Λάδωνας ρέουσα ομορφιά
4.7/5 κατάταξη (10 ψήφοι)
κείμενο: Ελένη Α. Παπαδοπούλου | φωτογραφίες: Ελένη Παπαδοπούλου, Κωνσταντίνος Ντόκος

Πρέπει να τον κοιτάξεις με μάτια βουρκωμένα... Γιατί έρχεται στη στη ραγισμένη στάμνα του καιρού μας από χρόνους μυθικούς. Ρέουσα δύναμη και ομορφιά, διαλαλεί αρχέγονες ερωτικές πραμάτειες σ' ένα τοπίο άθικτο με γόνιμη κοιλάδα.

Σε βαθιά χαράδρα του Αφροδισίου όρους, κυκλωμένος από τα λαγκαδινά βουνά και τα ορεινά της νοτιοανατολικής Αχαΐας, απλώνει τη φιδίσια κοίτη του ο ποταμός Λάδωνας. Σ’ ένα τοπίο άλλοτε τραχύ ποιμενικό κι άλλοτε κατάφυτο, με έντονο ανάγλυφο, φαράγγια και παραδοσιακά χωριά, διατρέχει 75 μαγευτικής ομορφιάς χιλιόμετρα ώσπου να συναντήσει τον Αλφειό στο μέρη της αρκαδικής Ηραίας. Μύθοι και εγκώμια αρχαίων συγγραφέων, μεσαιωνικοί θρύλοι και αφηγήσεις νεότερων περιηγητών, μαρτυρούν την αίγλη και την φήμη του ποταμού, έτσι που μοιάζει αλλόκοτη η εγκατάλειψή του στον καιρό μας. Η περιοχή του Λάδωνα μοιράζεται σήμερα ανάμεσα στην Αχαΐα με κόμβο το κεφαλοχώρι Δάφνη, την Αρκαδία με τα γραφικά χωριά της Κοντοβάζαινας και τους Δήμους Καλαβρύτων και Γορτυνίας. Τον συντροφεύουν οικισμοί πετρόχτιστοι, κρήνες και θρυλικά γεφύρια, αρχαία ιερά και ιστορικά μοναστήρια, άνθρωποι φιλήσυχοι, μνήμες και όνειρα. Κορυφαία στιγμή της νεώτερης ιστορίας του, η κατασκευή του φράγματος της ΔΕΗ που δημιούργησε την λίμνη του Λάδωνα. Στα ισχυρά του πλεονεκτήματα, οι εναλλακτικές δραστηριότητες που με πρωτοβουλία του Ναυτικού Αθλητικού Ομίλου Δάφνης και της Eco Action, χρόνια τώρα δίνουν νεανική ζωντάνια και φυσιολατρικές διεξόδους στο ποτάμι.


Πηγές με άγρια μέντα

Στην τοποθεσία Χελωνοσπηλιά, κοντά στα χωριά Λυκούρια και Σπηλιά και τα ερείπια της αρχαίας Λυκουρίας, με επιβλητική αφθονία και ορμή γενναιόδωρη αναβλύζουν απ’ τις υπώρειες βράχου του όρους Σαϊτα οι πηγές του Λάδωνα. Σχηματίζουν μια μικρή λίμνη, βαθιά και γαλάζια περίκλειστη από βλάστηση, σχεδόν παραμυθένια. Τα νερά των πηγών έρχονται από τις καταβόθρες του Φενεάτικου πεδίου, ακολουθώντας μια υπόγεια διαδρομή 12 χιλιομέτρων. Ξεχύνονται ύστερα με πλούσια ροή κι ευωδιασμένα από την άγρια μέντα για το ταξίδι τους, σμίγουν με τον Αροάνιο και τον Τράγο, συναντιούνται με παραπόταμους και τρέχουν ν’ ανταμώσουν την μεγάλη λίμνη. Ο Παυσανίας διηγείται πως ο Λάδων δεν είναι σε ομορφιά δεύτερος από κανένα ελληνικό ή βαρβαρικό ποτάμι και έχει απ’ όλους το ωραιότερο νερό, ενώ ο Ησίοδος τον χαρακτηρίζει «μέγα» ανάμεσα στους διάσημους. Στο ειδυλλιακό, βουκολικό τοπίο της Αρκαδίας που λάτρεψαν οι ξένοι περιηγητές ο Λάδωνας έχει σπουδαίο μερτικό.


