Ειδοποίηση
  • Google Geocoding API error: You are over your quota.
Αλαγονία Ξεχασµένη Εδέµ
4.0/5 κατάταξη (3 ψήφοι)
ΚΕΙΜΕΝΟ Ι ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Χρήστος Κανατάς

Αλαγονία
Ξεχασµένη Εδέµ

Με αφετηρία την Καλαµάτα, ακολουθώ τον δρόµο προς Σπάρτη. Μια πράσινη και εκπληκτική διαδροµή απ’ όλες τις απόψεις! Αρχικά µε µοναδική θέα προς τον Mεσσηνιακό κόλπο και στη συνέχεια µε φιδίσιο τρόπο ο δρόµος τρυπώνει στις απόκρηµνες κατάφυτες χαράδρες του δυτικού Ταϋγέτου, συντροφιά µε τον ποταµό Νέδοντα. Πολύ σύντοµα αντιλαµβάνεσαι ότι έχεις εισχωρήσει σε µια ξεχασµένη Εδέµ, µόλις 30 χιλιόµετρα από τη µεγάλη πόλη…


∆ενθαλιάτιδα χώρα στους αρχαίους χρόνους, Κουτσαβά στα Σλαβικά, Πισινοχώρια κατά την Τουρκοκρατία, η περιοχή των πανέµορφων χωριών του δυτικού Ταϋγέτου, που µέχρι πρόσφατα άνηκαν στον ∆ήµο Αλαγονίας, φέρει µακρόχρονη και ένδοξη ιστορία. Παρά το απαράµιλλο φυσικό κάλλος του θρυλικού βουνού και τους αµέτρητους περιηγητικούς θησαυρούς της, έχει την τύχη των περισσότερων ορεινών οικισµών στη χώρα µας που δεν έχουν αξιοποιηθεί τουριστικά. Τυχεροί οι λιγοστοί επισκέπτες που ανακαλύπτουν τα χωριά, την οργιαστική φύση, τις ιστορικές εκκλησίες της περιοχής, καθώς και τη ζεστή, φιλόξενη αγκαλιά των ντόπιων.


