Μέσα Μάνη Φως, Πέτρα και Θάλασσα
3.3/5 κατάταξη (4 ψήφοι)
κείμενο: Ανδρέας Στρατηγάκης | φωτογραφίες: Ανδρέας Στρατηγάκης


Τον ουρανό να σπρώχνει με τα στεγνά και απόκρημνα βουνά, τη θάλασσα να σκίζει με όλο της το είναι. Και έτσι κρεμασμένη ανάμεσα στο γαλάζιο η Μάνη, σαν ελιά ρίζωσε πεισματάρικα στο βράχο ρουφώντας αρμύρα και λιοπύρι σε έναν καρπό ευλογημένο.


Οίτυλο, Αρεόπολη, Πύργος Διρού, Μέζαπος. Και μετά, Κοίτα, Γερολιμένας, Βάθεια, Μαρμάρι και στο τέλος ο Φάρος Ταινάρου ή Ματαπά, για τους ντόπιους. Γύρω από τον βασικό άξονα της αποσκερής (δυτικής) Μέσα Μάνης ένας κόσμος ολόκληρος από μνήμες και ιστορία, αγάπες και έχθρητες, γδικιωμούς και πολέμους, πύργους και εκκλησιές.

Τι σημαίνει Μάνη;

Υπάρχουν πολλές εκδοχές για την προέλευση του ονόματος Μάνη. Κατά μια άποψη το όνομα προήλθε από γενίκευση του ονόματος της περιοχής και του Κάστρου της Μαΐνης τον 10 μ.Χ. αιώνα. Άλλες ερμηνείες συνδέουν το όνομα με τον θεό «Μάνη» ένα άλλο όνομα του θεού Ουρανού, πατέρα του Κρόνου κατά την ελληνική μυθολογία, και άλλες με την λατινική λέξη manes (ψυχή) που έχει σχέση με το ναό του Ταινάριου Ποσειδώνα και το ψυχοπομπείο της αρχαιότητας. Κατά άλλη εκδοχή, το όνομα Μάνη έχει σχέση με την ναυτική εντολή μάινα (μάζεμα πανιών λόγω των δυνατών ανέμων) ή με το επίθετο «μανή» που χαρακτηρίζει την αραιή βλάστηση της περιοχής.

Ήθη, έθιμα και πολιτισμός

Πύργοι: Οι πύργοι της Μάνης είναι το βασικό χαρακτηριστικό της και είχαν πρακτικό αλλά και κοινωνικό ρόλο. Η ιστορία των πύργων ξεκίνησε τον 13ο αιώνα από τον Ιππότη του Βιλλεαρδουΐνου Νίκλο μαζί με άλλους Φράγκους αξιωματικούς από το Μυστρά και το χωριό Νίκλι, που εγκαταστάθηκαν στα χωριά Κοίτα και Νόμια, προσπαθώντας να καταλάβουν την Μάνη. Οι ντόπιοι Μανιάτες αρνήθηκαν να παραχωρήσουν τη λιγοστή γη τους και ο πόλεμος ήταν αναπόφευκτος. Έτσι ξεκίνησε η κατασκευή πύργων από τους «Νικλιάνους» στα αμυντικά πρότυπα Βυζαντινών κατασκευών. Οι Μανιάτες απέτυχαν να τους απωθήσουν, και ο πύργοι έπαιξαν σημαντικό ρόλο σε αυτό. Έτσι οι Νικλιάνοι και οι τρομεροί πύργοι τους ενσωματώθηκαν στην κοινωνία της Μάνης και μέσα σε 200 περίπου χρόνια η κατασκευή πύργων είχε επεκταθεί σε ολόκληρη τη Μάνη ως γενικευμένο αμυντικό πρότυπο. Ο ορισμός «Νικλιάνοι» αφορούσε πλέον τους «σοϊλήδες», δηλαδή, τα ισχυρά σόγια με πολλούς άνδρες που είχαν την δύναμη να αντιμετωπίσουν απειλές και προσβολές, αλλά και να αντεπεξέλθουν στην επίπονη και χρονοβόρα κατασκευή πύργων. Το άλλο κοινωνικό στρώμα ήταν οι «αχαμνοί», οι αδύναμοι και απροστάτευτοι, αφού η κυρίαρχη τάξη των σοϊλήδων μεταξύ άλλων τους απαγόρευε την κατασκευή πύργων. Από πρακτικής πλευράς θα πρέπει να τονίσουμε ότι η Μεσαιωνική Μάνη δεχόταν επιδρομές από ξένους κατακτητές, πειρατές, κλέφτες και πλιατσικολόγους, ενώ σοβαρές απειλές προέκυπταν και ανάμεσα στους ίδιους τους Μανιάτες. Η δομή των πύργων και των πυργόσπιτων προσέφερε μεγάλο οπτικό πεδίο, πλεονεκτικές και οχυρωμένες θέσεις βολής και αμυντικούς μηχανισμούς όπως «ζεματίστρες» από όπου έριχναν καυτό λάδι ή νερό στους ανεπιθύμητους. Οι πόρτες κατά κανόνα ήταν στενές και χαμηλές ώστε ο εισβολέας μπορούσε να παραβιάσει την είσοδο μόνος και σκυφτός άρα ανυπεράσπιστος, ενώ στους χαμηλούς ορόφους υπήρχαν πολεμίστρες και όχι παράθυρα.  Μια γειτονιά πολλών πύργων και πυργόσπιτων που άνηκαν στο ίδιο σόι, καθιστούσε την περιοχή κυριολεκτικά απροσπέλαστη με τον εισβολέα να εκτίθεται σε πυρά από όλες τις κατευθύνσεις, χωρίς καν να μπορεί να εντοπίσει την ακριβή θέση των αμυνόμενων.

