Γορτυνία Ορεινή καλλονή
3.3/5 κατάταξη (4 ψήφοι)
κείμενο: Κωνσταντίνα Ζευκιλή | φωτογραφίες: Ανδρέας Στρατηγάκης
Στα στήθη της Γορτυνίας –τις κατάφυτες πλαγιές του Μαινάλου− χωριά και κωμοπόλεις φιλιώνουν με τον ανοικτό ορίζοντα, τα έλατα, τον καθαρό αέρα. Τα υδάτινα μαλλιά της στέφονται με γεφύρια, πέτρινα, όπως η πίστη και η επιμονή που επέδειξαν οι κάτοικοί της σε όλες τις δύσκολες στιγμές. Αυτή την κόρη, τη Γορτυνία, είδαν και ερωτεύτηκαν οι Πελασγοί - και όχι αδίκως! Έτσι όμορφη μας υποδέχθηκε και εμάς, φορώντας τα γιορτινά της.

Μαγούλιανα: Μπαλκόνι με θέα

Αν στολίζαμε ένα έλατο με στολίδια τα χωριά της Γορτυνίας, τα Μαγούλιανα θα έμπαιναν στην κορυφή. Με ύψος 1.367μ. αποτελούν το ψηλότερο κατοικημένο σημείο της Αρκαδίας που χρησιμοποιήθηκε ως οχυρή θέση και από τον Κολοκοτρώνη. Τα Μαγούλιανα (ίδρυση στα 1530-1600 μ.Χ.) συναντώνται σε όλες τις σημαντικές περιόδους του ελληνικού έθνους: την Τουρκοκρατία, την Επανάσταση, τη σύσταση του νέου ελληνικού κράτους. Οι κάτοικοί τους αγωνίστηκαν για την ελευθερία και την μόρφωση των νέων, απαντώντας σήμερα στο γιατί από τα Μαγούλιανα κατάγονται καίριες προσωπικότητες της ελληνικής ιστορίας.Το γραφικό χωριό κρατά αναλλοίωτη την ομορφιά του χωρίς τουριστικές υπερβολές. Φιλόξενη η αίσθηση από την πρώτη στιγμή που μπήκαμε σε αυτό. Πάνω και κάτω από το δρόμο, παραδοσιακά πετρόχτιστα σπίτια, χαρακτηριστικά της Γορτυνιακής αρχιτεκτονικής, φροντισμένες αυλές και λουλούδια. Σύντομα φτάνουμε στη κεντρική πλατεία του χωριού, με τον τεράστιο πλάτανο να σκεπάζει και δρόμο και πλατεία αγγίζοντας το ομώνυμο καφενείο (ο Πλάτανος), που αξίζει ειδικής αναφοράς, αποτελώντας έναν από τους προτεινόμενους προορισμούς που αξίζει να επισκεφθείτε, ενσωματώνοντας όλα τα βασικά χαρακτηριστικά του χωριού: Φροντίδα, γούστο και σεβασμό στον παραδοσιακό χαρακτήρα της περιοχής. Έξω από καφενείο (καιρού θέλοντος) μπορείτε να καθίσετε δίπλα στον εντυπωσιακό πλάτανο, ενώ για πιο χειμερινές καταστάσεις δίπλα στο μεγάλο τζάκι, θαυμάζοντας την τοιχογραφία των περίπου 40 τετραγωνικών που αφηγείται το παρελθόν: Την γέννηση του Δία, τον Πάνα, αλλά και τα κατορθώματα του Κολοκοτρώνη. Μυθολογία και ιστορία συμπυκνωμένη…Ο χώρος προτείνεται ανεπιφύλακτα για ήσυχο καφεδάκι και στιγμές χαλάρωσης για οποιαδήποτε εποχή του χρόνου. Εξάλλου, το μεγάλο υψόμετρο ενδείκνυται για να αγγίξετε κυριολεκτικά τις μεταβολές του καιρού. Τα Μαγούλιανα όμως, έχουν και άλλα να σας προσφέρουν. Κυριολεκτικά κάτω από την πλατεία (η οποία στην πραγματικότητα είναι ένα μεγάλο μπαλκόνι) υπάρχουν βρύσες με τρεχούμενο νερό, δικαιολογώντας και το μέγεθος του πλατάνου που βυθίζει τις ρίζες του σε αυτές. Λίγο πιο κάτω, στο κτήριο του παλιού Δημοτικού Σχολείου οι κάτοικοι δημιούργησαν ένα Λαογραφικό μουσείο με είδη καθημερινής χρήσης, φωτογραφίες αλλά και… όπλα. Για να το επισκεφθείτε, καλό θα ήταν να επικοινωνήσετε πρώτα με το καφενείο.

