Στα χωρικά του Μογγοστού
4.8/5 κατάταξη (4 ψήφοι)
κείμενο : Ελένη Α. Παπαδοπούλου | φωτογραφία : Ελένη Α. Παπαδοπούλου

Οι ορεινές «ντίβες» της Κορινθίας άφησαν στο απυρόβλητο της κοσµοσυρροής κάποιες γωνιές του τόπου, συµβάλλοντας έτσι στην διατήρηση αυθεντικής ζωής που στον κανόνα δραπετεύει από τα δηµοφιλή θέρετρα. Στην περιοχή της εξόρµησής µας, συµβαίνει να υπάρχουν και φυσικές αξίες που έµειναν αφρόντιστες από την πολιτεία και επιβιώνουν περίπου από θαύµα. Το δρυοδάσος του Μογγοστού, ένα µνηµείο της φύσης καταχωρηµένο στα «αισθητικά δάση» του δικτύου NATURA, λίγοι το γνωρίζουν κι ακόµα λιγότεροι το έχουν δει από κοντά. Ανάλογα ισχύουν και για το σε µικρή απόσταση δάσος της Βελίνας. Τα τελευταία χρόνια, µια οµάδα νέων ανθρώπων αποφάσισε να δράσει κόντρα στην εκποίηση και την τάση ρυπογόνων επενδύσεων, δηµιουργώντας ένα δίκτυο εναλλακτικών προτάσεων και µικρών επιχειρήσεων, στοχεύοντας στο κοινό που αγαπάει και προστατεύει. Ανήκουν στο Τοπικό Σύµφωνο Ποιότητας και σας περιµένουν να γνωρίσετε τον τόπο αυτό µέσα από τα δικά τους µάτια και όνειρα.

Ένα παλιό δάσος

Η διαδροµή µας ξεκινάει από το Κιάτο και ανηφορίζει προς το χωριό Σούλι. Λίγο έξω απ’ το χωριό ένας οδικός κόµβος οδηγεί δυτικά προς το δάσος του Μογγοστού, την Βελίνα και το Κληµέντι και στην προέκτασή του στην Στυµφαλία. Ανατολικά κατευθύνεται προς το Κρυονέρι, την Γονούσα, τον Μποζικά ως τη Νεµέα. Ανάµεσα στις δύο διαδροµές παρεµβάλλεται το καταφύγιο άγριας ζωής Γκράβα-Λάκκα. Το επίµαχο δρυοδάσος του Μογγοστού, ανακηρύχτηκε αισθητικό δάσος το 1977 (Π.∆. 5-5-1977,ΦΕΚ. 175 ∆Ι77) και προστατεύεται σύµφωνα µε τα ισχύοντα µέτρα των εθνικών δρυµών. Το δάσος, είναι αποµεινάρι των πάλαι ποτέ απέραντων δασών βελανιδιάς της Πελοποννήσου και ανάµεσα στα αιωνόβια δέντρα δρυών φιλοξενεί µαύρη και χαλέπιο πεύκη, λίγα κεφαλληνικά έλατα, κουτσουπιές, πουρνάρια, κουµαριές, άρκευθο και πλήθος άλλα είδη χλωρίδας και πανίδας. Η προστατευόµενη έκταση είναι 5200 στρέµµατα, µε ελάχιστο υψόµετρο τα 700 και µέγιστο τα 953 µ. Πρόκειται για ένα πρεµνοφυές δάσος που ακολούθησε την φυσική οικολογική εξέλιξη ως τις µέρες µας και που πλέον απειλείται απ’ όλες τις γνωστές ανθρώπινες δράσεις του καιρού µας. Γύρω του ο κάµπος κυριαρχείται από τους περίφηµους κορινθιακούς αµπελώνες και από την κορυφή του προσφέρει µια θέα ανεπανάληπτη στην παραλιακή χώρα και τις πλαγιές της Ζήρειας. Ο επισκέπτης χρειάζεται οδηγό για να φτάσει στο δάσος καθώς δεν υπάρχει σηµατοδότηση και οι χωµατόδροµοι δεν είναι συµβατικά βατοί. Για να το προσεγγίσετε και να το χαρείτε από κοντά θα χρειαστεί να απευθυνθείτε είτε στους πεζοπορικούς-ορειβατικούς συλλόγους, είτε στους τοπικούς επαΐοντες. Αξίζει, όµως, πραγµατικά τον κόπο, να βρεθείς στην ελιξίρια αύρα ενός τόσο αυθεντικού και παλιού οικοσυστήµατος, να κατακτήσεις την κορυφή του απόκρηµνου βράχου και τις εικόνες που σου χαρίζει, γιατί... ποιός ξέρει πόσο ακόµα θ’ αντέξει στα πυρά της εποχής µας.

