Ειδοποίηση
  • Google Geocoding API error: You are over your quota.
Διαδρομές στον Ταΰγετο
4.4/5 κατάταξη (7 ψήφοι)
κείμενο: Θάλεια Νουάρου | φωτoγραφίες: Θάλεια Νουάρου

Διασχίζεις τους φιδίσιους δρόμους με τα γερμένα βράχια, απέναντιοι χιονισμένες κορφές δημιουργούν το δικό τους χρωματικό παιχνίδι με το φως. Δασικές διαδρομές στα ψηλά βουνά, τα βαθιά φαράγγια, τους εγκαταλελειμμένους οικισμούς...  Σταθμός πρώτος το Ξηροκάμπι, προορισμός μας οι Πενταυλοί. Αν και στα παρθένα μονοπάτια του Ταϋγέτου συχνά ξεχνάς ότι υπάρχει προορισμός…

Δεν μπορείς να γράψεις για τον Ταΰγετο αν δεν πατήσεις το πόδι σου επάνω του’, θα μου πει συνεργάτης πριν ξεκινήσω το ταξίδι. Ποιός είναι στ’ αλήθεια ο Ταΰγετος; Ο ‘μέγας’, ο ‘Πενταδάκτυλος’, ο ‘Αγολιάς ο μακρινός’ των Μανιατών, ‘το σμίξιμο του ήλιου και της πέτρας’ κατά τον Βρεττάκο. Θεόρατος και δυνατός, άφθαστα μεγαλειώδης, να σκιάζει ανεμπόδιστος τη μεγάλη πεδιάδα…  115 χιλιόμετρα οροσειράς, γεμάτη έλατα, μαυρόπευκα, φαράγγια, ρέματα, παραδοσιακούς οικισμούς, άγρια πουλιά…

Ένα γεφύρι 2000 ετών

Διασχίζουμε το φαράγγι της Λαγκάδας, τον θρυλικό Καιάδα. - Θα βρούμε άραγε χιόνι; Απέναντι το χωριουδάκι της Τρύπης.  Με γαλάζιο και πράσινο ν’ ακολουθεί το ανάγλυφο των κορυφογραμμών. Πορεία δυτική, από την Καλαμάτα μέχρι τη Σπάρτη, κι ύστερα νότια ως το Ξηροκάμπι. Το Κεφαλοχώρι στ’ ανατολικά του Ταΰγετου με τους ατέλειωτους ελαιώνες. Στην ηλιόλουστη πλατεία με τα πλατάνια και την αιωνόβια ελιά συγκεντρώνεται η ζωή του χωριού. Αναζητάμε το «ελληνικό γεφύρι» που φωλιάζει μερικά εκατοντάδες μέτρα πίσω από την πλατεία. Πρώτα θα δούμε το σχολείο, ένα από τα ωραιότερα πέτρινα κτίσματα της περιοχής και λίγο παρακάτω, το «Φαραίον», το ανοιχτό θεατράκι όπου δήμος και πολιτιστικός σύλλογος οργανώνουν συναυλίες και δρώμενα, δίνοντας στον τόπο ανάσες …πολιτιστικές.Εδώ βρίσκουμε τη σήμανση για τη γέφυρα: «Πέτρινο, μονότοξο γεφύρι των ελληνιστικών χρόνων (100 π.Χ), μοναδικό σε χρήση στην Ευρώπη». Ποιοί μάστορες να το’ χτισαν που στέκει δύο χιλιάδες χρόνια στο πείσμα του καιρού και του ανθρώπου… Περπατάς επάνω του κι είναι εκείνη η αίσθηση της «συνέχειας», η συνείδηση της κληρονομιάς που σε κατακλύζει... Όπως όταν πρωτοείδες κάποια παράσταση στο θέατρο της Επιδαύρου. Πάνω σ’ αυτές, τις ίδιες πέτρες… Από εδώ ξεκινούσε η Βασιλική οδός που κατά τη ρωμαϊκή εποχή ένωνε τη Σπάρτη με την Καρδαμύλη. Τον δρόμο που διέσχισε ο Πύρρος, για να παντρευτεί την Ερμιόνη, κόρη του Μενέλαου και της Ωραίας Ελένης. Κι ίσως την ίδια πορεία να ακολούθησε κι ο Αριστομένης κατά τους Μεσσηνιακούς πολέμους  για να εισβάλει στην κοιλάδα του Ευρώτα. Κάτω απ’ το γεφύρι τα ορμητικά νερά του χειμάρρου Ρασίνα που θα μας ακολουθεί σε όλη τη διαδρομή. Γνωστό και σαν «φαράγγι του Ταϋγέτου» διασχίζει τη βορινή πλευρά της οροσειράς και στο διάβα του φωλιάζουν 67 πηγές. Η περιοχή είναι παρθένα και σε υψόμετρο άνω των 400 μέτρων είναι χαρακτηρισμένη ως Ιδιαιτέρου Φυσικού Κάλλους. Από το γεφύρι ξεκινούν πολλά πεζοπορικά μονοπάτια˙ αρχαία και καταπράσινα, γεμάτα τρεχούμενα νερά, λιμνούλες, καταρράκτες…Για τους όχι και τόσο …περιπατητικούς τύπους, τα καλά νέα είναι ότι το φαράγγι μπορεί να διασχίσει κανείς και οδικώς. Δεδομένου ότι  είναι  ένα από τα ελάχιστα που προσφέρουν μια τέτοια δυνατότητα, είναι κρίμα να μην την εκμεταλλευτείς.