Λάστα:Η φιλόξενη μικρή

Ένα λιλιπούτειο χωριό της ορεινής Γορτυνίας φωλιάζει στις παρυφές του Μαινάλου (1.059μ.). Η διαδρομή προς τη Λάστα προσφέρει εικόνες που δυσκολεύεται να αποτυπώσει ακόμα και η καλύτερη φωτογραφική μηχανή. Η θέα είναι υπέροχη και οι οπτικές γωνίες ανεξάντλητες: το ύψωμα του Αργυροκάστρου προς το υψίπεδο της Βυτίνας, το Βαλτεσινίκο, τους ορεινούς όγκους του Ερύμανθου και του Χελμού... Ιδιαίτερο σημείο η γεωλογική απόφυση, γνωστή ως ο βράχος του Κολοκοτρώνη.Παρόλα αυτά, ο επισκέπτης δεν είναι προετοιμασμένος για αυτό που θα συναντήσει μέσα στο χωριό. Οι κάτοικοι πρωτοτυπώντας επιφυλάσσουν πολλές ευχάριστες εκπλήξεις στους ελάχιστους ταξιδιώτες που θα έχουν τόσο λεπτομερείς και ενημερωμένους χάρτες ώστε να περιλαμβάνουν αυτή τη γωνιά γης που ονομάζεται Λάστα. Ξεκινάμε με την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, και τους περήφανους πλατάνους να στέκουν παραστάτες στο υπέροχο καμπαναριό φτιαγμένο σε τόσο ανθρώπινη και προσιτή κλίμακα, που σταματά τα βήματά σου, για να σου επιτρέψει απλώς να δεις, να θαυμάσεις και να σκεφτείς τις πιο αγνές πλευρές της σκέψης των ανθρώπων που έζησαν και πέρασαν από τα ίδια μέρη. Το μικρό καφενείο είναι δίπλα στην εκκλησία και την πετρόχτιστη βρυσούλα να μουρμουρίζει τα τραγούδια του νερού. Μην αναζητήσετε κλειδιά, δεν υπάρχουν! Οποιαδήποτε μέρα και ώρα, μπορείτε να ανοίξετε την πόρτα και να κεράσετε εαυτόν και αλλήλους με κονιάκ, τσιπουράκι, λουκουμάκι. Στους τοίχους κρεμασμένες φωτογραφίες με στιγμιότυπα από τη ζωή των ανθρώπων τις εποχές που τίποτα δεν ήταν εύκολο και διάφορα παμπάλαια καθημερινά αντικείμενα. Σε μια άκρη, το κουτάκι – ταμείο που μπορείτε να ρίξετε τον όβολό σας, για να βγουν «τα έξοδα» και λίγο πιο πέρα η πινακίδα της ντροπής: «Παρακαλούμε αυτόν που πήρε τη ζυγαριά να την επιστρέψει στη θέση της…» Τόσο απλά. Περιπλανιόμαστε στη μεγάλη πλατεία, που μια – δυο φορές το χρόνο οι Λασταίοι οργανώνουν παραδοσιακό πανηγύρι. Στην άλλη πλευρά, ξενώνας, παιδική χαρά, χώροι υγιεινής ακόμα και ψησταριά, με την ευχή: «Καλά ψησίματα» Τι άλλο θα μπορούσε να ζητήσει κανείς, από το μικρό αλλά τόσο φιλόξενο χωριουδάκι; Αποχαιρετούμε την «όμορφη μικρή» ακολουθώντας το δρόμο προς Βαλτεσινίκο, σε μια διαδρομή πνιγμένη στα έλατα του Μαινάλου.

Βαλτεσινίκο : Η Αγία Ομορφιά των 1.150μ.