Καρβέλι και Λαδάς

Το πιο αποµακρυσµένο από τον κεντρικό δρόµο χωριουδάκι βρίσκεται όµορφα απλωµένο σε µια πλαγιά µε τη µεγάλη κίτρινη εκκλησία του να δεσπόζει κεντρικά. Είναι το Καρβέλι Μεσσηνίας, που σε ταξιδεύει στο παρελθόν µέσα από το πρίσµα της αναπόφευκτης φυσικής φθοράς του χρόνου. Όπως και στα υπόλοιπα χωριά της περιοχής, είναι έκδηλη η προσπάθεια των κατοίκων να περιποιηθούν τον τόπο τους και να περισώσουν ό,τι µπορούν, αν και χρόνο µε τον χρόνο οι κάτοικοι λιγοστεύουν… Τα πλάνα να φτιαχτεί εδώ συνεδριακό κέντρο ποτέ δεν ευόδωσαν, µε πληροφορεί ο Γιάννης Ίσσαρης, πρόεδρος του πολιτιστικού συλλόγου του χωριού. Στην Αλαγονία, όπου το ύδωρ αναβλύζει από παντού, υπήρχε επίσης προοπτική για εµφιαλωτήριο νερού, που ποτέ δεν προχώρησε, συνεχίζει… Ψηλά στο βουνό, παρατηρώ το πέτρινο αγέρωχο µοναστήρι της Σιδηρόπορτας, που όπως και τα υπόλοιπα της περιοχής γνώρισε ηρωικές στιγµές στα χρόνια της Επανάστασης. Τώρα δεν υπάρχουν µοναχοί και τα κελιά σιγά σιγά γίνονται ένα µε το φυσικό τοπίο… Ανάσα ζωής το πανηγύρι, που γίνεται κάθε χρόνο τον Αύγουστο. Μεταφέρθηκε µάλιστα η θαυµατουργή εικόνα από τη Μονή των Αιµυαλών, στη ∆ηµητσάνα, και πέρσι είχε πολύ κόσµο!
Με τον Μιχάλη Αντωνόπουλο, πρόεδρο του Λαδά, πίνουµε το τσιπουράκι µας παρέα µε µεζέ και τα λέµε στο παλιό καφενεδάκι του χωριού, που µοιάζει σαν να ξεπήδησε από ταξίδι στον χωροχρόνο! Η κυρά Ελένη, που έχει το καφενείο, κρύβεται για να µην είναι µες στο πλάνο όταν σηκώνω τη φωτογραφική µου µηχανή! Οι άντρες παίζουν χαρτιά σε µια γωνία. Συνοδός και ξεναγός µου στα τρία πρώτα χωριά, ο Μιχάλης, µου ιστορεί τα παράπονά του και τις πρόσπαθειές του. Πώς φτιάξαν τα καλντερίµια για το δικό του, προσωπικό λαογραφικό µουσείο, αλλά και για τα γελάδια που κάποιοι τα έχουν παρατήσει και αφήνουν τις ακαθαρσίες τους παντού. Όσες καταγγελίες και αν έχει κάνει, κανείς δεν ενδιαφέρεται…
Ο Λαδάς βρίσκεται στην άλλη µεριά της χαράδρας, αντίκρυ από το Καρβέλι. Το ένα χωριό κοιτάει το άλλο, και βρίσκουν έτσι µια συντροφιά στη µοναξιά τους, απόµερα από τον κεντρικό δρόµο. Στη µέση χαµηλά, ο οικισµός των Αιµυαλών, απ’ όπου προήλθε η εικόνα µε βάση την οποία ιδρύθηκε το οµώνυµο µοναστήρι στον Λούσιο. Βαθιά στη χαράδρα, θα επισκεφθούµε το παλιό µονότοξο γεφύρι που στα ριζά του κυλάνε γλυκά τα νερά του ποταµού. Στεκόµαστε να ανασάνουµε φυσική οµορφιά! «Ποιο Πολυλίµνιο; Εµείς εδώ έχουµε αυτό το µέρος, που είναι πολύ πιο όµορφο. Τις Κουτσαβίτικες πηγές!» µου λέει ο Μιχάλης στη διαδροµή µέσα από τον δύσκολο χωµατόδροµο…
Ο Λαδάς και το Καρβέλι έχουν και άλλο ένα κοινό. Το προσθετικό Κουτσαβά µπροστά από την ονοµασία τους – είναι σλαβικό και σηµαίνει περιοχή. Βέβαια Κουτσαβίτες λέγονταν όλοι, και οι κάτοικοι των υπόλοιπων χωριών. Μαζί µας και ο Παναγιώτης Παπαδόπουλος, φίλος του Μιχάλη, όλο γελά! Πάρε τη γυναίκα σου, του λέει ο Μιχάλης, να βάλει την κουτσαβίτικη φορεσιά να την φωτογραφίσουµε. Μέχρι να ντυθεί η κυρά Σταυρούλα, προλαβαίνουµε να πάµε και στον καταρράκτη που µας έχει πει ο Μίµης. Μέσα από ένα δρόµο που ενδείκνυται επιεικώς για µοτοκρός, ο ∆ηµήτρης ο Μαραβάς, πρόεδρος του Λαδά, θα µας οδηγήσει µε το παπί του στον «προσωπικό» του καταρράκτη, που κάνεις από την παρέα δεν τον έχει ξαναδεί!
Θα περάσουµε και από τη σηµαντικότερη εκκλησία του χωριού, τον ναό των Παµµεγίστων Ταξιαρχών, από το σχολείο µε τη λαογραφική συλλογή και θα καταλήξουµε στο σπίτι του Μιχάλη για ένα τελευταίο τσίπουρο. Το σπίτι του έχει σκεπή µε πλάκα, όπως στα Ζαγοροχώρια. «Έτσι φτιάχνονταν όλα τα σπίτια παλιά», θα µου πει, «και την πλάκα τη λέγαµε τίκλα».


