Φολέγανδρος Κυκλαδίτικη γοητεία…
5.0/5 κατάταξη (3 ψήφοι)
ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Θάλεια Νουάρου

Μια Χώρα πεντάµορφη, µια Παναγιά, µια θάλασσα να την προσκυνάς... Ξερολιθιά και βράχος, µελτέµι κι άγριος γκρεµός. Το άγριο, πετρώδες τοπίο της συναντιέται αναπάντεχα µε τη γαλήνια, χαλαρωτική ενέργεια που ρουφά όλο σου το είναι, για να ξυπνήσει πάλι σε κάποια απόµερη ακτή µε εκείνα τα βαθιά, πεντακάθαρα νερά. Γεύσεις, άνθρωποι, ερωτευµένοι θαµώνες και ιστορίες από τα παλιά ανταµώνουν στο λιλιπούτειο νησί που επάξια διεκδικεί τη θέση του στο κυκλαδίτικο όνειρο.



Καραβοστάσης

Το πλοίο θα σ’ αφήσει στον Καραβοστάση. To ήσυχο λιµανάκι του νησιού, που κατοικείται µόνο το καλοκαίρι. Κατά πάσα πιθανότητα, θα φτάσεις βράδυ. Και το πρώτο που θα απολαύσεις από κάποιο νυχτερινό µπαλκόνι του οικισµού θα είναι η θέα του φεγγαριού παρέα µε τα φώτα των αραγµένων ιστιοφόρων και ο καθαρός και ξάστερος ουρανός, πολύ µακριά από τους ρύπους της φωταγώγησης.
Το πρωί στον Καραβοστάση θα πιεις έναν πρώτο καφέ σε ένα από τα τρία µπιστρό της παραλίας του λιµανιού. Τα καφέ, που προσφέρουν πρωινό, µεζέδες και φολεγανδριώτικη τυρόπιτα πλάι στο κύµα, µεταµορφώνονται το βράδυ σε µπαράκια και δεν είναι παρά τα παλιά ψαρόσπιτα –τα λεγόµενα «σύρµατα»– που προστάτευαν κάποτε τις βάρκες του πάλαι ποτέ Καραβοστάση. Από δω θα αγναντέψεις τις έρηµες βραχονησίδες του νησιού και τους ψαράδες να ξετυλίγουν τα δίχτυα τους στο αραξοβόλι. Κολυµβητές και παιδιά απολαµβάνουν ήλιο και θάλασσα στην αµµουδερή ακτή. ενώ τουριστικά πλοιάρια πηγαίνουν κι έρχονται µεταφέροντας τον κόσµο στην αποµονωµένη ακτή του Κάτεργου, στα νοτιοανατολικά του νησιού. Η βοτσαλωτή ακτή µε τα γαλοζοπράσινα νερά αποτελεί για πολλούς την καλύτερη παραλία του νησιού. Αν νιώθεις πλασµένος για τα «δύσκολα», το Κάτεργο µπορείς να το προσεγγίσεις και από το µονοπάτι που ξεκινά από το Λιβάδι, µετά από πορεία 40 λεπτών. Θα χρειαστεί να έχεις µαζί σου νερό και οµπρέλα αφού στην ακτή δεν παρέχεται καµιά απολύτως υπηρεσία.
Αν δεν µπεις στον πειρασµό να πάρεις κι εσύ το καραβάκι για το Κάτεργο, θα περπατήσεις στα γραφικά στενά του Καραβοστάση ανάµεσα σε ασβεστωµένα σπίτια και κατάλευκες αυλές για να φτάσεις στη Βάρδια, την πανέµορφη, ήσυχη αµµουδερή ακτή, που «κρύβεται» κυριολεκτικά πίσω ακριβώς από το λιµάνι. Τα σκαλιά θα σε οδηγήσουν στην αγκαλιά του ολοστρόγγλυλου κόλπου για να βουτήξεις στα πεντακάθαρα, δροσερά, βαθιά νερά του. Αν κάτι δεν χορταίνεις µε τίποτα στη Φολέγανδρο, είναι αυτά τα νερά, το χρώµα τους, που φτάνει από το εξωτικό τιρκουάζ µέχρι το σκούρο µπλε του πελάγους. Αν τραβήξεις νότια από τον Καραβοστάση, σε λίγα µόλις λεπτά θα βρεθείς στο Λατινάκι, τη Βιτσέντζου και το Πουντάκι, τρεις διαδοχικές πανέµορφες και µικροσκοπικές παραλίες µε όµορφο βραχώδες ανάγλυφο. Ο δρόµος καταλήγει στη µεγάλη αµµουδιά του Λιβαδιού, όπου κάτω από ένα πυκνό πευκοδάσος φιλοξενείται και το οργανωµένο κάµπινγκ του νησιού. Μια εναλλακτική επιλογή για όσους δεν επιλέξουν ή δεν καταφέρουν να βρουν κατάλυµα στο απόγειο της σεζόν, όταν το νησί γεµίζει κυριολεκτικά από κόσµο.
