Ειδοποίηση
  • Google Geocoding API error: You are over your quota.
Στα µυστικά του Πάρνωνα
4.2/5 κατάταξη (6 ψήφοι)
κειμενο-φωτογραφίες: Χρήστος Κανατάς, Θάλεια Νουάρου

∆άση ολόκληρα από µαυρόπευκα, έλατα, δενδρόκεδρους, καστανιές, πλατάνια ντύνουν το φθινοπωρινό τοπίο µε τη χρυσοπράσινη οµορφιά τους… Τυχεροί
οι κάτοικοι αλλά και οι επισκέπτες των γραφικότατων ορεινών χωριών του, απολαµβάνουν τα αγαθά µιας φύσης που θάλλει σ’ όλο της το µεγαλείο...


Όπως ο Παρνασσός και η Πάρνηθα, έτσι κι ο Πάρνωνας οφείλει την ονοµασία του στην αρχαία πελασγική ρίζα «παρν». Από τις διάφορες εκδοχές που αφορούν την ερµηνεία της κρατάµε την πιο αληθοφανή: «παρν» σηµαίνει βουνό µε πυκνό δάσος. Και ο Πάρνωνας είναι ακριβώς αυτό: ένα βουνό πνιγµένο στη βλάστηση, µε νερά τρεχούµενα να ρέουν παντού γαληνεύοντας αναζωογονητικά όλες τις αισθήσεις…