Αρτεµισία

Πίσω από τον Λαδά, µετά από µια ορεινή διαδροµή 6 χλµ., µέσα από πανύψηλα µαυρόπευκα και έλατα, συναντάµε τον κεντρικό δρόµο Σπάρτης-Καλαµάτας, πάνω στον οποίο βρίσκεται το χωριό Αρτεµισία. Λόγω του δρόµου, είναι και το κεντρικό χωριό της περιοχής µε ταβέρνες και πιο σύγχρονα καφενεία. Σε µία από αυτές, την παραδοσιακή Κουπίτσα, που βρίσκεται λίγο πιο έξω από το χωριό σε πλατανοσκέπαστη τοποθεσία, θα απολαύσουµε υπέροχο σπιτικό φαγητό. Έπειτα από µια κουραστική µέρα, η σούπα από βραστή γίδα που γευτήκαµε ήταν πραγµατικό βάλσαµο!
Πρώτη µας στάση στην περιήγηση το περίφηµο µοναστήρι του Αϊ-Γιάννη του Μελέ. Μοναχικό και στεφανωµένο από µαυρόπευκα. ∆υστυχώς, όµως, δεν έχουµε τα κλειδιά για να θαυµάσουµε τις υπέροχες αγιογραφίες και τοιχογραφίες του. Μας αποζηµιώνει η επίσκεψη στην εκκλησιά των Εισοδίων της Θεοτόκου στην Κάτω Χώρα. Κοσµείται από καταπληκτικές αγιογραφίες, σαν να είναι όλη ντυµένη µε ένα υπέροχο φόρεµα σε πανδαισία χρωµάτων!
Στο µεγαλοπρεπές κτίριο του παλιού ∆ηµοτικού Σχολείου του 1900, βρίσκεται η πινακοθήκη και το λαογραφικό µουσείο του οικισµού. Μου κάνει εντύπωση η συλλογή πινάκων µε αναπαραστάσεις όλων των εργασιών της ζωής στο χωριό: όργωµα, θέρισµα, τρύγος, χαµολόι. Μια αυθεντική εποχή, που χάνεται.
Τελευταία µας στάση στην Αρτεµισία ο νερόµυλος του Μίµη Γιαννόπουλου. Τον δούλευε ο παππούς του µέχρι τη δεκαετία του 1960 και ως γνήσιος µερακλής, φρόντισε να τον αναπαλαιώσει. Αξιοθέατο της περιοχής, ο µύλος είναι λειτουργικός και δίπλα του υπάρχει και νεροτριβή για το πλύσιµο των ρούχων. Μνήµη ολοζώντανη µιας άλλης εποχής... Τα ορµητικά νερά του ποταµού χωρίζουν το σπίτι του Μίµη από τον µύλο. Τον ρωτώ πώς µπορεί να κοιµηθεί µε τον δυνατό ήχο της έντονης ροής των νερών. Θέµα συνήθειας, µου απαντά…


Αλαγονία

Ξυπνώ στα ξύλινα καταλύµατα του Κώστα Μπουρδέκα στην Αλαγονία. Είχα φτάσει βράδυ κι έτσι ανοίγω την πόρτα για να αντικρίσω για πρώτη φορά τη θέα. Στα επίπεδα των νεφών σε 800 µέτρα υψόµετρο και τριγύρω όλο το µεγαλείο του βουνού. Νιώθω ένας µικρός θεός και ανοίγω τα πνευµόνια µου να εισπράξω το µέγιστο δώρο της φύσης: καθαρό οξυγόνο! Το πρωινό είναι εξίσου καλό µε το χθεσινό δείπνο. Αγριογούρουνο µε µανιτάρια την προηγουµένη και τώρα γλυκό κουταλιού µανιτάρι, που πρώτη φορά δοκιµάζω, µαρµελάδα κεράσι σπιτική, ζυµωτό ψωµί, κουταλίδες (λουκουµάδες) µε µέλι και λαλάγγια, νοστιµότατες λωρίδες από ζυµάρι.
Ο Κώστας, που έχει τα µοναδικά ίσως καταλύµατα στην περιοχή, έξι υπέροχα ξύλινα σπιτάκια εφοδιασµένα µε ενεργειακές ξυλόσοµπες, είναι άνθρωπος δραστήριος, που πρώτα απ’ όλα τον ενδιαφέρει η ποιότητα. ∆ιοργανώνει πεζοπορίες, µοτοπορείες, παρέχει δωρεάν ποδήλατα στους επισκέπτες του, ενώ µπορεί να κανονιστεί και βόλτα µε γαϊδουράκι. Επίσης, κατά καιρούς πραγµατοποιούνται εξορµήσεις για βότανα ή µανιτάρια. Είναι ένα δείγµα ποιοτικής τουριστικής ανάπτυξης, που σπανίζει...
Ο Αντώνης Καζάκος, φίλος και πρόεδρος του πολιτιστικού συλλόγου του χωριού, έφτασε για να ξεκινήσουµε παρέα την εξερεύνηση της γύρω περιοχής, αυτήν τη φορά µε µηχανές. Στη θέση Λουκά επισκεπτόµαστε τον πανέµορφο καταρράκτη, και έπειτα τις δύο εκκλησίες του Αϊ-Νικόλα, µία για την Άνω και µία για την Κάτω Μεριά. «Οι Κατωµερίτες την έχτισαν αργότερα, γιατί δεν χώραγαν στο εκκλησάκι της Άνω Μεριάς κι έµεναν απέξω!» θα πει ο Αντώνης.
Ανεβαίνουµε στην Άνω Μεριά και σταµατάµε στο καφενείο. Ο Παναγιώτης µάς αφήνει το µπουκάλι µε τη ρακή να γεµίζουµε όσο θέλουµε. Εδώ είµαστε πιο ψηλά και η θέα είναι ακόµα πιο εντυπωσιακή: Στο µπαλκόνι νιώθεις λες και είσαι απάνω σε βουνοκορφή!
Συνεχίζουµε προς τις Πηγές. Περνάµε από τους Αγίους Αποστόλους, την τοποθεσία µε τα πανύψηλα πλατάνια και τα πολλά νερά, χάρη στα οποία πήρε το όνοµά του το χωριό. Το νερό πηγάζει κάτω από την εκκλησία. ∆υστυχώς οι παλιές πέτρινες γούρνες πρόσφατα αντικαταστήθηκαν από νέα κατασκευή και το νερό κυλά µέσα από πλαστικούς σωλήνες… Όπως θα µου πει ο Αντώνης, έτσι χάθηκε σχεδόν όλη η αίγλη της πανέµορφης τοποθεσίας… Κατηφορίζουµε οδικώς προς το χωριό. Στον ναό της Αγίας Βαρβάρας µάς περιµένει ο παπάς για να µας ανοίξει. Η εικονογράφηση σε εντυπωσιάζει. Όµορφο και περιποιηµένο το χωριό, χτισµένο πολύ κοντά στον ποταµό, σε τοποθεσία µε πανύψηλα δέντρα, καστανιές, πλατάνια, βαλανιδιές.