Σαν σουρουπώσει, ο Καραβοστάσης ησυχάζει κι άλλο, βάφεται κόκκινος και προσφέρεται για ήσυχες, απολαυστικές βόλτες ή διάβασµα κάτω από κάποιο αλµυρίκι της όµορφης αµµουδιάς, µε µόνη συντροφιά το κύµα και τον νανουριστικό ήχο από τις ψαρόβαρκες. Αν το ιώδιο σού ανοίξει την όρεξη, στον Καραβοστάση θα βρεις φρεσκότατο ψαράκι, αφού οι βάρκες προµηθεύουν καθηµερινά τα λιγοστά ταβερνάκια του οικισµού µε την ψαριά της ηµέρας.


Χώρα

Από τον όµορφο νησιωτικό Καραβοστάση θα κινήσω για τη φηµισµένη Χώρα του νησιού, που συγκαταλέγεται στα επτά οµορφότερα χωριά της Ευρώπης! Πράγµατι, τι θα ήταν η «σιδερένια» Φολέγανδρος µ’ αυτό το εντυπωσιακά άγριο κι αιχµηρό τοπίο της χωρίς την πανέµορφη Χώρα να απλώνεται περιποιηµένη κάτω από το άγρυπνο βλέµµα της Παναγιάς; Κατάλευκη, περήφανη, εκεί ψηλά στον θεόρατο κι απότοµο λόφο, ατενίζει το απέραντο γαλάζιο, και φυσικά την ίδια τη Χώρα µε τη συνοικία του Κάστρου, τις διαδοχικές πλατείες µε τα όµορφα φροντισµένα σπίτια, τις κατάλευκες εκκλησιές και τα περιποιηµένα µαγαζιά. Τραπεζάκια έξω, γκρίζα πλακόστρωτα µε τις ασβεστωµένες «ντάµες» (τους αρµούς), βοκαµβίλιες και ποδήλατα συνθέτουν ένα µοναδικό, πολύχρωµο ντεκόρ, που δεν χορταίνεις να τριγυρνάς και να το απολαµβάνεις.
Τα όποια οχήµατα σταθµεύουν φυσικά στα δύο άνετα πάρκινγκ εκτός οικισµού κι έτσι η µικρή «πρωτεύουσα» του νησιού µένει ήσυχη, παρθένα από οποιαδήποτε ρύπανση, σαν από άλλη εποχή. Παιδιά παίζουν στις γειτονιές, τουρίστες φωτογραφίζουν και οι παππούδες
–πιστοί στο ραντεβού τους κάθε απόγευµα– κάθονται στις αυλές και τα καφενεία χαζεύοντας τους επισκέπτες, που πάνε κι έρχονται. Η πλατεία της Πούντας, στην ανατολική είσοδο της Χώρας, µοιάζει µε µεγάλη βεράντα µε θέα το πέλαγος. Από τα σκαλιά του Ηρώου και το στηθαίο, η θέα του Αιγαίου είναι συναρπαστική. Από δω θα ανηφορίσεις για την Παναγιά ή θα εισβάλεις απευθείας στην καρδιά της Χώρας.