Ποτάμιοι έρωτες

Ο Λάδωνας είναι ο άρχοντας ποταμός της μυθικής Αρκαδίας, δεμένος με τον κύκλο της Απολλώνιας Δάφνης όσο κανένας άλλος ποταμός. Κόρη του Λάδωνα και της Γης η Δάφνη, μεταμορφώθηκε από τον πατέρα της σε δέντρο της όχθης για να γλιτώσει το ερωτικό κυνήγι του Απόλλωνα. Αλλά κι ο νεαρός Λεύκιππος, γιος του βασιλιά Οινόμαου, μαγεμένος από τα κάλλη της Δάφνης, βρήκε τέλος τραγικό από πλεκτάνη του ζηλιάρη Απόλλωνα. Στις όχθες του Λάδωνα λαβώθηκε από τον Ηρακλή η ελαφίνα της Κερύνειας και κόρες του ποταμού ήταν ακόμα η Θέλπουσα, η Σύριγγα, η νύμφη Νικοστράτη, η Μετώπη -σύζυγος του Φιλιάσιου Ασωπού κ.ά. Παραλλαγές του μυθικού υλικού που σχετίζεται με τον Λάδωνα βρίσκονται διάσπαρτες στις πηγές όπως και άλλοι μύθοι μεταξύ των οποίων δεν λείπει ο τραγοπόδαρος θεός των Αρκάδων Παν και η αγαπημένη του Σύριγγα. Η θεά Δήμητρα λουζόταν στα νερά του ποταμού, η Άρτεμις κυνηγούσε στα δάση του... Η Αφροδίτη Ερυκίνη γεννήθηκε εδώ και στα δάση του Αφροδισίου όρους ερωτοτροπούσε με τον Άρη... Ολόκληρη η επικράτεια και ο περιβάλλον χώρος του Λάδωνα είναι ένα θησαυροφυλάκιο αρχαϊκών θέσεων και μνημείων, κάποια των οποίων έχει εντοπίσει η σκαπάνη και άλλα καρτερούν στο ημίφως και το πεδίο του γρίφου τα αρχαιολογικά φώτα. Είμαστε στην περιοχή της πανάρχαιας Αρκαδίας, στο βασίλειο του Κλείτορος, στις γειτονιές της Θέλπουσας, των Θαλιάδων και της αρχαίας πόλης Πάος όπου λατρεύονταν οι Διόσκουροι. Εδώ που η Δήμητρα μεταμορφωμένη σε φοράδα έσμιξε με τον Ποσειδώνα και όπου τα δάση του Σόρωνος...


Το φράγμα και η λίμνη

Η όψη του ποταμού άλλαξε δραματικά όταν το 1951 άρχισε να χτίζεται το φράγμα για το Υδροηλεκτρικό έργο της ΔΕΗ. Το επιβλητικό φράγμα ύψους 54 και μήκους 101,5 μέτρων, γεννήθηκε σε μια από τις ωραιότερες τοποθεσίες του Λάδωνα με το χαρακτηριστικό τοπωνύμιο Πήδημα και σε υψόμετρο 422,4 μέτρα. Χάρη στις ιταλικές αποζημιώσεις ολοκληρώθηκε το 1954. Αγωγός μεταφέρει το νερό στο εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας που χτίστηκε στο Κάτω Σπάθαρη. Ότι χάθηκε από την φυσική όψη του Λάδωνα, κατά έναν τρόπο υποκαταστάθηκε από την δημιουργία μιας λίμνης παραδεισένιας μήκους 15 χλμ που σήμερα ανήκει στα ισχυρά συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής. Το οδικό δίκτυο προσφέρει από ψηλά εντυπωσιακές εικόνες του φράγματος, της λίμνης και των κατάφυτων υψωμάτων που την περιβάλλουν. Στα ήρεμα νερά της καθρεφτίζονται τα πλάσματα της φύσης και με το χρόνο, ποταμός και λίμνη έχουν δημιουργήσει έναν σπουδαίο βιότοπο για την πανίδα και την χλωρίδα.