Νέδουσα και Μαρδάκι

Τα καλύτερα πάντα µένουν για το τέλος. Οι διαδροµές προς τη Νέδουσα είναι εξαιρετικής οµορφιάς. Στρίβοντας από τον κεντρικό δρόµο Καλαµάτας-Σπάρτης, το πρώτο που συναντάς είναι το περίφηµο εξάτοξο γεφύρι µε το εκκλησάκι του Άγιου Πολύκαρπου. Τόπος που σε γαληνεύει. ∆ίπλα στο ποτάµι και µέσα στη χαράδρα, περνάµε από τα απόκρηµνα βράχια του αναρριχητικού πάρκου. «Έρχονται αναρριχητές από ολόκληρο τον κόσµο», θα µας πουν στο καφενείο του κυρ Σπύρου, απέναντι από την εκκλησία του χωριού. Πολλοί από τους συνδαιτυµόνες µας, µαζί και ο Αντώνης, είναι πρωταγωνιστές και στο µεγάλο γεγονός της Νέδουσας: το αγροτικό καρναβάλι, ένα λαϊκό δρώµενο ευετηρίας, για να πάει καλά η χρονιά, που διαδραµατίζεται κάθε Καθαρά ∆ευτέρα. Είναι ένα από τα σηµαντικότερα της παράδοσής µας, µε αρχαιότατες ρίζες, και συγκεντρώνει πολλούς ερευνητές κάθε χρόνο. Θεατές δεν υπάρχουν, καθώς όλοι όσοι παρευρίσκονται, συµµετέχουν, και όπως χαρακτηριστικά λένε οι ντόπιοι: «Αν δεν γίνει µια χρονιά το καρναβάλι, δεν θα ’ναι καλά το χωριό…»
Από ψηλά αγναντεύουµε το Μαρδάκι. Η ιδιαίτερη πατρίδα του Νικηταρά, ένα γραφικότατο χωριουδάκι µέσα σε µια καταπράσινη αγκαλιά µε κελαρυστά νερά, είναι αποµονωµένο γεωγραφικά σε σχέση µε τα υπόλοιπα, κάτι που του δίνει και διαφορετικό χαρακτήρα. Μετά από µια υπέροχη ορεινή διαδροµή µέσα στα έλατα, απολαµβάνουµε τη µοναδική θέα της εκκλησιάς στο Μαρδάκι. Κάπου στο βάθος, ανάµεσα από τις κορφές, αγναντεύουµε τη θάλασσα στα χρώµατα της δύσης. Εκεί συναντήθηκαν οι οπλαρχηγοί τον Μάρτη του 1821 και άναψε η φλόγα της Επανάστασης, θα µου πει ο Αντώνης. Ποτέ δεν πάτησε το πόδι του ο Τούρκος στο Μαρδάκι. Πέρα από την υπέροχη τοποθεσία του, άλλο τόσο µαγευτικό είναι και το εσωτερικό του.
Ευλαβικά προσκυνούµε µε την ευχή τα άγια αυτά χώµατα να µην εγκαταλειφθούν από τον άνθρωπο δωρίζοντάς του πάντα την αστείρευτη οµορφιά τους.

 

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    Info
    Πέρα από το Καρναβάλι της Νέδουσας, την Καθαρή ∆ευτέρα, πλήθος άλλων γιορτών και εκδηλώσεων λαµβάνουν χώρα στα γύρω χωριουδάκια: η Γιορτή κρασιού τον Ιούλιο στον Λαδά, η Γιορτή πατάτας την τελευταία εβδοµάδα του Αυγούστου στην Αλαγονία, παζάρια µε τοπικά προϊόντα τον Οκτώβριο στον Λαδά και τα Χριστούγεννα στην Αρτεµισία, καθώς και τοπικά πανηγύρια στις Μονές Σιδηρόπορτας, Μαρδακίου, Μελέ.

Χάρτης