∆ίπλα στο οµώνυµο παλιό καφενείο, θα δεις το «Παραπόρτι», τη µία από τις δύο εισόδους του Κάστρου, που χτίστηκε την περίοδο της Ενετοκρατίας (13ος αιώνας) και όπου βρισκόταν για αιώνες ο κύριος οικισµός του νησιού. Την εποχή εκείνη, το νησί ανήκε στο ∆ουκάτο του Αιγαίου και το επίσηµο όνοµά του ήταν «Πολύκανδρος», ονοµασία που διατήρησε µέχρι τον 19ο αιώνα. Το «Παραπόρτι» µάς οδηγεί στην Κάτω Ρούα, το πανέµορφο και πολυφωτογραφηµένο δροµάκι µε τα ψηλά σκαλοπάτια και τα πολύχρωµα ξύλινα πορτοπαράθυρα. Στο τέρµα του, η Λότζια, η σκιερή πλατεία µε το οµώνυµο καφέ, για να ξαποστάσεις και να δροσιστείς µε έναν καφέ ή ένα τσιπουράκι µε µεζέ υπό τον ήχο καλής ελληνικής µουσικής... ∆εν ήρθε ακόµη η ώρα να αφήσεις τα σοκάκια του γραφικότατου οικισµού, που για χρόνια προστάτευε τους ντόπιους από τους πειρατές και έχει χαρακτηριστεί διατηρητέος. ∆εξιά από τη Λότζια, µια στεγασµένη δίοδος, το «Μεγάλο στιάδι», οδηγεί στο µεγάλο µπαλκόνι της Παντάνασσας, της µεγαλύτερης εκκλησιάς του Κάστρου. Χτισµένη σύριζα στο πέλαγος, χαρίζει απεριόριστη θέα στη βορινή πλευρά του νησιού µε τη Μήλο, την Κίµωλο και τη Σίφνο. Σε µία από τις ρούες (δροµάκια) του Κάστρου, έξω από το εκκλησάκι της Αγίας Ελεούσας, τµήµα αρχαίας κολόνας, κατάλοιπο από ξεχασµένο µνηµείο ή ναό, στολίζει εδώ και αιώνες το µικρό κατοικηµένο φρούριο µε τα χαρακτηριστικά «µονόσπιτα» να παραµένουν αναλλοίωτα στον χρόνο.
Βγαίνοντας από το Κάστρο, απλώνεται µπροστά σου η πλατεία Ντούναβη µε τα παλιά πηγάδια και την εκκλησιά του Σταυρού. Στη µέση, το µοναδικό θεόρατο πλατάνι του νησιού. Κάτω από την παχιά σκιά του, πλήθος ταβερνάκια προσφέρουν τις τοπικές φολεγανδριώτικες σπεσιαλιτέ: σουρωτό, το ντόπιο κρεµώδες τυρί που –παρότι τρώγεται υπέροχα και σκέτο– αποτελεί τη βασική γέµιση για τις «καλασούνες», τις φηµισµένες τοπικές πίτες µε κρεµµύδι, χόρτα ή γλυκιά κολοκύθα· ρεβίθια φούρνου, ντόπια χειροποίητα «µατσάτα» (ζυµαρικά) συνοδευµένα µε κόκορα, κουνέλι ή κατσίκι, πεναντόστιµοι «καραβόλοι γιαχνί» (µικρά σαλιγκαράκια µαζεµένα από το νησί), άγρια κάππαρη µαγειρευτή, παστέλι, µελόπιτα και «καρπουζένια», µια γλυκιά πίτα µε καρπούζι, σουσάµι και µέλι συµπληρώνουν τη γαστρονοµία του νησιού που σέβεται και απογειώνει τους ουρανίσκους µας.
Οι αντικριστές εκκλησιές του Ταξιάρχη και του Αγίου Νικολάου αποτελούν το πέρασµα για την πλατεία Κονταρίνη µε την παλιά εκκλησιά του Αγίου Αντωνίου και τη «διπλή» ιδιωτική εκκλησιά. Έχεις ήδη φτάσει στην Πιάτσα, την παλιότερη πλατεία της Χώρας –τόπος συγκέντρωσης και γιορτής– µε τη χαρακτηριστική παλιά εκκλησιά της Θεοσκέπαστης.