Μία κωμόπολη στις κατάφυτες πλαγιές του Μαινάλου. Ένας αρμονικός συνδυασμός του σύγχρονου και του διαχρονικού, ιδανικός τόσο για τους λάτρεις των εναλλακτικών όσο και των ήρεμων αποδράσεων.Αμφιθεατρικά χτισμένο, με προσανατολισμό νοτιοανατολικό, το Βαλτεσινίκο μας υποδέχεται αγκαλιασμένο από το ελατοδάσος. Τα πετρόχτιστα κτήρια, μαστορικά φτιαγμένα στους πρόποδες του υψώματος του Παλιόκαστρου αφήνουν το βλέμμα να περιπλανηθεί ανάμεσα στα έλατα, μην ξέροντας σε ποια κορυφή των 5 τ. χιλ. ελατοδάσους να σταματήσει (πάνω από τον οικισμό δεσπόζουν ζωσμένες από έλατα τρείς κορυφές του Μαινάλου: το Παλαιόκαστρο (1.435μ.), το Αλογοβούνι και το Ψηλό Βουνό). Μια από τις παραδόσεις που επιβιώνουν ακόμα στο χωριό είναι η ξυλογλυπτική. Στο δρόμο μετά την κεντρική πλατεία ένα μικρό εργαστήριο εκτός τουριστικής λογικής προσφέρει ξύλινες δημιουργίες, πιστά αντίγραφα εκείνων που χρησιμοποιούνταν παλιά και τα οποία μπορούν και σήμερα να βρουν μια θέση στην καρδιά ή στην κουζίνα μας.Οι ντόπιοι τεχνίτες ξυλογλυπτικής του Βαλτεσινίκου φημίζονται για τις ικανότητές τους, ειδικά για τις περίτεχνες φιλοτεχνήσεις των τέμπλων των εκκλησιών. Η φήμη τους ανάλογη των Λαγκαδινών χτιστών - κι όχι αδίκως! Το χωριό απέχει από τα Λαγκάδια 15χλμ., μα αυτά τα δύο χωριά τα ενώνει η ισάξια ομορφιά και το ίδιο δημιουργικό ταλέντο που εκφράζεται με φυσικά υλικά τα οποία ο τόπος διαθέτει άφθονα: Πέτρα και ξύλο. Στο Βαλτεσινίκο έως πριν 10-20 χρόνια λειτουργούσε σχολή ξυλογλυπτικής έχοντας αποδώσει μεγάλο αριθμό «μαστόρων» - καλλιτεχνών. Το απόλυτο φίλιωμα της αρχιτεκτονικής με την ξυλογλυπτική εντοπίζεται στους 11 ναούς του χωριού αριθμός εντυπωσιακός σε σχέση με το μέγεθος του χωριού με τους δύο μεγαλύτερους, του Αγίου Γεωργίου και Αγίων Θεοδώρων να ξεχωρίζουν από το υψηλό επίπεδο ξυλόγλυπτου τέμπλου. Επιπλέον υπάρχουν πολλά εκκλησάκια σε κοντινή απόσταση. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ναός του Αγίου Νικολάου, που βρίσκεται εξολοκλήρου μέσα σε σπηλιά, λίγα χλμ έξω από το χωριό. Ένα πολύ όμορφο χαρακτηριστικό του Βαλτεσινίου είναι πως υπάρχει μικρό ρέμα με τρεχούμενο νερό που περνά μέσα από το χωριό. Το κεφαλάρι στο πάνω μέρος του είναι ένα μέρος που αξίζει να επισκεφθεί κανείς, ακολουθώντας προς τα πάνω, το δρόμο του νερού. Σημαντικά στοιχεία του είναι το Πολιτιστικό Κέντρο (δωρεά των αδελφών Σοφιανόπουλου), όπου λειτουργεί δανειστική βιβλιοθήκη, το όμορφο σπίτι της οικογένειας Ορφανού, ο Πύργος των Δεσποταίων ή Πυργάκο, ερείπια μικρού μεσαιωνικού οχυρού στην κορυφή Παλιόκαστρο (ΝΔ του χωριού), δύο νερόμυλοι σε λειτουργία (ο ένας μέσα στο χωριό και ο άλλος 2χλμ. στο δρόμο προς Κερπίνη) και ένα τοξωτό γεφύρι στον ίδιο δρόμο.Η πρόσβαση στο χωριό είναι εύκολη. Το χειμώνα το χωριό συχνά είναι τυλιγμένο στην πάχνη, η οποία δημιουργεί ένα ονειρικό τοπίο, και είναι σχετικά εύκολο να πέσει αρκετό χιόνι, που πολύ δύσκολα όμως μπορεί να απειλήσει με αποκλεισμό. Το Βαλτεσινίκο διαθέτει ξενώνες, ταβέρνες, καφέ, μίνι μάρκετ κ.α. δίνοντας τη δυνατότητα για πολυήμερη διαμονή. Ακολουθήσαμε τα μονοπάτια των «Αρκάδων Ποιμένων», που ξεκινούν από το πάνω μέρος του χωριού, καλώντας σε περιπλάνηση εντός της προστατευόμενης από την Ευρωπαϊκή Ένωση περιοχή «Ορος Μαίναλο». Η πορεία είναι σχετικά εύκολη και τα βήματά μας ακολουθούν τα χαραγμένα μονοπάτια. Ο αέρας χαρακτηριστικά δροσερός και φρέσκος δημιουργεί την ανάγκη προσαρμογής στους κατοίκους των πόλεων. Η αίσθηση αυτή, όπως μας πληροφόρησαν δεν χάνεται ούτε τις καυτές καλοκαιρινές μέρες. Η ηρεμία του δάσους διακόπτεται μόνο από τους μόνιμους «κατοίκους», κάποια πουλιά περαστικά που μας υπενθυμίζουν ότι είμαστε στην περιοχή τους. Τα έλατα, στις σκούρες αποχρώσεις τους προετοιμασμένα περιμένουν το βαρύ χειμώνα που έρχεται, με τον αέρα να σφυρίζει σιγανά στις βελόνες τους. Απομακρυνόμαστε από το Βαλτεσινίκο αλλά η εικόνα του μας συντροφεύει σταθερά, με τις καμινάδες να καπνίζουν βάζοντας τη σφραγίδα της θαλπωρής και της συντροφιάς στο τοπίο. Αν βρεθείτε στο Βαλτεσινίκο, εφόσον ο εξοπλισμός σας το επιτρέπει, μια περιπλάνηση στα μονοπάτια των «Αρκάδων Ποιμένων» είναι από τα πράγματα που δεν πρέπει να χάσετε. Ο δρόμος μας συνεχίζεται προς βορρά, με επόμενη στάση στη Μυγδαλιά.