Η Κυρά του Λάδωνα

Το θρυλικότερο γεφύρι του Λάδωνα, το γεφύρι της Κυράς, ακολούθησε με τη δημιουργία της λίμνης μια μοίρα που και σήμερα τρέφει τη φαντασία και γεννά παράξενους συνειρμούς και αινίγματα. Αναδύεται το καλοκαίρι λουσμένο από τις λάσπες του βυθού για να χαθεί και πάλι τον χειμώνα στην πλημμύρα της λίμνης. Κανείς δεν ξέρει με ακρίβεια πια ήταν η πραγματική Κυρά του. Στο χρονικό του Μορέως αναφέρεται η Μαργαρίτα του Πασσαβά, Κυρά της βαρωνίας της Άκοβας, στην οποία παραχωρήθηκε γη, το 1265ο μ.Χ. Η παράδοση αναφέρεται ακόμα σε μία από τις αρχόντισσες της μεσαιωνικής βαρωνίας της Άκοβας που είχε την έδρα της και ισχυρό φρούριο κοντά στο σημερινό χωριό Βυζίκι. Ήταν ένα από τα 12 φέουδα στα οποία μοιράστηκε η Αχαΐα μετά την άλωσης της Πόλης από τους σταυροφόρους στα 1204. Ο λαός ονόμαζε το φρούριο «κάστρο της Μονοβύζας» γιατί η Κυρά που το κυβερνούσε είχε κομμένο το ένα στήθος της για να πολεμάει πιο άγρια. Παράδοση που παραπέμπει με σαφήνεια στις μυθικές Αμαζόνες. Υπάρχει ακόμα και η παράδοση ότι η Κυρά έχει αρχαϊκή προέλευση από την Ελευσίνια (Αλουσία, Ερινύα) Δήμητρα που αναζητούσε την Κόρη και λατρευόταν στο τοπικό ιερό ή από την θυγατέρα του Αζάνα, Κούρη. Βέβαιο είναι ότι τούτο το πέρασμα είναι πανάρχαιο και υπάρχει και η τοπική φήμη ότι το γεφύρι χτίστηκε στη θέση αρχαίας γέφυρας, ο δε Λάδωνας είναι αδιαμφισβήτητα καταχωρημένος στους αρχέγονους ποταμούς.
Το θαυμαστής τοιχοποιίας του 13ου μ.Χ. αι 5τοξο γεφύρι έχει μήκος σχεδόν 55 μέτρα και σήμερα αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα αξιοθέατα της περιοχής. Το συναντάμε ανάμεσα στα χωριά Πουρναριά και Αμυγδαλιά στην βορειοανατολική απόληξη της λίμνης δίπλα στην καινούργια γέφυρα που κτίστηκε το 2002 και το μικρό πορθμείο.


Στα χωρικά της Δάφνης

Στο βόρειο τμήμα της λίμνης και του ποταμού δεσπόζει το αχαϊκό κεφαλοχώρι της Δάφνης. Ένα χωριό ιστορικό, με αλλοτινή μεγάλη ακμή αποτυπωμένη σήμερα στα εναπομείναντα λιθόκτιστα σπίτια, τις πέτρινες κρήνες, τα παλιά πηγάδια, τα γεφύρια και τα αλώνια. Χτισμένο αμφιθεατρικά σε κατάφυτη πλαγιά του Αγίου Μάμα, με κατηφορικά σοκάκια και πολλές εκκλησίες, διατηρεί σε σημαντικό βαθμό τον γραφικό της χαρακτήρα παρά τις αλλοιώσεις των νεώτερων χρόνων. Στη Δάφνη θα βρείτε συγκεντρωμένες τις περισσότερες εστίες φιλοξενίας και υπηρεσίες στην περιοχή. Το χωριό είναι και η έδρα του Ναυτικού Αθλητικού Ομίλου (Ν.Α.Ο.Δ.), πρωτοπόρου στις εναλλακτικές δραστηριότητες στο ποτάμι και με πολλές αθλητικές και πολιτιστικές διοργανώσεις στο ενεργητικό του.
Στο βόρειο-ανατολικό αυτό τμήμα του Λάδωνα από τις πηγές στα Λυκούρια ως το φράγμα αξίζουν την επίσκεψή σας τα χωριά Παγκράτι -όπου και το περίφημο κλήμα του Παυσανία-, Θεόκτιστο, Κερπινή, Μυγδαλιά, Πουρναριά, Πτεριά. Στη Μουριά θα βρείτε το μόνο παραλίμνιο αναψυκτήριο, την Λαδωνίδα της Κανέλλας όπου το καλοκαίρι διοργανώνεται το ομώνυμο φεστιβάλ αλλά και αθλητικοί αγώνες.