Ο Άγιος Πέτρος
και η Μονή Μαλεβής

Τον Πάρνωνα, που τον συναντάµε και µε την ονοµασία «Μαλεβός», τον µοιράζονται µεταξύ τους δύο νοµοί: η Αρκαδία και η Λακωνία. Ο Άγιος Πέτρος, κεφαλοχώρι της Κυνουρίας, αποτέλεσε αφετηρία και ορµητήριο για την περιήγησή µας στη µαγευτική φύση και τα πανέµορφα χωριά που ανοίγουν τα πλοκάµια τους κατά µήκος των κατάφυτων πλαγιών. Όµορφα χωριατόσπιτα περιτριγυρισµένα από πυκνή βλάστηση απολαµβάνουν την ανοιχτωσιά του ορίζοντα… Μετά τη θερµή υποδοχή και τη φιλοξενία της τοπικής κοινότητας, µια βόλτα στα παραδοσιακά µαγαζάκια τριγύρω από την πλατεία θα µας εφοδιάσει µε ενέργεια, άφθονα χαµόγελα και ντόπιες λιχουδιές: πικάντικη κεφαλογραβιέρα και λαδοκούλουρα, λικέρ καρύδι και υπέροχα µαρόν φτιαγµένα στο χέρι από τα άφθονα και πεντανόστιµα κάστανα που παράγει η περιοχή. Στις δύο… Μαρίες της πλατείας βρήκαµε επίσης τραχανά και ζυµαρικά, ενώ δοκιµάσαµε µαρµελάδες, λικέρ και γλυκά του κουταλιού, όλα από τα χεράκια τους…
Λίγο παρακάτω, στο παραδοσιακό καφενεδάκι της κυρα-Στράτως, θα πιούµε τον ελληνικό µας παρέα µε πεντανόστιµους κουραµπιέδες. Η αγέρωχη ιδιοκτήτρια ζυµώνει, πλάθει, ψήνει και, όπως µας λέει, κρατά σαν επτασφράγιστο µυστικό την αποκλειστική τους συνταγή. Ένας πραγµατικά πανέµορφος καφενές, ανέγγιχτος από τον χρόνο, αποτελεί σηµείο συνάντησης των νέων αλλά και των προυχόντων του χωριού. Η αγάπη των Αγιοπετριτών για τον τόπο τους είναι αξιοµνηµόνευτη. Γλεντζέδες και δραστήριοι εµπνέονται ποικίλες εκδηλώσεις προκειµένου να κρατήσουν το χωριό ζωντανό. Ακόµη κι αν έτυχε να ζουν µακριά, µε την πρώτη ευκαιρία καταφθάνουν εδώ κι απολαµβάνουν τις ειδυλλιακές οµορφιές του τόπου.
Η ξενάγηση στον Άγιο Πέτρο περνά από την εντυπωσιακή εκκλησία των Αγίων Πέτρου και Παύλου, στο κέντρο του χωριού, το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου –ένα από τα αναρίθµητα ξωκλήσια της περιοχής–, το πέτρινο σχολείο και τον αναπαλαιωµένο πύργο του Τρικαλιώτη, αλλοτινή κατοικία του Τούρκου Αγά, σαν περνούσε να εισπράξει τους φόρους της περιοχής. Όπως µας πληροφορεί ο πρόεδρος του χωριού, στον Άγιο Πέτρο είχαν κατοικήσει ελάχιστοι Τούρκοι αφού, όπως λέει η παράδοση, οι Τούρκοι δεν πείραζαν ποτέ όσα χωριά περιλάµβαναν την λέξη «Άγιος» στην ονοµασία τους...
Μετά τις πρώτες εικόνες κι εντυπώσεις ξεκινάµε την περιήγηση προς τους ανατολικούς οικισµούς και τα αξιοθέατα ενός βουνού που τελικά έκρυβε πολύ περισσότερα µυστικά απ’ όσα µπορούσαµε να φανταστούµε… Πρώτη µας στάση η περίφηµη Μονή Μαλεβής. Ένα νεόκτιστο και πολύ περιποιηµένο γυναικείο µοναστήρι, 7 µόλις χλµ. από τον Άγιο Πέτρο, καταµεσής του διάσηµου δάσους δενδρόκεδρων, που είναι και µοναδικό στο είδος του σε όλη την Ευρώπη. Είναι ένας από τους κύριους πόλους έλξης επισκεπτών της περιοχής, καθώς µεγάλος αριθµός Ελλήνων και ξένων προσκυνητών περνούν καθηµερινά το διάβα της. Περιηγηθήκαµε, προσκυνήσαµε και θαυµάσαµε το εσωτερικό του µικρού ναού της µε τις πολύ όµορφες αγιογραφίες και τη θαυµατουργή εικόνα της Παναγίας.
Άγιος Ιωάννης και Ορεινή Μελιγού, τα επόµενα χωριά της διαδροµής. Ο Άγιος Ιωάννης είναι και η αφετηρία για πρόσβαση στους περίφηµους καταρράκτες Λεπίδας. Η καλύτερη εποχή για να τους δει κανείς είναι φυσικά η άνοιξη και µιας που, όπως µας πληροφόρησαν, δεν θα βλέπαµε νερά, πήραµε απευθείας το δρόµο για την εκκλησία του Αϊ-Γιάννη, όπου βρίσκεται η παλιά πλατεία µε το υπεραιωνόβιο πλατάνι και η στέρνα που µέχρι το 1960 τροφοδοτούσε µε νερό τους γύρω νερόµυλους. Στην ορεινή Μελιγού, ένα παραδοσιακό καφενείο µε αυλόγυρο κάτω από τα πλατάνια και τη θέα της χτιστής λιµνούλας, αποτελεί την ιδανικότερη επιλογή για µια στάση και γιατί όχι… στάθµευση.
Μέσα από µια φιδογυριστή διαδροµή απολαµβάνουµε την παραδεισένια οµορφιά του βουνού: από τη µία τα πυκνά πεύκα µε τα περιγράµµατά τους να λαµποκοπούν στο φως του ήλιου κι από την άλλη η θάλασσα, το αέναο Αιγαίο...