Μυγδαλιά: Ηρεμία δίπλα στα έλατα

Στο δρόμο που συνδέει το Βαλτεσινίκο με το Λάδωνα και τον οδικό άξονα 111 θα συναντήσετε το μικρό χωριουδάκι Μυγδαλιά. Ένα καταφύγιο για όσους αποφεύγουν τους κοσμοπολίτικους τουριστικούς προορισμούς. Μια στάση για εκείνους που θέλουν να συγχρονίσουν την ανάσα και την καρδιά τους με τους ήχους της φύσης. Γιατί το κάτι παραπάνω σε ένα μέρος, διαφαίνεται και ανακαλύπτεται μόνο όταν είσαι πρόθυμος να κάνεις λίγη ησυχία και να αφουγκραστείς.Στη Μυγδαλιά ο χώρος του παλιού δημοτικού σχολείου φιλοξενεί το πολιτιστικό κέντρο για τη νεολαία, το λαογραφικό μουσείο και το αναψυκτήριο-κυλικείο για κάθε επισκέπτη.Από το χωριό έχουμε τη δυνατότητα να κατευθυνθούμε στο παρθένο δάσος ή στο πάνω μέρος της τεχνητής λίμνης του Λάδωνα με τη διπλή γέφυρα στο Γεφύρι της Κυράς. Κάνουμε τη δεύτερη επιλογή και με λίγα χιλιόμετρα χωματόδρομο φτάνουμε στο πεντάτοξο γεφυράκι που χτίστηκε τον 13ο αιώνα από την Αρχόντισσα της Άκοβας (Κυρά). Ανά εποχές το γραφικό γεφυράκι βυθίζεται στα νερά της τεχνητής λίμνης Λάδωνα και όταν πέσει η στάθμη ξεπροβάλλει και πάλι. Στην επίσκεψή μας σταθήκαμε τυχεροί, ακολουθώντας τα βήματα τόσων και τόσων ανθρώπων του παρελθόντος που το χρησιμοποιούσαν για τις μετακινήσεις τους. Δίπλα υπάρχει η καινούρια γέφυρα, ενώ πολύ κοντά υπάρχει και το παλιό ferry boat χωρητικότητας ενός οχήματος και μερικών επιβατών, που μπορεί να κινηθεί στερεωμένο σε συρματόσχοινο. Στα νερά του Λάδωνα τελειώνει ουσιαστικά το οδοιπορικό μας με τα χρώματα του δύοντα ήλιου να μας συντροφεύουν στο δρόμο της επιστροφής προς τη Βυτίνα. Οι σκέψεις επαναλαμβάνουν μηχανικά τα συναισθήματα που αποκομίσαμε, εικόνες, μυρωδιές την τραχιά αφή των ελάτων και των πλατάνων και της σκαλιστής πέτρας. Η ψυχή μας γέμισε με 5 χωριά της Γορτυνίας και σκεφτόμαστε με δέος ότι αυτό το σταυροδρόμι του Μοριά αριθμεί χωριά: 160!

