Πάσχα στο Λεωνίδιο!
5.0/5 κατάταξη (2 ψήφοι)
κείμενο: Κωνσταντίνος Ντόκος | φωτογραφίες: Κωνσταντίνος Ντόκος
Αερόστατα, βεγγαλικά, φιλοξενία, τσακώνικα τραγούδια και χοροί, σούβλες, δίπλες. Η τέλεια συνταγή για ένα αξέχαστο Πάσχα.
 
Ήταν απόγευμα Μεγάλου Σαββάτου όταν φτάσαμε στο Λεωνίδιο και η αίσθηση ότι κάτι αλλιώτικο μας περιμένει για τούτο το Πάσχα άρχισε να γίνεται βεβαιότητα από την στιγμή που ξεκινήσαμε τον περίπατο μέσα στα πλακόστρωτα δρομάκια της πανέμορφης πρωτεύουσας της Τσακωνιάς.
Τα διακοσμητικά αερόστατα στους δρόμους ανάμεσα στα πανέμορφα πετρόχτιστα αρχοντικά ήταν το σκηνικό που μας προδιάθετε για το τι θα ακολουθούσε το βράδυ της Ανάστασης. 
Η ευωδιά του χταποδιού στα κάρβουνα μας οδήγησαν στην κεντρική πλατεία 25ης Μαρτίου και ξεκινήσαμε να δροσίζουμε τον ουρανίσκο μας με ουζάκι, έτσι για να ξεγελάσουμε το στομάχι μας που είχε αρχίσει να διαμαρτύρεται από την πολυήμερη νηστεία.
Διαλέξαμε την εκκλησία της Μητρόπολης για την Αναστάσιμη Ακολουθία λόγω της υπερυψωμένης θέσης της και η πρώτη καμπάνα μας βρήκε στα στασίδια της εκκλησίας. Σε λίγο ο ναός και η πλατεία έξω από το ναό, πλημμύρισε από τους πιστούς. Το «Δεύτε λάβετε φως» του ιερέα από την Ωραία Πύλη σκόρπισε το Άγιο Φως στις λαμπάδες των πιστών και όλοι μαζί βγήκαμε στην πλατεία για την τελετή της Ανάστασης.
«Χριστός Ανέστη» ήταν το μήνυμα της αγάπης που έστειλε ο ιερέας στις καρδιές των ανθρώπων και όλα αλλάξανε σε τούτη τη μικρή τσακώνικη πολιτεία. Χιλιάδες πολύχρωμα αερόστατα ανυψώθηκαν απ’ όλες τις ενορίες του Λεωνιδίου και πλημμύρισαν τον ουρανό. Ο κάθε επισκέπτης είχε τη δυνατότητα να προμηθευτεί δωρεάν το δικό του αερόστατο και με τη βοήθεια των ντόπιων να το σηκώσει στέλνοντας το δικό του αναστάσιμο μήνυμα. Μικρές φωτεινές κουκίδες που χάνονταν στον ανοιξιάτικο ουρανό σχημάτιζαν τον δικό τους γαλαξία ανάμεσα στ’ άστρα. Τα βεγγαλικά, και οι κροτίδες συμπλήρωσαν το ηχητικό και οπτικό ντεκόρ της βραδιάς.
Μπαρούτι, λιβάνι, καπνός διάχυτα στην ατμόσφαιρα μας συντρόφευσαν μέχρι την ταβέρνα Μουριά  που τις οσμές μας διαδέχτηκε η καυτή μαγειρίτσα, τα πασχαλινά κόκκινα αυγά και τα λαμπριάτικα κουλούρια.
 
 

Τσακώνικη Αγάπη

Το πρωινό της Κυριακής μας βρήκε να κάνουμε τον περίπατό μας στην πεντακάθαρη παραλία του Λιβαδιού, που είχαμε διανυκτερεύσει και στη συνέχεια ξεκινήσαμε να περιπλανιόμαστε στους οικισμούς του Λεωνιδίου ξεκινώντας από τα παραθαλάσσια Πλάκα και Πούληθρα μέχρι τα ορεινά του Πηγαδίου και της Κουνουπιάς.
Με την επιστροφή μας στο Λεωνίδιο άλλη μια έκπληξη μας περίμενε αφού ο Δήμος είχε στήσει σούβλες και πρόσφερε σουβλιστό αρνί και κοκορέτσι στους επισκέπτες. Το απόγευμα περίπου στις 7 στην κεντρική πλατεία παρακολουθήσαμε την τελετή της Αγάπης με έναν εκ των ιερέων να διαβάζει το Άγιο Ευαγγέλιο της ημέρας στα Τσακώνικα και ακολούθησαν ανυψώσεις αερόστατων, τσακώνικοι χοροί με παραδοσια-κές φορεσιές από τους ντόπιους συλλόγους  με την παραδοσιακή ορχήστρα του κου Δαλιάνη, διανομή δίπλων και η βραδιά έκλεισε με πλούσιο γλέντι και χορό όλων των παρευρισκομένων. 
Άξιος οικοδεσπότης ο Δήμαρχος κος Τσιγκούνης υποδεχόταν όλους τους επισκέπτες, συντόνισε την ανύψωση των αερόστατων, ανέλυσε το χαρμόσυνο μήνυμα της Ανάστασης σε σύντομο χαιρετισμό του και χόρεψε μαζί με τον κόσμο τσακώνικους και άλλους Μοραΐτικους χορούς. Την Κυριακή τίμησε με την παρουσία του τις εκδηλώσεις και ο υφυπουργός Παιδείας κος Λυκουρέζος, Αρκάς γαρ την καταγωγή και ξεσπάθωσε μαζί με τον κόσμο στον Τσάμικο και τον Καλαματιανό.
Το Πάσχα στο Λεωνίδιο είχε σίγουρα να επιδείξει το δικό του χρώμα, την λεβεντιά και την φιλοξενία των κατοίκων του, το μεράκι και τη συμμετοχή των νέων του. 
Παίρνοντας το δρόμο της επιστροφής, το πρωινό της Δευτέρας κράτησα στο μυαλό μου τη φράση της  επιγραφής  που με υποδέχθηκε στην είσοδο της πόλης.
 