Των πλατανιών, των νερών και των ερώτων…

Με τούτες τις εικόνες προσεγγίζουµε τον Πλάτανο, ένα από τα οµορφότερα και λιγότερα προβεβληµένα χωριά του Πάρνωνα. Στο έµπα του χωριού, µια τεράστια έκπληξη µας ξαφνιάζει ευχάριστα: Ένας κελαρυστός καταρράκτης µε άφθονα ορµητικά νερά στολίζει µε τη θέα και τον ήχο του την πλακόστρωτη πλατεία. Αποφασίζουµε να εξερευνήσουµε καλύτερα τον τόπο. Κατεβαίνοντας παράλληλα µε το ποτάµι θα αντικρίσουµε ένα παράξενο αλλά πολύ ιδιαίτερο µέρος. Κάτω από τα τεράστια πλατάνια µε την άφθονη σκιά, ένας παλιός νερόµυλος µαζί µε ιδιόµορφες κατασκευές επάνω στα δέντρα, σηµαιάκια, αφίσες, κούνιες και συνθήµατα µαρτυρούν ότι στον τόπο αυτό… κάτι γίνεται! Οι φωτογραφικές µηχανές ανάβουν στην κυριολεξία ενώ πλησιάζοντας ακούγονται συχνότητες που µοιάζουν µε ραδιόφωνο. Ένα ανοιχτό έργο τέχνης, µια… biennale στον Πάρνωνα, θα κεντρίσει τόσο το ενδιαφέρον µας ώστε στη συνέχεια να ψάξουµε και να ανακαλύψουµε ότι ο Πατριωτικός Σύλλογος Πλάτανου είναι υπεύθυνος για όλο τούτο το δηµιούργηµα. Με χιούµορ και κέφι, τέχνη και ποίηση οργανώνεται κάθε χρόνο κάτω από τα πλατάνια η γιορτή των… κερασιών, των νερών, των φεγγαριών και των ερώτων, τουρνουά ταβλιού, καθώς και τα πανσελήνια του Αυγούστου. Οι ίδιοι µάλιστα εµπνευστές και δηµιουργοί έχουν ιδρύσει στο πανέµορφο χωριό –που απ’ ό,τι µαθαίνουµε κατοικείται από ουκ ολίγους ποιητές και καλλιτέχνες– την Αυτόνοµη Ερωτική ∆ηµοκρατία του Πλατάνου! Το τοπίο µάς σαγηνεύει και χανόµαστε για λίγο περιπλανώµενοι. Με οδηγό µας τα νερά, ακολουθώντας την πινακίδα προς το ξωκλήσι του Αϊ-Γιώργη, διασχίζουµε το µονοπάτι, που είναι γεµάτο κυκλάµινα και µανιτάρια, µέχρι που προσεγγίζουµε την κοίτη του ποταµού και το παλιό πέτρινο γεφύρι...
Ακολουθεί βόλτα στο χωριό, που είναι χτισµένο αµφιθεατρικά επάνω από τον καταρράκτη και κατακλύζεται στην κυριολεξία από νερά. Περπατώντας στα γραφικότατα σοκάκια δεν ξέρεις πραγµατικά αν είσαι στον Πάρνωνα ή σε κάποιο κυκλαδονήσι. Η διαφορά είναι φυσικά τα αυλάκια µε το γάργαρο νερό που κυλά στο κάθε δροµάκι, για να θυµίσει ότι βρίσκεσαι στο βουνό. Αφού περνάµε από την «Κληµαταριά», ένα πανέµορφο παραδοσιακό καφενείο στη µέσα πλατεία, καταλήγουµε στον ξενώνα του χωριού για τσιπουράκι µε µεζέ.