Στα χωριά της Κοντοβάζαινας

Στο νότιο τμήμα και τα κατάντη της λίμνης απ’ όπου αρχίζει και το φαράγγι του Λάδωνα (Κλειβωκά) ακουμπούν τα χωριά της Κοντοβάζαινας και της περιοχής Τροπαίων και Βυζικίου που σήμερα ανήκουν στον Δήμο Γορτυνίας. Στην πλειοψηφία τους είναι παραδοσιακοί οικισμοί εναρμονισμένοι με το τοπίο και προέκτασή του. Θα επισκεφτείτε οπωσδήποτε τα χωριά Κοντοβάζαινα, Δήμητρα, Βάχλια, Βούτση, Παραλογγοί, τα Τρόπαια και το Βυζίκι.
 

Αξιοθέατα

Το Μοναστήρι της Ευαγγελίστριας του 13ου αι., 3 χλμ από τη Δάφνη στην πλαγιά του Αφροδισίου και υψόμετρο 1000 μ. Στο χωριό Παγκράτι το περίφημο Κλήμα του Παυσανία. Στην περιοχή της Βάχλιας, τον πύργο του Αγά με τις πολεμίστρες, την οχυρή Μονή της Αγίας Παρασκευής (17ου αι.). Οι Σπαθαραίϊκες σπηλιές και το Λαογραφικό Μουσείο στο Σπάθαρη. Στην Κοντοβάζαινα την μονόκλιτη Βασιλική του Αγίου Νικολάου, τους παλιούς νερόμυλους, την θαυμάσια κρήνη Χλιά Βρύση στην έξοδο του χωριού. Το Μοναστήρι της Παναγίας Κλειβωκάς, μεταξύ Κοντοβάζαινας και Δήμητρας, χτισμένο στη μέση απότομου βράχου, σε τοπίο υποβλητικό με εκκλησάκι κτισμένο στο στόμιο σπηλιάς. Τα ερείπια του ναού (και μαντείου) της Ερυκίνης Αφροδίτης, 4χλμ από την Κοντοβάζαινα προς το Πάος.
Στη Δήμητρα, τα ερείπια του ιερού της Ελευσίνιας Δήμητρας απ’ όπου πήρε το όνομα το χωριό. Τα ερείπια του κάστρου της Άκοβας ανάμεσα στο Βυζίκι και το Βούτση. Το Βυζίκι, η Κοντοβάζαινα και οι Παραλογγοί είναι χαρακτηρισμένοι παραδοσιακοί οικισμοί.


Το όραμα

Μακροχρόνια πολιτική αδράνεια έφερε την περιοχή του Λάδωνα αναξιοποίητη στην καρδιά της κρίσης. Η θετική όψη αυτής της πραγματικότητας είναι ότι το φυσικό περιβάλλον του τόπου γλίτωσε από πιθανές ρυπογόνες και παράταιρες παρεμβάσεις. Η άλλη όψη, όμως, που μετράει χαμένους χρόνους και πόρους, καταγράφει συρρίκνωση του πληθυσμού, γόνιμα αλλά ακαλλιέργητα εδάφη και ελλείψεις υποδομών. Στον νέο διευρυμένο Δήμος Γορτυνίας διεξάγεται ένα ερευνητικό πρόγραμμα καταγραφής των πλεονοκτημάτων και αδυναμιών της παραλαδώνιας περιοχής με σκοπό την αξιοποίησή της. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν οι Σχολές Αρχιτεκτόνων και Τοπογράφων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και το Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών. Η έρευνα λαμβάνει υπ’ όψιν της την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το Τοπίο και κινείται στους άξονες προστασία του περιβάλλοντος, πολιτισμός, οικοτουρισμός, αγροτουρισμός με σκοπό να προτείνει ήπιες και αρμόζουσες στον τόπο παρεμβάσεις. Αν και η περιοχή έχει χαρακτηριστεί Εθνικό Πάρκο Λάδωνα είναι αξιοσημείωτο ότι δεν έγινε ποτέ επίσημη καταγραφή της χλωρίδας και της πανίδας, το 70% του πληθυσμού είναι ανενεργό και, εν κατακλείδι, ένας επίγειος παράδεισος έμεινε στην αφάνεια. Για τους εραστές της φύσης, πάντως, ο Λάδωνας ήταν και παραμένει πεδίο δράσης αγαπημένο.