Υπέρ αερόστατων!

Στο παραδοσιακό Λεωνίδιον, πρωτεύουσα της Επαρχίας Κυνουρίας αναβιώνει ένα από τα μοναδικά και πλέον 
φαντασμαγορικά αναστάσιμα έθιμα της Ελλάδος.
 
Η περίοδος της Λαμπρής στο Λεωνίδιο, όπως σ’ όλο τον ορθόδοξο κόσμο, ξεκινάει από τους Α’ Χαιρετισμούς και τελειώνει με την γιορτή της Αγάπης το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα. Καθ’ όλη αυτή την περίοδο με το τέλος των ακολουθιών -νυχτιών- βγαίνει από τα παιδιά της κάθε ενορίας ένας δίσκος υπέρ των αεροστάτων. Οι πιτσιρικάδες χαλούν τον κόσμο για να πείσουν τους μεγαλύτερους να ρίξουν -στους δίσκους- όσο το δυνατόν περισσότερα χρήματα, για ν’ αγοράσουν κατόπιν αυτοί περισσότερες κόλλες, να φτιάξουν περισσότερα αερόστατα, να έλθει πρώτη η ενορία τους μετά τον απολογισμό της ρίψεως των αεροστάτων.
Η νύκτα της Αναστάσεως στο Λεωνίδιον εί-ναι η νύκτα των αεροστάτων. Με το Χριστός Ανέστη από τις πέντε ενορίες παίρνουν φωτιά οι κολλημάρες των αεροστάτων, οι ποτισμένες με λάδι και πετρέλαιο, πληρούν με ζεστό αέρα -που είναι ελαφρότερος- τα αερόστατα και με ένα τεχνικό στρίψιμο τα ωθούν προς τα πάνω απελευθερώνοντάς τα, αυτά ανεβαίνουν στα μεσούρανα και για 30-40 λεπτά κατακλύζουν τον ουρανό, προσθέτοντας 500-600 αστέρια σ’ αυτά της ανοιξιάτικης γλυκιάς αναστάσιμης νύκτας ώσπου να χαθούν στη Γαλιώρα, στη θάλασσα, ή στο δασάκι του μπάρμπα -Σαράντου του Κόκκινου στους Τρείς Μύλους.
Το θέαμα είναι μοναδικό όταν καίγεται κάποιο αερόστατο από υπερβολικά μεγάλη κολλημάρα, ή από πολύ πετρέλαιο, ή ακόμη από τα σύρματα της ΔΕΗ, η αγωνία κορυφώνεται διότι οι ανταγωνιστές των άλλων ενοριών κρατούν λογαριασμό αποτυχιών για να ακολουθήσουν τα πειράγματα το πρωί της Κυριακής του Πάσχα στη ψησταριά του Δήμου.
Τα αερόστατα ετοιμάζονται από τα παιδιά εβδο-μάδες πριν και από κάθε ενορία αφήνονται εκατό με εκατόν είκοσι... Δεν γνωρίζουμε την προέλευση του εθίμου, αλλά οι παλιότεροι θυμούνται ότι ξεκίνησε περίπου το 1910-1915. 
Τα τελευταία χρόνια οι κόλλες που κατασκευ-άζονται τα αερόστατα έρχονται από την Ιταλία και είναι πολύ ανθεκτικές. Τα χρώματα που συνηθίζονται είναι κόκκινο, κίτρινο, μπλέ, πράσινο [και εδώ έχουν βάλλει τα χέρι τους οι ομάδες και τα κόμματα]. Στην αρχή ενώνουν δύο κόλλες χαρτί μεταξύ τους, μία κόκκινη και μία μπλέ, ύστερα τις κάνουν τέσσερις βάζοντας τα χρώματα αντίθετα κόκκινο-μπλέ, μπλέ-κόκκινο. Μετά τις τέσσερις κόλλες χαρτί τις κάνουν οκτώ, τις οκτώ δεκαέξι. Κατόπιν φτιάχνεται η κορυφή, ο κουμπές, ο θόλος του αεροστάτου. Τσακίζουν τις δύο άκρες τριγωνικά, τις κόβουν και μετά τις κολλούν με σύγχρονη κόλλα εμπορίου, [παλιά η κόλλα ήταν από ζυμάρι ή αλευρόκολλα]. Ακολουθεί το καλάμωμα, το ράψιμο δηλαδή λεπτυσμένου καλαμιού στο στόμιο του αεροστάτου. Στο καλάμι τοποθετείται σταυρωτά σύρμα και σ’ ένα γάντζο ακριβώς στη διασταύρωση των συρμάτων κρέμεται η κολλημάρα. Το άναμα της κολλημάρας και το πέταγμα του αεροστάτου μόνο στο Λεωνίδιο και τη στιγμή που ο παπάς ψέλνει το Χριστός Ανέστη, έχει την μοναδική του αξία, πουθενά αλλού.