Κάστανα κι
αστροπαρατηρητές

Θα περάσουµε από τη Σίταινα, ένα ιδιαίτερα όµορφο χωριό που αποτελεί αφετηρία για πολλές πεζοπορικές διαδροµές προς τα φαράγγια του Πάρνωνα (της Μαζιάς, του Λούλουγκα, των Σπηλακιών, της Ζαρµπάνιτσας), όπου κρύβονται θεόρατοι καταρράκτες, λίµνες, εντυπωσιακές σπηλιές κι ανάγλυφοι σχηµατισµοί. Οδεύουµε απευθείας προς την Καστάνιτσα, τον διασηµότερο οικισµό της περιοχής. ∆ιόλου αδίκως, αφού ανηφορίζοντας την υπέροχη διαδροµή την αντικρίζεις ξαφνικά και… µένεις µε το στόµα ανοιχτό. Μέσα από πυκνό καστανόδασος ξεπροβάλλει µια πανέµορφη ασβεστωµένη πολιτεία, τόσο γραφική και πολύχρωµη, που θυµίζει κάτι από… Σαντορίνη! «Καούρ εκάνατε», η πινακίδα στην είσοδο του οικισµού, µας προσγειώνει στην Τσακωνιά για να µας απογειώσει αργότερα µε εκλεκτές καστανολιχουδιές στο «Στολίδι», στην πλατεία του χωριού: κρεµώδη καστανοσαλάτα, κοκκινιστά ρεβίθια µε κάστανα και καστανόπαστα µε επικάλυψη µαρµελάδας κάστανου! Στην Καστάνιτσα αλλά και τους γύρω οικισµούς –τον Άγιο Πέτρο και τον Πλάτανο– οργανώνονται στα τέλη Οκτώβρη µε αρχές Νοέµβρη οι περίφηµες γιορτές κάστανου. Τότε που τα κάρβουνα ανάβουν, οι µυρωδιές σε συνεπαίρνουν και το γλέντι ξεκινά...
Λίγο νοτιότερα, στον ιστορικό Πραστό µε τα περίφηµα πυργόσπιτα, ο χρόνος µοιάζει να σταµάτησε δύο αιώνες πριν...
Η πρωτεύουσα της Τσακωνιάς κάηκε ολοσχερώς από τα στρατεύµατα του Ιµπραήµ το 1826 κι έκτοτε ελάχιστες παρεµβάσεις έχουν γίνει. Σήµερα, ο οικισµός, που παραµένει ακατοίκητος το χειµώνα, δείχνει µια εικόνα που ακροβατεί ανάµεσα στη µοναχικότητα και τη νοσταλγία...
Επιστρέφουµε στο δρόµο προς Καστάνιτσα και από εκεί ανεβαίνουµε την οδό που µας οδηγεί προς τη δυτική πλευρά του βουνού. Είµαστε πια ψηλά σε πυκνό ελατόδασος, σε µια φανταστική διαδροµή που κατά τη γνώµη µας στους χάρτες θα έπρεπε να σηµατοδοτείται µε διπλή πράσινη γραµµή! Τελευταία µας στάση το ορειβατικό καταφύγιο του ΕΟΣ Σπάρτης. Το καταφύγιο το κλείνουν σύλλογοι ή παρέες άνω των 10 ατόµων και συχνά οργανώνεται εδώ αστροπαρατήρηση. Ο Πάρνωνας είναι άλλωστε ένα από τα καλύτερα µέρη στην Ελλάδα για την παρατήρηση άστρων και αστερισµών, ακόµα ένα δείγµα της αγνότητας και της αυθεντικότητας του βουνού όπου τα… φώτα του πολιτισµού παραµένουν λιγοστά κι απόµακρα προς όφελος της φυσικής ζωής. Καθώς βραδιάζει, κάτω απ’ την απόλυτη ξαστεριά, σβήνουµε κι εµείς τα φώτα για να τα απαθανατίσουµε...