Με ορµητήριο το Κρυονέρι

Συνειδητά επιλέξαµε σαν ορµητήριο το χωριό Κρυονέρι, ένα από τα µεγαλύτερα κεφαλοχώρια της ορεινής Κορινθίας, για δύο λόγους. Αφενός αποτελεί κεντρικό σηµείο για τις περιπλανήσεις στην περιοχή, αφετέρου ο ξενώνας ΕΛΙΣΣΩΝ, είναι γνωστός ως ο «άλλος ξενώνας» εναλλακτικών δράσεων και ξενάγησης στη φύση στο πνεύµα του οικοτουρισµού. Το Κρυονέρι είναι ένα ζωντανό χωριό µε έντονη πολιτιστική δράση, µε πολλά καφενεία, ταβερνάκια και µικρές επιχειρήσεις που φροντίζουν για όλες τις απαραίτητες προµήθειες και δεν σου επιτρέπει να πλήξεις. Ξεχωρίζει το πέτρινο «∆ίπορτο» που στον πάνω όροφο λειτουργεί ως παραδοσιακή ταβέρνα και στο ισόγειο ως καφέ και µπαράκι. Το χωριό βρίσκεται στο κέντρο του Νοµού Κορινθίας, µε σχεδόν ίσες αποστάσεις από τη θάλασσα και τα απώτερα ορεινά και το διαρρέει ο από την αρχαιότητα γνωστός ποταµός Ελισσών. Τα διάσπαρτα αρχαιολογικά ευρήµατα µαρτυρούν ότι το χωριό κατοικείται τουλάχιστον από τους νεολιθικούς χρόνους και η ευφορία της γης διατηρεί τα σκήπτρα µιας συνεχόµενης πληθυσµιακής ευρωστίας. Στις γύρω του εξοχές έχουν αξιοποιηθεί, χαρτογραφηθεί και σηµανθεί µονοπάτια µε υπέροχες οάσεις φυσικού κάλλους που ξεπερνούν το συνολικό µήκος των 24 χλµ.. Ένα παλιό µονοπάτι, το «Μονοπάτι Κρύας Βρύσης», αναδεικνύεται µέσω του Προγράµµατος Εθελοντισµού Νέων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που την κύρια ευθύνη υλοποίησης έχει η ΜΚΟ Υποστήριξης Νέων «Φιλοξενία». Εθελοντές από τα κράτη της Ευρώπης φιλοξενούνται στο Κρυονέρι, προσφέρουν κοινωνική εργασία και συµβάλλουν στην τοπική ανάπτυξη, κάνοντας παράλληλα τις διακοπές τους και γνωρίζοντας τη χώρα µας. Η επίσκεψη στο Κρυονέρι ξαφνιάζει µε τις πρωτοποριακές δράσεις που αναπτύσσει µέσω των ευρωπαϊκών προγραµµάτων και απ’ τα οποία δυστυχώς ελάχιστα αξιοποιήθηκαν σε άλλες περιοχές. Σπάνιος είναι ο νυχτερινός ουρανός του Κρυονερίου που του χάρισε το οµώνυµο Αστεροσκοπείο.