Βγαλμένη από παραμύθι

Συνεχίζουμε προς Κουμουστά. Παράλληλα με το χείμαρρο Ρασίνα, να μας συντροφεύει με τους ήχους των ορμητικών του νερών μέσα στο φαράγγι του Ανακώλου. Η γλυπτική της φύσης σε όλο της μεγαλείο. Το δέος μπροστά στην ομορφιά της γης, του ανέμου, του χρόνου. Θαρρείς πως ο ουρανός βυθίζεται βαθιά μες τα βουνά κι απέναντι ο Πάρνωνας φαντάζει μια σταλιά… Με τις εικόνες αυτές ανηφορίζουμε στην Κουμουστά. Τον μέχρι πρόσφατα εγκαταλελειμμένο οικισμό που μοιάζει να βγήκε από κάποιο παραμύθι. Χτισμένο στις πλαγιές του Ταΰγετου, στα 750 μέτρα υψόμετρο, κοιτάζει κατάματα την καρδιά του φαραγγιού.  Εδώ, μετοίκησαν πολλοί βυζαντινοί του Μυστρά μετά την κατάληψή τους από τους Τούρκους. «Μπαλκόνια» υπάρχουν σίγουρα πολλά σαν και τούτο όμως ελάχιστα. Βλέμμα, μετέωρο... Πώς να περιγράψεις αυτήν την ομορφιά... Την αίσθηση του αδειάσματος μέσα από την ολότητα των ήχων, της εικόνας. Την αίσθηση της πληρότητας, της φυγής από κάθε τι οικείο… Το δέος μπροστά στην αιωνιότητα της ύλης…Ο πλάτανος κι η πέτρινη πλατεία με τις μαρμάρινες βρύσες μας υποδέχονται. Μόνοι στην απεραντοσύνη. Γέρικα τα σπίτια αγναντεύουν το άπειρο. Ακριβώς σαν σε πίνακα. Χρονολογούνται από τις αρχές του 16ου έως τις αρχές του 18ου αιώνα. Ένα μουσείο φύσης κι αρχιτεκτονικής στα πόδια σου. Δειλά - δειλά, τα σπίτια αρχίζουν κι αναπαλαιώνονται. Δυο λιθόστρωτα καλντερίμια «αγκαλιάζουν» τον οικισμό από πάνω έως κάτω. Επάνω, το βυζαντινό εκκλησάκι του Αγίου Κωνσταντίνου, ένα από τα πέντε του οικισμού. Κάποιες αναπαλαιωμένες οικίες προβάλουν το δικό τους μπαλκόνι, στο μπαλκόνι της φύσης. Κάτω, μια ταβέρνα, κλειστή για την ώρα, στην άκρη του γκρεμού. -Το καλοκαίρι θα λειτουργεί… Πόση ομορφιά... Καλύτερα ας μείνει έτσι. Με τους λίγους, τους τυχερούς...