Καρυάτιδες µε θέα…

Οι διαδροµές προς τη δυτική πλευρά του Πάρνωνα περνούν απ’ τους οικισµούς της ορεινής Λακωνίας για να καταλήξουν στα Τζίτζινα, προς τις νότιες παρυφές του βουνού. Αν και σε χαµηλότερο υψόµετρο, όλες τους είναι µοναδικά όµορφες αφού διασχίζουν υπέροχα δάση από καστανιές, καρυδιές, βελανιδιές και πλατάνια... Οι Καρυές, το πρώτο χωριό της διαδροµής, µας υποδέχεται µε τη δροσιά της σκιάς των πλατανιών του Μενελάου. Ψηλά, αγέρωχα µε µεγάλα ανοίγµατα ώστε να µπορείς να επισκέπτεσαι το ξυλόγλυπτο εσωτερικό τους, σε καλούν να τα γνωρίσεις και να τα εξερευνήσεις. Στον όµορφα διαµορφωµένο χώρο βρίσκεται η εκκλησιά της Παναγιάς, που φηµολογείται ότι έχει θεµελιωθεί στα αποµεινάρια του αρχαίου ιερού που ήταν αφιερωµένο στη θεά Άρτεµη. Μέσα στο ολοζώντανο χωριό, ο κόσµος απολαµβάνει µοσχοβολιστούς µεζέδες κάτω απ’ τα πλατάνια της µεγάλης πλατείας. Και µια που οι Καρυές είναι γνωστές και ως γενέτειρα των Καρυάτιδων (οι κόρες από τις Καρυές), αναζητούµε το αντίγραφο του Ερεχθείου που έχει στηθεί στην κορυφή ενός λόφου µέσα στο χωριό. Εκεί τις βρήκαµε να ατενίζουν τους υπέροχους λόφους της λακωνικής γης για να συµπεράνουµε ότι ο τόπος τούς ταιριάζει καλύτερα από το τσιµέντο της πρωτεύουσας! Στους δρόµους του χωριού θα δείτε και τα δύο αγάλµατα των µουσών, τα οποία την περίοδο του Μεσοπολέµου κοσµούσαν την πλατεία Οµονοίας και δωρίστηκαν στις Καρυές από τον ∆ήµο Αθηναίων ως «ανταπόδοση» της προσφοράς των αγαλµάτων των Καρυάτιδων στο ναό του Ερεχθείου στην Ακρόπολη.
Βαρβίτσα, Βαµβακού, Μεγάλη Βρύση, µικρά πετρόχτιστα διαµάντια, ουδόλως τουριστικά, σφηνωµένα σε εξαιρετικού κάλλους διαδροµές. Λίγο έξω από τη Βαµβακού συναντήσαµε ανθρώπους να µαζεύουν καρύδια. Ακόµη ένα φηµισµένο προϊόν της περιοχής, αφορµή για µία ακόµη γιορτή, τη γιορτή των καρυδιών, που οργανώνεται αρχές του Νοέµβρη στη Βαµβακού. Φορτωµένοι µε ολόφρεσκα καρυδάκια οδεύουµε από τη Βαµβακού στη Μεγάλη Βρύση. Μια άκρως εντυπωσιακή διαδροµή, την οποία προτείνουµε ανεπιφύλακτα… Στο δρόµο που ενώνει τα Βέροια µε τα Τζίτζινα επισκεφθήκαµε και τη φρουριακής αρχιτεκτονικής Μονή των Αγίων Αναργύρων, που έχει χτιστεί σε µια εξαιρετική τοποθεσία µέσα σε οροπέδιο. Αφού παρακολουθήσαµε τον εσπερινό, κεραστήκαµε κουραµπιέ, θαυµάσαµε από κοντά τις αριστουργηµατικές τοιχογραφίες, µιλήσαµε µε τους πατέρες κι η ψυχή µας γαλήνεψε...