Είναι αναρίθµητα τα εκκλησάκια της Χώρας, όπως και τα ευφάνταστα µαγαζιά που προσφέρουν καφέ, ποτό, µεζέ, διακοσµητικά σουβενίρ, ενδύµατα, κοσµήµατα και φαγητό όλες τις ώρες της ηµέρας. Και αν τα πολυδαίδαλα στενάκια της αρχικά σε µπερδέψουν και σε δυσκολέψουν να προσανατολιστείς µε την πρώτη, δεν υπάρχει κανένα πρόβληµα, αφού είναι πραγµατικά πανέµορφο να χάνεσαι σεργιανώντας όλη αυτή την οµορφιά. Στο «Καλωσόρισµα» του γνωστού τραγουδιστή και µουσικοσυνθέτη Ανδρέα Μπονάτσου βρήκαµε κεραµικά από Έλληνες κεραµίστες, διακοσµητικά αντικείµενα από αξιόλογους καλλιτέχνες της λαϊκής τέχνης, χειροποίητα καπέλα, ρούχα, δηµιουργίες από ασήµι και χρυσό, ευφάνταστα αντικείµενα από µακρινές χώρες. Η µικρή «πρεσβεία» του –όπως το αποκαλεί– είναι ένα εναλλακτικό µαγαζάκι πάντα ανοιχτό στην παρέα, την κουβέντα, τη χαρά… Ο Ανδρέας ανήκει σε αυτούς που, πριν από χρόνια, ήρθαν στο νησί για διακοπές, το ερωτεύτηκαν και αποφάσισαν να παραµείνουν. Και έχουν να θυµούνται πολλά: καφέδες και τσίπουρα στη «Λότζια», θάλασσα και βόλτες µε σκαφάκια, µεσηµεριανές «καλασούνες» στη «Μέλισσα», ηλιοβασιλέµατα στη «Φάτα Μοργκάνα», ένα κρασί στο «Μικρό Κελάρι», ραντεβού για ρακόµελα µε παστέλι στην «Αστάρτη», ποτάκια στο «Λαούµι», το «Μπαρακί», τη «Ρακεντιά», κι έπειτα στο «Πατητήρι» για χορούς µέχρι το ξηµέρωµα…
Σε ένα από τα πιο απόµερα µαγαζάκια της Χώρας, το «Σπιτικό», δίπλα στην εκκλησιά του Αγίου Ευστρατίου, θα συναντήσω την κ. Ειρήνη ∆εκαβάλλα να ξεραίνει την άγρια κάππαρη της χρονιάς. Φηµισµένη µαγείρισσα και γνώστης της ντόπιας κουζίνας, µας ξεναγεί σε συνταγές, γεύσεις, µυστικά και παραδόσεις που διατηρήθηκαν γενιά µε τη γενιά. Σπεσιαλιτέ της οι «καραβόλοι» – τόσο νόστιµοι, που πείθουν µέχρι κι αυτούς που αποφεύγουν τα σαλιγκάρια.
Το δυτικό κοµµάτι της Χώρας είναι σχετικά νεόκτιστο και περιλαµβάνει καταλύµατα υψηλών προδιαγραφών αλλά και όµορφα, απόµερα µπαράκια µε θέα το ηλιοβασίλεµα. Και είναι εντυπωσιακό πώς το κάστρο και η Χώρα ολόκληρη αλλάζουν κάθε στιγµή της ηµέρας, πώς ξυπνούν το πρωί οι σκιές µε το σκληρό φως του ήλιου, πώς χαλαρώνεις µαζί µε τους ρυθµούς του µεσηµεριού, πώς χρωµατίζονται µε το γλυκό φως της δύσης, πως µεταµορφώνονται ακτινοβολώντας τα φώτα της νύχτας…


Παναγιά

Στην Παναγιά, θα ανηφορίσεις σούρουπο. Είναι ένα από τα καλύτερα µέρη του νησιού για να απολαύσεις τη δύση του ήλιου αλλά και µια βόλτα που θα σου µείνει αξέχαστη. Με εκείνη την απεριόριστη θέα, καθώς ανηφορίζεις το φιδωτό τσιµεντωτό, τα «στρατάκια», όπως λέγανε παλιά οι ντόπιοι, αναλογίζεσαι τους θρύλους µε τους πειρατές µε τους οποίους είναι συνυφασµένη η εικόνα της, που αποτελεί και ένα από τα σηµαντικότερα κεφάλαια της παράδοσης του νησιού. Είναι την ηµέρα του Πάσχα που η εικόνα της Παναγιάς αφήνει το δικό της «σπίτι» για να γυρίσει ένα ένα τα σπίτια της Χώρας µε συνοδεία τους εκατοντάδες κατοίκους του νησιού που ακολουθούν τη λιτανεία της. Κεράσµατα και φαγητά σ’ όλα τα σπίτια, που ανοίγουν για να την υποδεχτούν σε µια τριήµερη πασχαλινή γιορτή που θεωρείται από τις οµορφότερες της χώρας.