Άγρια ομορφιά

Βυθισμένοι σ’ ένα σύννεφο να ταξιδεύουμε˙ με την απόκοσμη ατμόσφαιρα των καμένων που άφησε πίσω της η πρόσφατη φωτιά. Τον περσινό Απρίλιο, πυρκαγιά έκαψε 5000 στρέμματα αναδασωτέας έκτασης, πεύκων, ελάτων και χαμηλής βλάστησης... Γυμνά δέντρα, γκρίζος ουρανός, ψηλές άγριες κορφές… αυστηρό, λιτό, αγέρωχο τοπίο. Μετά από αρκετά χιλιόμετρα, δύσκολου σε πολλά σημεία δασικού δρόμου, προσεγγίζουμε την περιοχή των Πενταυλών. Με τα δυο-τρία μοναχικά σπίτια σκορπισμένα εδώ κι εκεί, τον ήχο των πηγών... Παραθεριστικό κέντρο του καλοκαιριού, τώρα ποτίζεται από την άγρια ομορφιά του χειμώνα. Βρισκόμαστε στα 1000-1200 μέτρα υψόμετρο, στη συνέχεια του φαραγγιού, κάτω από την κορυφή του Ταΰγετου. Την απόλυτη ησυχία λαβώνουν μόνο τα νερά που αναβλύζουν…Εφτά σοφοί κι ένας ποιητήςΑποχαιρετάμε το φαράγγι. Μαζί και τον ήλιο που πέφτει χρωματίζοντας τα σύννεφα, μοβ, πορτοκαλί… Κατευθυνόμαστε προς τη Μονή Γόλας, κοντά στον οικισμό των Γοράνων, σε μια τοποθεσία γεμάτη καστανιές. Το μοναστήρι τοποθετείται στον 17ο αιώνα και πιθανολογείται πως αρχικά χτίστηκε, ως καταφύγιο, από μοναχούς καταλυμένων περιοχών, που εγκαταστάθηκαν εδώ προκειμένου να γλυτώσουν τις τουρκικές επιδρομές. Το καθολικό της, μονόκλιτο με τρούλο, είναι Αγιορείτικου τύπου και γιορτάζει της Ζωοδόχου Πηγής. Πέρα από την αρχιτεκτονική της αρμονία, η μονή αποτελεί μία από τις επτά στη χώρα -και τη μόνη στη νότια Ελλάδα- όπου απεικονίζονται μορφές αρχαίων φιλοσόφων. Ο Σόλων, ο Θουκυδίδης, ο Πλούταρχος, η Σίβυλλα, ο Αριστοτέλης, ο Πλάτων, ο Χίλων ο Λακεδαιμόνιος και τέλος, σχεδόν κατεστραμμένος ο Όμηρος, ζωγραφισμένοι στο νάρθηκα, που είναι και το πιο φθαρμένο τμήμα του καθολικού... Οι υπόλοιπες αγιογραφίες έγιναν σε διαφορετικό χρόνο και αποδίδονται στον Κακαβά.  Σύμφωνα με τις επιγραφές, η αγιογράφηση τοποθετείται μεταξύ του 1608, του 1637 και του 1673. Δυστυχώς τη Μονή τη βρήκαμε κλειστή. Δεν κατοικείται, έχει όμως ανακηρυχτεί διατηρητέο μνημείο κι από το Μάιο κι έπειτα είναι επισκέψιμη.

Πορεία αντίστροφη

Μικρή στάση στους Γοράνους με το μοναχικό τους καφενέ.  Προσπερνάμε την ήσυχη και καταπράσινη Παλαιοπαναγιά κι ακολουθώντας πορεία αντίστροφη κατευθυνόμαστε προς την Τόριζα. Νέος προορισμός οι πηγές του Μαγγανιάρη στα 980 μέτρα υψόμετρο. Έχουμε στην ουσία κυκλώσει όλη την περιοχή του φαραγγιού. Τα σύννεφά ολοένα και πυκνώνουν. Λιγοστά χιόνια στις κορφές  -θα τα έλιωσε η χθεσινή βροχή… βραδιάζει, το κρύο τσουχτερό, φτάνουμε  στις πηγές. Μια ειδυλλιακή τοποθεσία, όμορφα διαμορφωμένη με πέτρινα παγκάκια, στέγαστρα και υπαίθριες ψησταριές -ό,τι πρέπει για το καλοκαίρι... Αναρτημένος χάρτης με χρήσιμα υπομνήματα και όλες τις υποδομές εξυπηρέτησης, μας πληροφορεί για το δίκτυο των διαδρομών -πεζοπορικά μονοπάτια, δρόμους ορεινής ποδηλασίας και οδικό δίκτυο. Από εδώ το καταφύγιο (1600 μ.), που είναι προσβάσιμο και οδικώς, απέχει μερικά ακόμη χιλιόμετρα. Από το καταφύγιο ξεκινά η ανάβαση για την κορυφή του Άη-Λια, την ‘Πυραμίδα’ του Ταΰγετου, στα 2400 μέτρα. Η νύχτα πέφτει…Τα σύννεφα ‘ανοίγουν’ αποκαλύπτοντας τις χιονισμένες κορφές που προβάλλουν μέσα από το πυκνό ελατοδάσος. Ακόμη μία ζωγραφιά. Μάλλον  η τελευταία.

{tba=Η νύχτα πέφτει στον Ταΰγετο.}

Τον σκληρό, τον αυτάρκη… Τον Ταΰγετο του Ουράνη, του Βρεττάκου, του Λιαντίνη, των Σπαρτιατών... Από ένα τέτοιο ταξίδι κρατάς μόνο τις εικόνες. Σφιχτά στη μνήμη σου και με τις πέντε σου αισθήσεις. Κι αφουγκράζεσαι τους ήχους, για να τους φέρνεις στο νου σου, σαν  κλείνεις τα μάτια, ξανά και ξανά…

 

Χάρτης