Εκκλησίες: Κατά την πάγια νοοτροπία των Μανιατών, το κάθε χωριό ή το κάθε ισχυρό σόι έχτιζε τη δική του εκκλησία και είχε το δικό του κοιμητήριο. Έτσι ολόκληρη η Μάνη είναι διάσπαρτη από εκκλησίες μικρότερες ή μεγαλύτερες, μερικές εκ των οποίων έχουν ιδιαίτερη ιστορική και αισθητική αξία. Για παράδειγμα, η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου στην Άνω Πούλα που στεγάζει στο εσωτερικό της την μικρότερη και παλαιότερη εκκλησία της Αγίας Παρασκευής η οποία έχει εντοιχισμένα ανάγλυφα από το κάστρο της Άνω Πούλας. Δυστυχώς ο χώρος είναι προσβάσιμος μόνο με ειδική άδεια της αρχαιολογικής υπηρεσίας.

Οίτυλο, Αρεόπολη, Πύργος Διρού

Το οδοιπορικό στην δυτική Μάνη (αποσκερή ή Μέσα Μάνη) ξεκινά από το Οίτυλο, ένα ήσυχο χωριό με χαρακτηριστικά πετρόχτιστα σπίτια κρεμασμένα ανάμεσα στο βουνό και τη θάλασσα. Πρώτη αναφορά για το Οίτυλο γίνεται από τον Στράβωνα με το όνομα "Βοίτυλο" ενώ ο Παυσανίας αναφέρει την πόλη ως μια εκ των σημαντικότερων του «Κοινού των Ελευθερολακώνων» ένα σύστημα ομοσπονδίας ανεξάρτητων πόλεων κρατών που από την Αρχαιότητα πέρασε και διαπότισε τον πολιτισμό και την κουλτούρα των Μανιατών. Ένα χαρακτηριστικό που θα δείτε στο Οίτυλο είναι οι διάσπαρτες μυλόπετρες και απομεινάρια ελαιοτριβείων, που ήταν βασικό στοιχείο στη νοοτροπία αυτάρκειας και ανεξαρτησίας  των Μανιατών.Κατηφορίζοντας  προς την παραλία Νέου Οίτυλου (Λιμένι) μια πανοραμική εικόνα συμπυκνώνει το ύφος και την ουσία της Μάνης. Δαντελωτές βοτσαλωτές παραλίες με κρυστάλλινα γαλανοπράσινα νερά και βραχώδεις εξέδρες για ατελείωτες βουτιές… Τα αρχοντικά των Μαυρομιχαλαίων εποπτεύουν επί αιώνες την περιοχή, προσφέροντας  μάλιστα άριστη φιλοξενία, αφού έχουν μετατραπεί σε καλόγουστους ξενώνες.Στο δρόμο για την Αρεόπολη δεν μπορούμε να μην κάνουμε παράκαμψη στο κάστρο της Κελεφάς. Για τους τολμηρούς επισκέπτες που θα εισχωρήσουν στα ερειπωμένα τείχη, προσφέρει πανοραμική θέα στο Λιμένι αλλά και στο γύρω ορεινό όγκο. Τέταρτη στάση είναι η ιστορική πρωτεύουσα της Μέσα Μάνης, η Αρεόπολη, όπου μπορείτε να βρείτε όλες τις σύγχρονες υποδομές, από τράπεζες, έως καταστήματα οπτικών και φωτογραφικών ειδών. Παρόλα αυτά, η Αρεόπολη κρατά στο ακέραιο τον παραδοσιακό χαρακτήρα της και το σούρουπο, σε μια ονειρική ατμόσφαιρα όπου το φώς του δύοντος ήλιου πλέκεται με τα φώτα της πόλης και τα τραπεζάκια στα καλντερίμια καλούν τον ταξιδιώτη να γευτεί την Μάνη με όλες του τις αισθήσεις. Ιστορικά, στην Αρεόπολη θεωρείται ότι στις 17 Μαρτίου 1821 ξεκίνησε στην πραγματικότητα η Επανάσταση, στο εκκλησάκι του Άγιου Σπυρίδωνα με τους εμπειροπόλεμους και σκληραγωγημένους Μανιάτες να ορκίζονται «Νίκη ή Θάνατος». Η μετονομασία της σε Αρεόπολη (πόλη του Άρη) από το προγενέστερο Τζίμοβα έγινε επί Όθωνος ως αναγνώριση της προσφοράς των Μανιατών στον Αγώνα της Ελευθερίας.Ο "φιδίσιος" δρόμος από το Οίτυλο έως την Αρεόπολη, αποκτά κάποιες ευθείες στην πορεία προς τον Πύργο Διρού και τα πασίγνωστα σε όλο τον κόσμο σπήλαιά του (Παρουσιάζονται στο τεύχος 88). Στο εσωτερικό του παραοδοσιακού οικισμού κρύβονται πλήθος από ομορφιές, ενώ στον κεντρικό δρόμο ο ταξιδιώτης μπορεί να επιλέξει από μεγάλη ποικιλία ειδών λαϊκής τέχνης και χρηστικών αντικειμένων (πήλινες γάστρες, γλάστρες κτλ).  Δεν θα  πρέπει να παραλείψουμε βέβαια, την παραλία του Διρού, κοντά στα σπήλαια, με στρογγυλό λευκό βότσαλο. Χαρακτηριστικό στοιχείο της ιστορίας του Πύργου Διρού είναι η αποφασιστική συμβολή των γυναικών του χωριού το καλοκαίρι του 1826, κατά την εισβολή του Ιμπραήμ Πασά. Με βασικό όπλο τα δρεπάνια του θερισμού, οι Μανιάτισες της περιοχής αιφνιδίασαν περισσότερους από 1500 άνδρες. Πετυχαίνοντας να τους καθηλώσουν μέχρι να επιστρέψουν στην περιοχή τα ένοπλα τμήματα που μάχονταν τον κύριο όγκο Τούρκων και Αιγυπτίων στη Βέργα.