Η εκκλησιά είναι χτισµένη πιθανότατα στη θέση αρχαίου ιερού, από το οποίο χρησιµοποιήθηκε οικοδοµικό υλικό για την ανέγερσή της. Από αρχαίες επιγραφές προς τιµήν της Σελασφόρου Αρτέµιδος και του Προστατηρίου Απόλλωνος, που βρέθηκαν στην περιοχή, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ήταν αφιερωµένο στους δύο θεούς. Θα δεις στο καµπαναριό ενσωµατωµένο κορµό µαρµάρινου αγάλµατος ρωµαϊκής εποχής, ενώ στον αυλόγυρο είναι ακουµπισµένη µια µεγάλη µαρµάρινη κυλινδρική βάση της ίδιας εποχής.
Η ιστορία της Φολεγάνδρου, που πήρε το όνοµά της από τη φοινικική λέξη phelekgundari (πετρώδης γη) ή από τον Φολέγανδρο, γιο του Μίνωα και πρώτο οικιστή της περιοχής, χάνεται στα βάθη των αιώνων. Στα βόρεια του νησιού, στη θέση Κάστελλος, διατηρούνται λείψανα οικισµού της Πρωτοκυκλαδικής ΙΙ περιόδου (µέσα 3ης χιλιετίας π.Χ.). Στη Χρυσοσπηλιά, το εντυπωσιακότατο σπήλαιο στα βόρεια του νησιού, που βρίσκεται λίγο πάνω από τη θάλασσα, τα τοιχώµατα και η οροφή των θαλάµων είναι γεµάτα µε 400 ονόµατα και φράσεις που χρονολογούνται τον 4ο αιώνα π.Χ. Λόγω αντικειµενικών δυσκολιών και του δυσπρόσιτου της περιοχής, παραµένει δυστυχώς ανεκµετάλλευτο. Ένα τεράστιο «µάτι» που κοιτάει τη θάλασσα, ένα σπήλαιο-φάντασµα στο έλεος του Βοριά, που µέσα στους απόκρυφους θαλάµους του κρύβονται πολλά ανεξερεύνητα µυστικά.


Αγκάλη

Στη νεότερη ιστορία του, το νησί ερηµώνεται δύο φορές από πειρατικές και τουρκικές επιδροµές. Η τελευταία ήταν το 1715, όταν ο Τζανούµ Χότζας αιχµαλωτίζει τους 925 κατοίκους του νησιού και τους µεταφέρει στη Χίο όπου και τους θανατώνει. Γλίτωσαν µόλις 15 άτοµα. Η Φολέγανδρος εποικείται ξανά από Κρήτες, Καρυστινούς, Ψαριανούς, κατοίκους από την Πέλλα και άλλες περιοχές της Ελλάδας.
Από το 1936 µέχρι και το 1969, υπήρξε τόπος εξορίας πολιτικών κρατουµένων. Μαζί µε τους κατοίκους έχτισαν πέτρα την πέτρα τις χαρακτηριστικές πεζούλες του νησιού, τα λιθόκτιστα επίπεδα που ορίζονται από ξερολιθιές, προκειµένου να συγκρατούν το ελάχιστο καλλιεργήσιµο έδαφος και το νερό προστατεύοντας παράλληλα τις καλλιέργειες από τους δυνατούς ανέµους. Είναι ανυπολόγιστος ο κόπος και ο χρόνος που δαπανήθηκαν για τούτες τις ξερολιθιές που αυλακώνουν σχεδόν ολόκληρο το νησί στιγµατίζοντας το τοπίο.