Στο Μοναστήρι της Λέχοβας

Κοντά στο Κρυονέρι στις πλαγιές του όρους Βέσυζα (αρχαίων Τιτάν) και σε υψόµετρο 1050µ., βρίσκεται ένα από τα παλαιότερα βυζαντινά µοναστήρια της Πελοποννήσου. Λέγεται ότι είναι χτισµένο στη θέση που βρισκόταν αρχαίος ναός αφιερωµένος σε θεότητα του τοκετού και της λοχείας. Για το όνοµα της Μονής υπάρχει η εκδοχή της προέλευσης από τις αρχαίες θεότητες του τοκετού όπως η Αρτέµιδα Λεχώ. Το µοναστήρι περιβάλλεται από ελατοδάσος και το µαρµάρινο ψηφιδωτό δάπεδο του καθολικού (11ου ή 12ου αι.) είναι σπάνιας καλλιτεχνικής αξίας. Είναι άγνωστη η χρονολογία ίδρυσης της Μονής καθώς έχουν χαθεί σε διάφορες καταστροφές οι πηγές των πληροφοριών του. Η χρονολόγηση του δαπέδου έγινε από τον Αναστάσιο Ορλάνδο το 1934. Η εικόνα της Λεχοβίτισσας Παναγιάς, τέλη 17ου αι., είναι έργο του αγιογράφου Θεόδωρου Παπαντώνη, και ανήκει στον τύπο της «Παναγίας του Πάθους» ή «Παναγία Αµόλυντος». Σε απόσταση 800 µ. από την Μονή και προς την Τιτάνη υπάρχει σπηλαιοβάραθρο του οποίου τα ευρήµατα βεβαιώνουν την λατρεία των Νυµφών κατά την αρχαιότητα. Τον Αύγουστο του 2011 αναβίωσε µετά από πολλά χρόνια το έθιµο µεταφοράς της εικόνας µε πεζοπορία από την Μονή στην Παναγία του Κρυονερίου, 22 Αυγούστου, παραµονές του τοπικού πανηγυριού.

Ο αδελφός του Ήλιου

Η αρχαία Τιτάνη βρίσκεται στο ύψωµα του Αγίου Τρύφωνα κοντά στο σύγχρονο χωριό. Το όνοµά της προέρχεται από τον Τιτάνα, αδελφό του Ήλιου και υπήρχε εδώ ένα από τα αρχαιότερα και ονοµαστά Ασκληπιεία της αρχαιότητας, λόγω του άριστου κλίµατος της περιοχής. Στην Τιτάνη υπήρχαν ναοί της Αθηνάς, της Αρτέµιδος, των Ανέµων, το τοπικού θεού Ευαµερίωνα, της θεάς Υγείας και του Ασκληπιού που έχτισε ο εγγονός του Αλεξάνωρ. Σύµφωνα µε τον Παυσανία οι τελετές της λατρείας σ’ αυτήν την πόλη ήταν παλαιότατες και έχει διαπιστωθεί η σπουδαιότητα του τόπου ως κέντρου υγείας του αρχαίου κόσµου. Σώζονται σήµερα αποµεινάρια της ακρόπολης ελληνιστικών χρόνων. Εντοιχισµένη στο εκκλησάκι του Αγίου Τρύφωνα βρίσκεται µαρµάρινη επιγραφή αφιερωµένη στον Ασκληπιό από ψήφισµα της Βουλή της Τιτάνης.

Στο δάσος της Βελίνας

Αφήνοντας πίσω µας το Κρυονέρι για να γνωρίσουµε τη Βελίνα και το Κληµέντι, ο καιρός µας πήγε απ’ τη βροχή στο χιόνι. Το επίσης άγνωστο στο ευρύ κοινό δάσος της Βελίνας φτάνει σε υψόµετρο τα 1098µ. Η υψοµετρική διαφορά από τον ηµιορεινό Μογγοστό και το Κρυονέρι, µας χάρισε την απρόσµενη συνάντηση µε τον λευκό ευεργέτη που στόλιζε επιµελώς το τα θεόρατα πεύκα και τις καστανοκόκκινες βελανιδιές. Η έκταση του δάσους είναι 2211,2 στρέµµατα, είναι αυτοφυές και έχει το σπάνιο προνόµιο να µην έχει δει ποτέ τον εφιάλτη της πυρκαγιάς. Στο δάσος συναντάµε µαυρόπευκα ηλικίας 100 χρόνων και πλούσια χλωρίδα µε πολλά ενδηµικά. Νιώσαµε σαν µικρά παιδιά που παίζοντας ανακάλυψαν τον κρυµµένο θησαυρό. Παρ’ ότι δεν έχει αποφύγει τις παρεµβάσεις από τον άπληστο και παράλογο άνθρωπο, παραµένει ένας ανεκτίµητος πνεύµονας και αξιοθέατο της περιοχής που επιτρέπει να το απολαύσεις και µε το αυτοκίνητο. Στο χωριό Βελίνα απ’ όπου ξεκίνησε και η δασική διαδροµή µας, καταλήξαµε στο οµώνυµο ταβερνάκι και ζεσταθήκαµε στο τζάκι, σ’ ένα χώρο αισθητικά πολύ προσεγµένο και ιδιαίτερα φιλικό. ∆ίπλα του ετοιµάζεται για την πρεµιέρα του και ένα τσιπουράδικο το οποίο υποσχεθήκαµε ότι θα επισκεφτούµε µόλις λάβουµε το προσκλητήριο. Η Βελίνα φηµίζεται επίσης για το εξαιρετικό κλίµα της και τα τελευταία χρόνια την επιλέγουν πολλοί για να χτίσουν την εξοχική κατοικία τους. Λίγο ψηλότερα του χωριού βρίσκεται η Ιερά Μονή Αγίας Τριάδας.