Μέζαπος, Κοίτα, Γερολιμένας

Επόμενη στάση είναι ο Μέζαπος (Άνω και Κάτω) χτισμένος στις αιχμές κατακόρυφων γκρεμών που καταλήγουν σε πανέμορφες παραλίες με θέα το ακρωτήριο Τηγάνι και το Κάστρο Μαΐνης. Το λιμανάκι, στη σκιά του ρημαγμένου πλέον πυργόσπιτου του πειρατή Σάσσαρη, σχεδιασμένο από τις δυνάμεις της φύσης διαθέτει την γραφικότητα του ανεπανάληπτου ενώ πολύ κοντά στις παραλίες υπάρχουν θαλασσοσπηλιές προσβάσιμες και σε απλούς κολυμβητές. Ακολουθούν τα γραφικά χωριά Νόμια και Κοίτα, κοιτίδα των ισχυρών «σογιών» της Μάνης με πλήθος πολεμόπυργων και πυργόσπιτων που αξίζει να επισκεφθείτε. Το Σταυρί ήταν το χωριό διαμονής μας, στο φιλόξενο ξενώνα Tsitsiris Castle. Όπως μας είπε ο ιδιοκτήτης κ. Μιχάλης, στο Σταυρί κατοικούσαν κυρίως «αχαμνοί» που συμφώνησαν και έχτιζαν τους πολεμόπυργους του χωριού τα βράδια, κυριολεκτικά κάτω από τη μύτη των «σοϊλήδων» εξασφαλίζοντας έτσι την δική τους άμυνα, αφήνοντας ως παρακαταθήκη ένα πολύ όμορφο παραδοσιακό χωριό. Κοντά στο Σταυρί, στο δρόμο που οδηγεί προς τη χερσόνησο Τηγάνι, βρίσκεται ο βυζαντινός ναός της βραχοσκέπαστης Παναγίας Οδηγήτριας (Αγήτρας) με μαρμάρινα ανάγλυφα και εικονογραφίες ηλικίας 800 ετών. Η θέση και η κατασκευή της συνθέτουν ένα σύνολο ιδιαίτερης ομορφιάς και θρησκευτικού δέους, παρά το μικρό μέγεθος του ναού. Δυστυχώς, οι φθορές από το πέρασμα του χρόνου είναι ιδιαίτερα εμφανείς, ενώ η συντήρηση του ναού είναι ανύπαρκτη. Σε μικρή απόσταση από το ναό βρίσκεται μια μεγάλη σπηλιά που για μεγάλο διάστημα του χρόνου έχει πηγή με τρεχούμενο νερό.Ο Γερολιμένας ήταν η επόμενη στάση του οδοιπορικού μας και θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η «all inclusive» περιοχή της Μάνης, αφού οι παραλίες και όλες οι υποδομές διαμονής και εστίασης είναι κυριολεκτικά στα πόδια μας. Η επίσκεψή μας εκεί συνέπεσε με τη δύση του ηλίου, όπου μια θεαματική παλέτα μαύρου, πορτοκαλί, κίτρινου και γαλάζιου αφέθηκε στην κλειστή αγκαλιά του Κάβο Γκρόσσο από τη μια, και του πετρόχτιστου οικισμού από την άλλη, σε εικόνες που μένουν για πολύ καιρό ανεξίτηλα χαραγμένες στη μνήμη.

Βάθεια, Πέπο,Ακρωτήριο Ταίναρο

