχουν ακόµα τουλάχιστον 15 εκκλησίες, απόδειξη της θρησκευτικότητας του τόπου.
Με καϊκι θα πάτε στην περίφηµη Γαλάζια Σπηλιά. Από τα πιο θαυµαστά σπηλαιώδη µορφώµατα του Αιγαίου όπου τα παιχνίδια του φωτός ξεδιπλώνουν όλες τις αποχρώσεις του γαλάζιου. Το σπήλαιο λέγεται και Φώκιαλη γιατί αποτελεί καταφύγιο για τις φώκιες.

Με καϊκι θα πάτε στο νησάκι Στρογγύλη για να γνωρίσετε από κοντά τους µόνους κατοίκους του, τους φαροφύλακες και να κολυµπήσετε σε αστραφτερά νερά.
Να σηµειώσουµε τέλος, ότι τα γυρίσµατα, της βραβευµένης µε όσκαρ ταινίας «Mediterraneo» του Γκαµπριέλε Σαλβατόρες, που έγιναν στο Καστελλόριζο βοήθησαν πολύ την τουριστική φήµη του νησιού.

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    Γιορτές και έθιµα

    Παραµονή του Προφήτη Ηλία (19/7) υπάρχει το έθιµο να πέφτουν οι κάτοικοι µε τα ρούχα στη θάλασσα. Παραµονή της Κοιµήσεως της Θεοτόκου, στις 14 Αυγούστου, οι νέοι του νησιού ανάβουν φωτιές και τις υπερπηδούν. Γίνονται ακόµα τα πανηγύρια των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης (21/5) και της Αγίας Παρασκευής στις 26 Ιουλίου. Παραδοσιακές γιορτές είναι ακόµα τα Θεοφάνεια και η Λαµπρή.

    Γεύσεις

    Στα παραδοσιακά εδέσµατα του νησιού ανήκουν οι ρεβυθοκεφτέδες, το γαµοπίλαφο, το κατσικάκι γεµιστό µε ψίχα ψωµιού. Από τα γλυκά περίφηµα είναι τα κατουµάρια, είδος ζύµης που τυλίγεται, ψήνεται και πασπαλίζεται µε ζάχαρη και µπαχαρικά. Τα στραβά είναι η τοπική παραλλαγή του σιροπιαστού µε καρύδι και µπαχαρικά. Και βέβαια, φρέσκο ψάρι, ψαροµεζέδες και ουζάκι ή ότι άλλο τραβάει η όρεξή σας.

    ∆ιαµονή-∆ιασκέδαση

    Υπάρχουν αρκετά ξενοδοχεία και ενοικιαζόµενα στο νησί αλλά µην διακινδυνεύσετε το ταξίδι χωρίς κράτηση. Η διασκέδαση µέχρι πρωίας δεν θα σας λείψει. Ωστόσο, είναι νησί για ήρεµες διακοπές. ∆εν θα βρείτε µεγάλες αµµουδερές παραλίες αλλά θα βρείτε παντού κρυστάλλινα νερά για κολύµπι, ψάρεµα, βουτιές... Για τις περισσότερες µετακινήσεις σας εντός της πρωτεύουσας δεν θα χρειαστείτε µεταφορικό µέσο.

    Χρήσιµα τηλέφωνα

    ∆ήµος Μεγίστης: 22460 49269, 22460 49232
    Λιµεναρχείο: 22460 49270

  • Πρόσβαση:

    Με πλοίο από τον Πειραιά αλλά και από τα υπόλοιπα νησιά της ∆ωδεκανήσου, από την Κρήτη και τις Κυκλάδες. Με συµβατικό ferry από Πειραιά θα ταξιδέψετε περίπου 7-10 ώρες ανάλογα µε τους ενδιάµεσους σταθµούς. Με High speed ferries αντίστοιχα 5.30 έως 8.30 ώρες. Αεροπορικώς µέσω Ρόδου. Θα πρέπει να ενηµερώνεστε πριν την αναχώρησή σας για τα δροµολόγια γιατί τροποποιούνται τακτικά.

Χάρτης