Δυο ξεχωριστά έθιμα στη Νέα Κίο
0.0/5 κατάταξη (0 ψήφοι)
κείμενο : Σούλα Χαβιαρά | φωτογραφίες : Δήμος Νέας Κίου

Κάθε χρόνο, τη Μεγάλη Παρασκευή αναβιώνει στη Νέα Κίο ένα παμπάλαιο έθιμο. Πρόκειται για το έθιμο της καύσης του Βαραββά που μας έρχεται από την Κίο της Μικράς Ασίας και συγκεντρώνει πλήθος κόσμου εντός και εκτός Αργολίδας, αφού είναι μοναδικό στο είδος του.

Ο Βαραββάς, ένα μεγάλο ομοίωμα ανθρώπου, που ετοιμάζεται με ιδιαίτερη επιμέλεια από τους υπαλλήλους του Δήμου το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής, είναι στημένος σε ικρίωμα ύψους 8 περίπου μέτρων και το βράδυ παραδίνεται στην πυρά, κατά την ώρα της Περιφοράς του Επιταφίου, ενώ τα πολύχρωμα βεγγαλικά πλημμυρίζουν τη νύχτα με ήχο και φως εντυπωσιάζοντας μικρούς και μεγάλους και δίνοντας μια άλλη νότα στο πένθιμο ύφος της ημέρας...

Όπως διαβάζουμε στο αξιόλογο έργο του Ευρυσθένη Λασκαρίδη «ΚΙΑΝΑ», στο δεύτερο τόμο, στην Κίο της Μικράς Ασίας η συνήθεια της καύσης του Βαραββά επικρατούσε από «παλαιοτάτην εποχήν». Μάλιστα η προετοιμασία για την επιβλητικότερη εμφάνιση και το μεγαλειώδες κάψιμο του Βαραββά, άρχιζε από την Κυριακή των Βαΐων, όταν οι νέοι της Κίου συγκεντρώνονταν στα προαύλια των εκκλησιών κατά ενορίες και εκεί (υπό την καθοδήγηση των αυτοχειροτονήτων αρχηγών) έπαιρνε ο καθένας τις σχετικές οδηγίες για την κατασκευή του Βαραββά.
Τα ξερά χόρτα (ρούμια), που χρησιμοποιούσαν, τα μετέφεραν από τα βουνά με γαϊδούρια, ενώ ο πάσσαλος έπρεπε «να εξευρεθεί δια κλοπής είτε από ημικατεστραμμένας οικίας, είτε από κανένα νταλιάνι (κατασκευή μέσα στη θάλασσα για αλιεία)…».

Σε κάθε ενορία η κατασκευή του Βαραββά (ο οποίος έφτανε τα 6-10 μέτρα) άρχιζε την Μεγάλη Πέμπτη. «Και όταν η εργασία της ετοιμασίας ετελείωνεν και απεσύρετο ο κόσμος, ο αρχηγός της ενορίας διόριζε σκοπούς από τους ισχυρότερους και θαρραλεωτέρους νέους προς φύλαξιν του, διότι υπήρχε κίνδυνος, παιδιά άλλης ενορίας, να του βάλουν φωτιά προτού έλθει η κατάλληλος ώρα. Και όταν η περιφορά του Επιταφίου διήρχετο από το μέρος όπου ήτο ντυμένος ο Βαραββάς, κατόπιν διαταγής του αρχηγού, χιλιάδες αναμμένα κεριά τον επλησίαζαν και τον έδιδον φωτιά. Αι φλόγες, λόγω του μεγέθους του, ανήρχοντο εις μέγα ύψος και αι σπίθες αυτού προκαλούσαν θέαμα φαντασμαγορικόν…».

Οι «γκαζοτενεκέδες» των Θεοφανείων

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και μεγάλη θρησκευτική κατάνυξη γιορτάζονται τα Θεοφάνεια στη Νέα Κίο. Από νωρίς το πρωί και πριν ακόμα ολοκληρωθεί η Θεία Λειτουργία και ο Μέγας Αγιασμός, πλήθος κόσμου συγκεντρώνεται στην σημαιοστολισμένη παραλία. Λίγο μετά τις 11.30 ο κλήρος και οι πιστοί, υπό τους ήχους της Δημοτικής Φιλαρμονικής N. Κίου, κατευθύνονται στην προβλήτα για την καθιερωμένη κατάδυση του Τιμίου Σταυρού. Τα καΐκια των ψαράδων φορτωμένα με κόσμο, συμμετέχουν κι αυτά στην ιεροτελεστία των Φώτων, με βεγγαλικά και κόρνες, δίνοντας το δικό τους χρώμα στην γιορτή.
Στην πομπή συμμετέχουν παιδιά της χορευτικής ομάδας του Πολιτιστικού Συλλόγου, ντυμένα με παραδοσιακές στολές και φυσικά οι κολυμβητές -όλοι νέα παιδιά-  ομοιόμορφα ντυμένοι, με λευκά μπουρνούζια και  γαλάζια μαντιλάκια που βουτάνε στη θάλασσα για να πιάσουν το Σταυρό μόλις ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης «δώσει το σύνθημα»…
Περιστέρια και χρωματιστά μπαλόνια ελευθερώνονται στον ηλιόλουστο ουρανό ενώ οι πυροβολισμοί και τα βεγγαλικά ημέρας δημιουργούν ένα «πανζουρλισμό» στον  χώρο της παραλίας που κατακλύζεται από χιλιάδες κόσμου απ’ όλες τις περιοχές της Αργολίδας και όχι μόνο.

Εκτιμάται ότι φέτος ο κόσμος που συγκεντρώθηκε ήταν περισσότερος από κάθε άλλη φορά. Για έβδομη χρονιά αναβίωσε το έθιμο με τους πυροβολισμούς των «γκαζοτενεκέδων», που γινόταν στην Κίο της Μ. Ασίας. Για το έθιμο αυτό, διαβάζουμε στα «ΚΙΑΝΑ» του Ευρυσθένη Λασκαρίδη:

«Μετά την λήξιν της τελετής ετοποθετούντο περί τα 1500-2000 μέτρα από την παραλίαν ανοιχτά της θαλάσσης, αρκετοί άδειοι και σφραγισμένοι τενεκέδες του πετρελαίου δια να επιπλέουν και δι’ όλης της ημέρας εσυνεχίζετο η σκοποβολή με στόχον τους γκαζοτενεκέδες...

Η Κίος την ημέρα των Φώτων εόρταζε την μεγαλυτέραν εθνικήν της εορτήν, δι’ αυτό και η μπαρούτη εκαίετο με τις οκάδες και το μολύβι πετιόταν με τους τόννους…

Έτσι εορτάζοντο τα Φώτα στην Παλαιάν Κίον…»

Μετά το πέρας της ακολουθίας, γίνεται η περιφορά του Τιμίου Σταυρού από την ομάδα των κολυμβητών σ’ όλα τα σπίτια και τα καταστήματα της Νέας Κίου. Ο Σταυρός θα μείνει για ένα χρόνο στα χέρια του νικητή νεαρού που τον έπιασε, ένα ακόμα έθιμο που έχει τις ρίζες του στην Κίο της Μικράς Ασίας…

Η πρωτοφανής κοσμοσυρροή στα φετινά Θεοφάνεια, καθιστά δίκαια τη Νέα Κίο ως το επίκεντρο του εορτασμού των Φώτων σε ολόκληρη την περιοχή.

Χάρτης