Το επόμενο πρωινό το πρόγραμμα του οδοιπορικού ξεκινούσε με μια και μόνη λέξη: Βάθεια. Πρόκειται για συμπαγή παραδοσιακό οικισμό σε γεωγραφικό σημείο υψίστης στρατηγικής και αισθητικής σημασίας, δίνοντας ατελείωτα καρέ στον φωτογραφικό φακό οποιαδήποτε εποχή και ώρα της ημέρας. Η Βάθεια αξιοποιήθηκε τουριστικά πριν από σαράντα περίπου χρόνια, με μακροχρόνια μίσθωση και δαπάνες του κρατικού ΕΟΤ. Πριν από 20 περίπου χρόνια η μίσθωση έληξε και ξεκίνησε η εγκατάλειψη που αφήνει στους επισκέπτες εικόνες θλιβερές, σαν γροθιά στο στομάχι. Μια πρόταση από κάτοικο της περιοχής, για την άρση της απελπιστικής κατάστασης που βρίσκεται αυτός ο μαγικός τόπος, είναι η αναγκαστική ένταξη όλων των ακινήτων σε συνεταιρισμό διαχείρισης του παραδοσιακού οικισμού ιδιαίτερης αισθητικής σημασίας, γενική αναστήλωση όλων των κτηρίων, άρση όλων των κακοτεχνιών του παρελθόντος και διαμόρφωση του χωριού σε ένα μεγάλο μουσείο ή εμπορικό κέντρο που θα αποτελέσει σημείο αναφοράς στους τουριστικούς χάρτες, μοχλό ανάπτυξης για ολόκληρη τη Μάνη και επικερδή περιουσία για τους ιδιοκτήτες. Στην εποχή της κρίσης επενδύσεις τέτοιου είδους πιθανόν φαίνονται μη ορθολογικές, όμως, σίγουρα ο παραλογισμός της καταστροφικής εγκατάλειψης δεν ταιριάζει σε καμία οικονομική συγκυρία - ούτε ανάπτυξης, ούτε κρίσης.  Η επόμενη διαδρομή μας αμέσως μετά τη Βάθεια, ήταν άλλο ένα προσκύνημα στο σκληρό πυρήνα της Μέσα Μάνης: Μουντανίστικα, Λεοντάκη, Πέπο, όπου τα βουνά κυριολεκτικά υποκλίθηκαν στους Μανιάτες. Πρωτόγνωρες εικόνες άγριας ομορφιάς που καθηλώνουν τον επισκέπτη. Εκτός από τους σχεδόν παρθένους ορεινούς παραδοσιακούς οικισμούς προσφέρονται πανοραμικές εικόνες τεράστιων εκτάσεων στις απόκρημνες πλαγιές, που έχουν διαμορφωθεί σε βαθμίδες (πεζούλες). Εννοείται πως η εγκατάλειψη έχει αφήσει βαθιά τα σημάδια της σε όλη την περιοχή. Στο ίδιο μοντέλο της Βάθειας, σε υποχρεωτική ένταξη των ιδιοκτησιών σε συνεταιρισμό, η περιοχή αυτή μπορεί να αποτελέσει ένα εκπληκτικό πεδίο εκτεταμένης καλλιέργειας φαρμακευτικών και αρωματικών φυτών και έναν περιζήτητο τουριστικό προορισμό όπου ακόμα και για την είσοδο των επισκεπτών αξίζει εισιτήριο. Η πρόσβαση στα χωριά Μουντανίστικα, Λεοντάκη και Πέπο είναι εύκολη για οποιοδήποτε όχημα, όμως ο δρόμος από ένα σημείο και μετά είναι πολύ στενός και δεν συστήνεται σε άπειρους οδηγούς ή σε πάσχοντες από υψοφοβία. Το Μαρμάρι είναι ο τελευταίος ενδιάμεσος σταθμός, με εξαιρετική παραλία για μπάνιο και διασκέδαση σύγχρονου, νεανικού τύπου. Η δυνατή μουσική ακούγεται αρκετά χιλιόμετρα μακριά… Εκτός από τη διασκέδαση, πλεονέκτημα για το Μαρμάρι είναι ο παραδοσιακός χαρακτήρας του οικισμού και η εγγύτητα με τα πιο άγρια τοπία της Μάνης, καθώς η βραχώδης χερσόνησος στενεύει σιγά-σιγά πλησιάζοντας το Ακρωτήριο Ταίναρο.