Δραστηριότητες στο ποτάμ

ι
Η κεντρική βάση της εταιρείας εναλλακτικών δραστηριοτήτων Eco Action βρίσκεται σ’ ένα ειδυλλιακό και γαλήνιο τοπίο της όχθης του Λάδωνα, σε μικρή απόσταση από τη Δάφνη. Σ’ ένα άρτια οργανωμένο συγκρότημα ξύλινων κατασκευών, με κυλικείο, αποδυτήρια, αποθήκες εξοπλισμού, και στίβους δραστηριοτήτων, εκπαιδευμένα στελέχη περιμένουν να σας μυήσουν τόσο σε εύκολες δραστηριότητες για όλους και αρχάριους όσο και για προχωρημένους. Ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει πλοήγηση με καγιάκ και κανώ στα ήρεμα νερά της λίμνης, να κάνει rafting στο ποτάμι, rappel, flying fox και αναρρίχηση στον πύργο των δραστηριοτήτων, τοξοβολία, πεζοπορία, mountain bike, ιππασία, yoga και πολλές ακόμα υπαίθριες δράσεις. To rafting στον Λάδωνα είναι μικρού επιπέδου δυσκολίας (ww II) και προσφέρεται για τον καθένα ακόμα και με μηδενική προηγούμενη εμπειρία.
Η Eco Action διοργανώνει εκδρομές μονοήμερες, διήμερες κλπ, με πακέτα προσφοράς που περιλαμβάνουν μεταφορά από και προς Αθήνα, διαμονή, φαγητό και διάφορες δραστηριότητες, όπως και θεματικές εξορμήσεις, κυνήγι θησαυρού, πεζοπορίες και ποδηλασία σε μαγευτικές διαδρομές με ξεναγήσεις σε μνημεία και αξιοθέατα της περιοχής. Όσοι πρωτάρηδες μην διστάζετε και μην ανησυχείτε για τίποτε. Έμπειροι εκπαιδευτές και συνοδοί θα σας μυήσουν στον υπέροχο κόσμο των υπαίθριων δραστηριοτήτων.
H Eco Action είναι από τις παλαιότερες εταιρείες της χώρας μας στον εναλλακτικό τουρισμό, με δύο βάσεις στην Πελοπόννησο, με πολύτιμη εμπειρία και δραστηριότητες σε όλη την Ελλάδα και έμπρακτη αγάπη για τη φύση και τις πρωτοβουλίες που την προστατεύουν.

Δίπλα στις εγκαταστάσεις της εταιρείας υπάρχει το μικρό συγκρότημα «Κατοικίες Λάδωνα». Αποτελείται από 6 αυτόνομα πέτρινα σπιτάκια Α’ κατηγορίας, με τζάκι, αυτόνομη θέρμανση, κουζίνα, τραπεζαρία, άνετο χώρο στάθμευσης κλπ., που μπορούν να φιλοξενήσουν το καθένα παρέες έως 4 ατόμων και οικογένειες μέχρι 5 ατόμων.

 

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    Γεύσεις και φιλοξενία
    Ασύγκριτης νοστιμιάς είναι τα κρεατικά της περιοχής. Αναζητείστε μέλι, καρύδια, βότανα για να πάρετε μαζί σας και το εκπληκτικό πρόβειο γιαούρτι του Δασκαλόπουλου. Γίδα βραστή, κόκκορας με χυλοπίτες, κουνέλι λαδορίγανη, κολοκυθοκορφάδες είναι κάποια από τα παραδοσιακά πιάτα που θα αναζητήσετε στα ταβερνάκια. Η περιοχή έχει πολλά αγριογούρουνα και αν ανήκει στις προτιμήσεις σας δεν αποκλείεται να το βρείτε στα προτεινόμενα πιάτα. Μικρούς ξενώνες, παραδοσιακούς ή και σύγχρονους, με τιμές προσιτές και άριστη φιλοξενία θα βρείτε στην Δάφνη, την Δήμητρα, το Βούτση, το Σταυροδρόμι αλλά και στα περισσότερα χωριά της περιοχής.

     

  • Πρόσβαση:

    Από την Εθνική οδό Κορίνθου-Τριπόλεως στρίβεται δεξιά στον κόμβο της Νεστάνης προς Βυτίνα. Μετά τη Βλαχέρνα παίρνετε δεξιά τον δρόμο για Κλειτορία και Σπήλαια Λιμνών. Μπορείτε εναλλακτικά να συνεχίσετε στον κεντρικό δρόμο προς Βυτίνα και να ακολουθήσετε την διαδρομή από Λαγκάδια προς Τρόπαια. Από την Κορίνθου-Πατρών μέσω Καλαβρύτων προς Κλειτορία, Δάφνη.

     

Χάρτης