Τσιπουροπαγίδες
στα Τζίτζινα

Πορεία για τα Τζίτζινα ή και Τσίντζινα και πιο επίσηµα Πολύδροσο Λακωνίας! Ένα χωριό µε τόσα ονόµατα δεν θα µπορούσε παρά να µας κεντρίσει την περιέργεια. Τα Τζίτζινα άλλωστε βρίσκονται σε εξαιρετική τοποθεσία. Σε υψόµετρο 1.150 µ., στην αγκαλιά βουνοκορφών, περιτριγυρίζονται από πυκνό ελατόδασος. Πανέµορφα, καταπράσινα, γεµάτα εκκλησιές, ξωκλήσια, φιδογυριστά καλντερίµια και κελαρυστά ρυάκια. Από εδώ µπορείς να παρατηρήσεις ψηλά το µοναστήρι του Άγιου Γιάννη, γαντζωµένο κυριολεκτικά στο βράχο. Αµέτρητες πεζοπορικές διαδροµές έχουν εδώ την αφετηρία τους, µε τις ταµπέλες που τις υποδεικνύουν να τις συναντάς ακόµα και µέσα στο χωριό.
Το πετρόχτιστο καλντερίµι µάς καλωσορίζει στην είσοδο του οικισµού, στην αλλοτινή πλατεία, κάτω από το παλιό πέτρινο σχολείο. Ένα εντυπωσιακότατο κτίριο που φιλοξενούσε µέχρι πρότινος τον ονοµαστό ξενώνα «Σχολαρχείο», που σήµερα έχει µετονοµαστεί σε «Πρυτανείο» κι έχει µεταφερθεί σε µια τοποθεσία µε πανέµορφη θέα, ακριβώς επάνω από το χωριό. Είναι φτιαγµένο µε πολύ µεράκι και αποτελεί ίσως από µόνος του αιτία να επισκεφθείς την περιοχή.
Περπατάµε προς το εσωτερικό του χωριού. Στο «Μοτίβο», το καφενείο του χωριού, σταµατάµε να απαθανατίσουµε τη θέα του χωριού, µε τις κεραµιδένιες στέγες σκόρπιες µέσα στο πράσινο… Η θέα, η οµορφιά και η ηρεµία που αποπνέει το µέρος είναι φανταστικές… Ο Σταµάτης µάς προσκαλεί για τσιπουράκι. Είναι ένας γλυκύτατος άνθρωπος, που πήρε πρόσφατα την απόφαση µαζί µε τη γυναίκα του να εγκαταλείψουν την πρωτεύουσα και να διπλασιάσουν, σωστά ακούσατε, να διπλασιάσουν τον αριθµό των µόνιµων κατοίκων των Τζίτζινων. Σε τούτο δω το υπέροχο µέρος τέσσερις όλοι κι όλοι άνθρωποι κατοικούν µόνιµα τον χειµώνα. Ο Σταµάτης, χωρίς να είναι ιδιοκτήτης του καφενείου, έχει αναλάβει το χρέος να το κρατά ανοικτό καθηµερινά, χειµώνα-καλοκαίρι, αφού όπως δηλώνει: «∆εν νοείται χωριό χωρίς καφενείο όπως δεν νοείται να πληρώνεις στο καφενείο του χωριού!» Απέναντι, στην ταβέρνα του Βλάχου, το µενού έχει γίδα βραστή. Όποιος πρόλαβε τον κύριο είδε – θα πει ο Σταµάτης…
Περιπλανιόµαστε για λίγο στα σοκάκια του χωριού µε τα τρεχούµενα ρυάκια, επισκεπτόµαστε τη φηµισµένη εκκλησιά του Αγίου Βλάσση µε τις τοιχογραφίες του Κόντογλου, κι επιστρέφουµε στην όµορφη παρέα. Το τσίπουρο ρέει ακόµα άφθονο, και η βραστή σουπίτσα είναι να γλείφεις τα δάχτυλά σου! Ο Σταµάτης οργανώνει γλέντι γι’ απόψε – έτσι γίνονται όλα εδώ άλλωστε, αυθόρµητα, αυτοσχέδια… Καλή καρδιά και καλή παρέα χρειάζονται µονάχα… Μας περιµένει κι αύριο. Εµείς, µια φορά, την υπόσχεση της επιστροφής τη δώσαµε. Και την εννοούµε…

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    Ευχαριστούµε από καρδιάς
    τον πρόεδρο του ∆ηµοτικού Συµβουλίου Βόρειας Κυνουρίας, κ. ∆ηµήτρη Κατσή, τον πρόεδρο της τοπικής κοινότητας Αγίου Πέτρου, κ. ∆ηµήτρη Κόκκοτα, το ξενοδοχείο «Πάρνων» και τους επαγγελµατίες του χωριού για την εξαιρετική τους φιλοξενία.

Χάρτης