Στο Ταίναρο

Στο τέλος του δρόμου για το Ακρωτήριο Ταίναρο μπορείτε να επισκεφθείτε το ναό των Αγ. Ασωμάτων που κατασκευάστηκε με ερείπια από το ναό του Ταινάριου Ποσειδώνα που βρίσκεται κοντά. Επίσης διασώζονται κάποια ερείπια από το Νεκρομαντείο ενώ επισκέψιμη με βάρκα είναι και η θαλασσοσπηλιά που κατά την αρχαιότητα θεωρούνταν ως μια από τις πύλες του Άδη, με φύλακα τον τρομερό Κέρβερο.

Ο Φάρος

Ο φάρος Ταινάρου κατασκευάστηκε από Γάλλους το 1882 και λειτούργησε για πρώτη φορά το 1887. Κατά την γερμανική κατοχή σταμάτησε να λειτουργεί ενώ από το 1950 έως το 1984 λειτούργησε φιλοξενώντας 3 φαροφύλακες. Από το 1984 μέχρι σήμερα ο φάρος λειτουργεί με αυτόματο φωτιστικό σύστημα. Το 2009 ο φάρος ανακαινίστηκε με δωρεά από το ίδρυμα Λασκαρίδη.

Η ανακαίνιση του φάρου

Με μια συμβολική αλλά και ουσιαστική πράξη προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο, ο Φάρος Ταινάρου, και όχι μόνο, ανακαινίστηκε με έξοδα του «Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη». Για το θέμα αυτό μας μίλησε η αντιπρόεδρος του ιδρύματος, κα. Μαριλένα Λασκαρίδου. «Ένας από τους βασικούς σκοπούς του «Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη» είναι η διατήρηση και ανάδειξη της ναυτικής μας κληρονομιάς και Ιστορίας. Στην προσπάθειά μας αυτή αναλάβαμε την πλήρη αναπαλαίωση των ιστορικών πετρόκτιστων φάρων Ταινάρου και Μαλέα, ίσως των δύο γνωστότερων ελληνικών φάρων, οι οποίοι αποκαταστάθηκαν το 2008 και 2009 αντίστοιχα. Το 2010 ανάλογες εργασίες έγιναν και στον Φάρο Ντάνα του Πόρου. Η συμβολική συνεισφορά του Ιδρύματος είναι η ανάδειξη των πετρόκτιστων φάρων της Ελλάδας ως Διατηρητέων Μνημείων. Το 2008 το «Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη» σε συνεννόηση με τους αρμόδιους κρατικούς φορείς ανέλαβε και ολοκλήρωσε την πλήρη αποκατάσταση του Φάρου του Ακρωτηρίου Ταινάρου. Ως αρχιτέκτων του έργου επιλέχθηκε ο κ. Δημήτρης Ευταξιόπουλος και η ομάδα του. Η τελική μελέτη εγκρίθηκε από το Ίδρυμα καθώς και από την Υπηρεσία Φάρων, ενώ δόθηκε και έγκριση από την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων Πάτρας με την τεχνική υποστήριξη της Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Η βασικότερη δυσκολία που αντιμετωπίσαμε ήταν οι θαλασσοταραχές, οι οποίες εμπόδιζαν την προσέγγιση των συνεργείων στο συγκεκριμένο σημείο και τον ανεφοδιασμό υλικών και τροφίμων. Ειδικότερα στον Φάρο Ταινάρου, ήταν τέτοιες οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες που, λίγο πριν την ολοκλήρωση του έργου, καταστράφηκε τμήμα του πέτρινου τοιχίου στον πύργο του Φάρου».