Τραβώντας βόρεια, ένα άκρως γαλήνιο και γοητευτικό αγνάντεµα στους κάβους, τις πεζούλες, τα διάσπαρτα κατάλευκα ξωκλήσια ξετυλίγεται µπροστά σου. Πρώτα θα συναντήσεις τους µύλους που κάποτε άλεθαν το σιτάρι του νησιού κι έπειτα την όµορφη παραλία της Αγκάλης µε τα χαρακτηριστικά πράσινα πετρώµατα των βράχων και τα απίθανα νερά, που το καλοκαίρι συγκεντρώνει και το µεγαλύτερο πλήθος των παραθεριστών. Οι επιλογές είναι πολλές. Ένα µικρό µονοπάτι στα δεξιά σε οδηγεί στα Φηρά, τον µικρό αποµονωµένο κολπίσκο που επιλέγουν οι ντόπιοι για ησυχία και αποµόνωση. ∆εξιά, τα σκαλοπάτια σε οδηγούν µέσα από ένα σύντοµο µονοπάτι για µια βουτιά στον κολπίσκο του Γαλίφου κι από κει στην όµορφη αµµουδιά του Αγίου Νικολάου µε το εκκλησάκι, τα αλµυρίκια και τη µοναδική ταβέρνα. Ως εδώ µπορεί να σε φέρει και το καραβάκι, που ξεκινά από τον µόλο της Αγκάλης για µια εν πλω βόλτα στο άγριο δαντελωτό της ακτογραµµής του νησιού, τον φάρο της Ασπροπούντας αλλά και το Λιβαδάκι –µία από τις ωραιότερες παραλίες που αντίκρισα– µε τους λείους «γρανιτένιους» βράχους και τις υποβρύχιες πλάκες να σχηµατίζουν πολύχρωµα νερά! Αποµεσήµερο και οι εικόνες της επιστροφής από τον Αϊ-Νικόλα, µε τις ανταύγειες του ήλιου να λούζουν τη θάλασσα ανάµεσα σε λογής λογής πλεούµενα, είναι από τις οµορφότερες που κρατώ.


Άνω Μεριά

…Όλοι οι δρόµοι οδηγούν πια στην Άνω Μεριά. Τον αγροτικό συνοικισµό στα βόρεια του νησιού, που έµεινε µακριά από τα φώτα της δηµοσιότητας, γι’ αυτό και κρατά ακόµη ακατέργαστα κι αυθεντικά πολλά από τα χαρακτηριστικά του. Είναι ο παραδοσιακός φούρνος που φτιάχνει καθηµερινά ζυµωτό ψωµί, κουλούρες µε γλυκάνισο, παραδοσιακές πίτες και «µατσάτα» χρησιµοποιώντας ως καύσιµο ξερά φρύγανα. Εδώ θα βρεις και το εργαστήριο που προµηθεύει το νησί µε το µαλακό ντόπιο παστέλι, ένα παραδοσιακό προϊόν που ήταν συνυφασµένο µε τον γάµο. Μυστικό του: το εξαιρετικό µέλι του νησιού. Εδώ και το εγκαταλειµµένο πια λιοτρίβι, τα σκόρπια σπιτάκια µε τις όµορφες αυλές, οι παλιές λιθόκτιστες «θεµωνιές» και τα «λεµονόσπιτα», τα διάσπαρτα µελίσσια, οι λιγοστές ταβέρνες, τα γαϊδουράκια που πάνε κι έρχονται, το παλιό λεωφορείο. Στο Λαογραφικό Μουσείο, µια παραδοσιακή «θεµωνιά» µε εκπληκτική θέα προς τη Χώρα και τη Σίκινο µάς ξεναγεί στα µυστικά της αυτάρκειας. Οι «θεµωνιές» δεν είναι παρά τα παραδοσιακά σπίτια του νησιού, πριν τα τραβήξει µε το ρεύµα του ο τουρισµός. Αποτελούσαν αυτόνοµες οικιστικές µονάδες αφού διέθεταν φούρνο, στάβλο, αχυρώνα, κοτέτσι, στέρνα, «πλυστριά», κελάρι, αργαλειό, υπαίθριο λιοτρίβι, πατητήρι και αλώνι, κτήµατα µε αµπέλι, φασόλια, ντοµάτες και φυσικά το χαρακτηριστικό «λεµονόσπιτο», ένα λιθόκτιστο σπιτάκι που προστάτευε τον ευαίσθητο καρπό από τους δυνατούς ανέµους. «Χρήµατα δεν γνωρίζαµε…» µου λέει η κ. Ειρήνη ∆εκαβάλλα, «…είχαµε τα πάντα, κάναµε απ’ όλα. Θυµάµαι τους γονείς µου: φτιάχνανε τυριά, λάδι, κρασί, τσίπουρο, ψωµί… Είχαµε ελιές, λεµόνια, κότες, κουνέλια, γάλα και µαλλί από τα πρόβατα, στέλναµε τα παλιά ρούχα και µας τα έκαναν κουρελούδες…»