Δεν είναι βέβαια μόνο τα αερόστατα και το κάψιμο του τοποθετημένου επί ξύλινου δοκού και στη μέση του αφανού Ιούδα, είναι και κάτι άλλο που κάνει την Ανάσταση στο Λεωνίδιο μοναδική. Είναι τα χιλιάδες βαρελότα και οι εκατοντάδες δυναμίτες που ρίχνονται με το “Χριστός Ανέστη“.
Το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής οι πέντε Επιτάφιοι ξεκινούν από τις εκκλησίες συνοδευόμενοι από τον μεγάλο ξύλινο Σταυρό, όλα τα εξαπτέρυγα, όλο το εκκλησίασμα και τους ιερείς με την επίσημη φορεσιά τους, συναντώνται στην προ του Ηρώου Πεσόντων χώρο. Ενώ αναπέμπεται δέηση, η εκκλησιαστική χορωδία υπό τον καλλικέλαδο πατέρα Δημήτριο Γολεγό ψέλνει τα εγκώμια. Τα μάτια όλων περιεργάζονται τους Επιτάφιους για το ποιος είναι ο καλύτερα στολισμένος. Οι κοπέλες με την καθοδήγηση των μανάδων τους με ιδιαίτερη φροντίδα επιμέλεια αλλά και κατάνυξη τους έχουν ανθοκεντήσει περίτεχνα. Τα στεφάνια, οι σταυροί, τα στέμματα και τα άλλα κεντίδια από βιολότες λευκές και μώβ, μονές και διπλές, τριαντάφυλλα, αγριολούλουδα, αγιωργί και φύλλα κισσού έχουν κάνει το θαύμα τους. ΄Ολοι βραβεύονται. Δεν υπάρχει δεύτερος ή τρίτος. ΄Ολοι είναι πρώτοι.
Μεγάλο Σάββατο βράδυ, ένταση, αναμονή και σκοτάδι. Πρόσωπα φωτισμένα από τα φαναράκια των μικρών και τα κεριά. Πλησιάζει η μεγάλη στιγμή της Αναστάσεως . Η μικρή όμορ-φη και γραφική πρωτεύουσα της Τσακωνιάς μετατρέπεται σ’ ένα γιγάντιο σκηνικό θεάματος, ήχου και φωτός. Από τη μια τα βαρελότα, τα δυναμιτάκια, οι δυναμίτες και τα κανούλια, από την άλλη 500-600 αερόστατα ξεκολλούν από τη γη, για να ταξιδέψουν με ορμή στην αρχή και νωχελικά κατόπιν το ταξίδι τους προς τ’ αστέρια. Η παράδοση λέει πως όποιες καιρικές συνθήκες και να επικρατούν, ξαφνικά τη στιγμή της Αναστάσεως επικρατεί σχετική νηνεμία με ελαφρό δυτικό αεράκι. Οι φωτιές από τις κολλημάρες των αεροστάτων πολλές φορές γίνονται ορατές μέχρι τις Σπέτσες και το Ναύπλιο.
Την Κυριακή του Πάσχα,  ο Δήμος, χρόνια τώρα, -αλλά κάθε φέτος και καλύτερα,- στήνει στον κήπο του Δημαρχείου, σούβλες με αρνιά και κοκορέτσια και φιλεύει όλους τους επισκέπτες με καλόπιοτο κρασί, νόστιμους μεζέδες και κόκκινα αυγά.Στην Ακολουθία της Αγάπης, το απόγευμα, στην πλατεία 25ης Μαρτίου το Ευαγγέλιο διαβάζεται και στην Τσακώνικη διάλεκτο. Κατόπιν το γλέντι ανάβει.
Φουστανελοφόροι και τζουμπελούδες (τοπική επίσημη ενδυμασία] χορεύουν τον Τσακώνικο και άλλους δημοτικούς χορούς. Η μουσική είναι πάντα ζωντανή από λαϊκούς ντόπιους οργανοπαίκτες. Προσφέρονται σ΄ όλους παραδοσιακές δίπλες που νοικοκυρές έφτιαξαν στα σπίτια τους. Το γλέντι κρατά γερά, κανένας δεν βγαίνει από το χορό και πώς να βγει άλλωστε, αφού είναι χορός της Αγάπης.
 

Χάρτης