 

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    Διαμονή

    Μεγάλο αριθμό ξενοδοχείων μπορείτε να βρείτε στην Αρεόπολη, Γερολιμένα, Οίτυλο, Λιμένι και Σταυρί. Βέβαια ξενώνες και ξενοδοχεία μπορείτε να συναντήσετε και σε μικρότερους οικισμούς, κυρίως κοντά σε παραλίες

    Φαγητό

    Σε αντιστοιχία με τις υποδομές διαμονής βρίσκονται και οι υποδομές εστίασης. Αρεόπολη, Γερολιμένας, Οίτυλος, Λιμένι, Μαρμάρι και Σταυρί, προσφέρουν τις περισσότερες επιλογές, ενώ αξιόλογα εστιατόρια λειτουργούν και εντός ξενοδοχείων. Το Μανιάτικο παστό χοιρινό (σύγκλινο), λουκάνικο και τα λαλάγγια (τηγανιτά κουλουράκια) είναι από τα πλέον χαρακτηριστικά προϊόντα της περιοχής. Επίσης, κλασσικές μωραΐτικες συνταγές, όπως αρνί, χοιρινό, χταποδάκι, καλαμαράκια, τυρόπιτα, μελιτζανόπιτα, μελιτζανοσαλάτα, τραχανάς συνδυάζονται με διάφορα τοπικά προϊόντα όπως αγκινάρες, πράσα, σέλινο, φασολάκια. Το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσες γευστικές εκδοχές γνωστών εδεσμάτων, με μοναδικό τοπικό χαρακτήρα. Τι να αγοράσετε Είδη λαϊκής τέχνης και αναμνηστικά μπορείτε να βρείτε στην Αρεόπολη και στον Πύργο Διρού. Επίσης, μπορείτε να βρείτε χρηστικά αντικείμενα, όπως πήλινες γάστρες, γλάστρες κτλ. Εύκολα στη μεταφορά και την συντήρηση είναι τα λαλάγγια, λάδι, μέλι, δίπλες, σύγκλινο και λουκάνικα, τα οποία πωλούνται συσκευασμένα κυρίως στην Αρεόπολη, Πύργο και Γερολιμένα. Τέλος δεν θα πρέπει να παραλείψουμε μια μεγάλη ποικιλία από εξαιρετικής ποιότητας αρωματικά φυτά, λόγω του ιδιαίτερου μικροκλίματος της περιοχής που δημιουργείται από την γειτνίαση βουνών και θάλασσας.

  • Πρόσβαση:

    Η απόσταση της Αρεόπολης είναι 280 χλμ από την Αθήνα, 72 από τη Σπάρτη και 83 από την Καλαμάτα. Οι δρόμοι σε ολόκληρη τη Μάνη γενικώς είναι ασφαλτοστρωμένοι και η πρόσβαση εύκολη σε όλα τα χωριά. Τελευταία πρατήρια καυσίμων υπάρχουν επί του κεντρικού δρόμου έως λίγα χλμ μετά την Αρεόπολη.Σύμφωνα με τον Ομηρικό ύμνο στον Απόλλωνα, στον ακρωτήριο Ταίναρο «έβοσκαν ελεύθερα αναρίθμητα πρόβατα με δασύτριχα μαλλιά». Σήμερα είναι απολύτως σίγουρο ότι βόσκουν ελεύθερα όχι μόνο πρόβατα και κατσίκες, αλλά επίσης αγελάδες και σε κάποια σημεία γουρούνια. Τα ζώα κυκλοφορούν ελεύθερα στους δρόμους και τις νυχτερινές ώρες, με αποτέλεσμα αρκετά ατυχήματα, ιδιαίτερα το καλοκαίρι.

Χάρτης