Στο µαγειρειό της κυρα-Ρήνης θα δοκιµάσουµε ντολµαδάκια, εξαιρετικά «µατσάτα» µε κουνέλι, πανσέτα γεµιστή µε αρνίσια συκωταριά, φολεγανδριώτικο τσίπουρο και γλυκό τριαντάφυλλο. Τα µαγειρειό-καφεπαντοπωλείο µε τα λιγοστά τραπεζάκια βρίσκεται εδώ από το 1952 και η ιδιοκτήτρια έχει να θυµάται πολλά… Αυτοσχέδια γλέντια µέχρι πρωίας και πανηγύρια βερεσέ µε µεζέδες και όργανα. «Τώρα όλα είναι αλλιώτικα…» Σιγά σιγά γίνονται πάντως προσπάθειες από τον ∆ήµο να αναβιώσουν τα έθιµα και τα παραδοσιακά πανηγύρια του νησιού. Τον χειµώνα πάντως, παρά τα δυνατά µποφόρια, όλοι µαζεύονται εδώ αφού και τα περισσότερα µαγαζιά της Χώρας παραµένουν κλειστά. Στην Άνω Μεριά θα φας καλά. Στην ταβέρνα του Μίµη, στη «Συνάντηση», στο «Ηλιοβασίλεµα» του ∆ηµήτρη Μαρινάκη. Είναι το τελευταίο ταβερνάκι του οικισµού κι από δω θα απολαύσεις τον ήλιο να σβήνει στο πέλαγος πέρα από τα εκκλησάκια των Αγίων Αναργύρων και του Αγίου Παντελεήµονα. Ακόµη καλύτερα να επιλέξεις µια βόλτα στα σύντοµα και όµορφα λιθόκτιστα µονοπάτια που οδηγούν απευθείας εκεί. Η Φολέγανδρος άλλωστε θεωρείται παράδεισος για τους οδοιπόρους και τους περπατητές. Αν διαθέτεις µέρες, είναι πολλά τα µονοπάτια που µπορείς να περπατήσεις ανάµεσα σε ξερολιθιές, συντροφιά µε τη θέα του Αιγαίου.
Ο δρόµος τελειώνει στο εκκλησάκι της Χρυσοπηγής. Από δω θα προσεγγίσεις οδικώς τον µικρό όρµο που σχηµατίζει την παραλία Αµπέλι. Λίγο πιο πάνω ένας χωµατόδροµος σε οδηγεί στη µικροσκοπική παραλία της Λυγαριάς κι έπειτα του Αϊ-Γιώργη, τη βορειότερη παραλία του νησιού, µε τα κύµατα, τα «σύρµατα», τα σκόρπια δέντρα, την απίθανη ησυχία. Είναι αξιοσηµείωτο πως καµία από τις παραλίες του νησιού δεν είναι οργανωµένη και δεν διαθέτει οµπρέλες και ξαπλώστρες προς ενοικίαση.
Για να γυρίσεις το νησί, θα χρειαστεί να νοικιάσεις αµάξι ή µηχανάκι. Και χωρίς αυτό, όµως, λύσεις θα βρεθούν αφού οι συγκοινωνίες το καλοκαίρι είναι συχνές και ταιριάζουν µε το πρόγραµµα των τουριστικών πλοιαρίων. Αν ξεµείνεις, µπορείς πάντα να κάνεις οτοστόπ, που είναι ένας οικείος τρόπος µετακίνησης αφού οι προορισµοί είναι λίγοι και οι αποστάσεις µηδαµινές. Στη Φολέγανδρο, άλλωστε, δεν θα µείνεις ποτέ µόνος. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που θα συναντήσεις στον δρόµο, στην ακτή, στο καραβάκι, την ταβέρνα, την πλατεία, τα µπαράκια... Και κάπως έτσι, όλες οι παρέες του νησιού γίνονται µια µεγάλη παρέα…

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    Ευχαριστούµε θερµά τον ∆ήµο Φολεγάνδρου και τον ξενώνα Aegean Star για την υποστήριξη και τη φιλοξενία.