Βυτίνα: Η διάσημη του Μαινάλου

Η Βυτίνα αποτελεί μάλλον τον πιο γνωστό προορισμό στη Γορτυνία και ήταν το ορμητήριο του οδοιπορικού μας. Δεν θα μπορούσαμε λοιπόν να παραβλέψουμε την αρχόντισσα, που με τόση προθυμία μας φιλοξένησε. Με υψόμετρο 1.033μ., το όνομά της φέρνει στο νου τα καταπράσινα και πυκνά έλατα που τη στολίζουν – παρότι στην περιοχή ευδοκιμούν και πεύκα και καστανιές.Με το χιονοδρομικό κέντρο του Μαινάλου να απέχει μόλις 14 χλμ, η Βυτίνα καθίσταται αυτομάτως ιδανικό ορμητήριο όχι μόνο για την Οστρακίνα, αλλά και για πολλές ενδιαφέρουσες τοποθεσίες της Γορτυνίας.Στην κεντρική πλατεία βρίσκονται ο ναός του Αγίου Τρύφωνα (1846), ενώ αξίζει να δείτε το επιβλητικό κτήριο του δημαρχείου, τη Δημοτική Βιβλιοθήκη και το Λαογραφικό μουσείο. Ο δρόμος της Αγάπης είναι η παραδοσιακή διαδρομή των ερωτευμένων, υπό την σκέπη των πλατάνων, ενώ υπέροχους περιπάτους μπορείτε επίσης να κάνετε στο «Δασάκι» και την περιοχή γύρω από αυτό, στα ανατολικά του χωριού. Η Βυτίνα έχει πλήρεις τουριστικές υποδομές και αξιοσημείωτη ποικιλία επιλογών για ρομαντικές, οικογενειακές ή… εργένικες διακοπές. Ειδικά κατά τους χειμερινούς μήνες, τα Σαββατοκύριακα υπάρχει κίνηση και ζωή έως αργά το βράδυ, ενώ από Κυριακή βράδυ έως Πέμπτη βράδυ η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική και σας επιτρέπει να εξασφαλίσετε καλύτερες τιμές σε μερικά ξενοδοχεία (το ίδιο ισχύει στην ευρύτερη περιοχή). Τοπικά προϊόντα υπάρχουν σε μεγάλη ποικιλία: μέλι, γαλακτοκομικά, κρέας αλλά και πολλά είδη λαϊκής παράδοσης (ξυλόγλυπτα κτλ). Αν ψάξετε λίγο, θα βρείτε το παντοπωλείο με τις ιστορικές διαφημιστικές αφίσες! Στα εστιατόρια της περιοχής μπορείτε να δοκιμάσετε αγριογούρουνο με μανιτάρια, ορτύκια λαδορίγανη, λαγωτό (κουνέλι σκορδαλιά), γκιούλμπαστι (αρνί τυλιγμένο και ψημένο μέσα σε λαδόκολλα) καγιανά, άγρια χόρτα του βουνού κ.α. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές η Βυτίνα είναι στο προσκήνιο από την εποχή του Παυσανία (ίδρυση το 350μ.Χ.). Στην Επανάσταση, συνέβαλλε στον ανεφοδιασμό των Ελλήνων και πυρπολήθηκε επτά φορές. Μέχρι το Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, η Βυτίνα θεωρείτο εμπορικό κέντρο, ιδιότητα την οποία άρχισε να χάνει όσο αναπτυσσόταν η συγκοινωνία των γύρω περιοχών.