Το Κληµέντι

Πολύ κοντά στη Βελίνα, βρίσκεται ένα από τα παλαιότερα χωριά της Κορινθίας, το Κληµέντι. Όµορφο, µε αρκετά παραδοσιακά σπίτια, µε πλούσια ιστορία και περίπου 100 µόνιµους κατοίκους, υπήρξε στην Επανάσταση του 1821 ένα από τα κατά καιρούς διοικητικά κέντρα του Θεόδωρου και του Γενναίου Κολοκοτρώνη. Τον καιρό του Όθωνα ήταν έδρα του ∆ήµου Πελλήνης και διατηρεί ως τώρα στοιχεία της τότε αρχοντιάς του. Στο Κληµέντι λειτουργεί από το 2010 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και είναι η έδρα των παιδικών κατασκηνώσεων του νοµού. Στο καφενείο του κ. Άγγελου Παπαγιαννόπουλου µας κέρασαν νόστιµους µεζέδες και σπαθάτο τσίπουρο, κάναµε φίλους, αφήσαµε ανοιχτούς λογαριασµούς... Βελίνα και Κληµέντι µοιράζονται ισάξια τις αρετές του δάσους µε τις πέτρινες κρήνες, τα γάργαρα νερά, τα µικρά πάρκα αναψυχής και χαλάρωσης.

Τι άλλο έχει ο κήπος των δρυών;

Το χωριό Σούλι είναι ο πρώτος σταθµός που συναντάµε ανηφορίζοντας στο 9ο χιλιόµετρο από το Κιάτο προς την περιοχή του Μογγοστού. Ένα πολύ φιλόξενο χωριό που διαθέτει Λαογραφικό Μουσείο κι έναν ιστορικό πολιτιστικό σύλλογο που ακούει στο όνοµα ΜΕΛΙΣΣΑ. Αν βρείτε το µουσείο κλειστό κάντε µια στάση στο «παραδοσιακό του Μπούµη» για καφεδάκι ή φαγητό και η κα Χριστίνα θα φροντίσει να ανοίξει το λαογραφικό για να το επισκεφτείτε. Στο Σούλι, όµως, σας περιµένει µια αναπάντεχη εµπειρία στο ταβερνάκι «ΣΑΛΙΓΚΑΡΟΦΑΓΙΑ». Ένας χώρος για γευστικές εκδροµές στον οποίο θα ξαναπάτε. Σαλιγκάρια στιφάδο, µε καυκαλίθρες και µυρώνια, µε φρέσκα µανιτάρια, κόκκορας κοκκινιστός, πάπια στο φούρνο, βραστή γίδα, µανιτάρια στη θράκα... Τα σαλιγκάρια εκτρέφουν οι ίδιοι και είναι απολύτως κλειστού βιολογικού κύκλου. Η σουλτανίνα είναι το κυρίαρχο προϊόν του τόπου στα εύφορα και πεδινότερα εδάφη του οποίου, ωστόσο, καλλιεργούνται και ελιές, κηπευτικά, κορινθιακή σταφίδα, οπωροφόρα... ενώ δεν λείπει και η κτηνοτροφία. Σηµαντικό για την περιοχή είναι η στροφή προς τις βιοκαλλιέργειες. Πολύ κοντά στην περιοχή µας βρίσκεται η Στυµφαλία. Πνιγµένα στο πράσινο είναι και τα χωριά Μικρός και Μεγάλος Βάλτος. Ο δρόµος προς τη Νεµέα διασχίζει τα χωριά Παραδείσι, Γονούσα, Τιτάνη, Μποζικά, µια ιστορική περιοχή µε οµηρικές αναφορές, ωραίες εξοχές και τοπία φυσικού κάλλους. Για πεζοπορία, ποδηλασία, εναλλακτικές δραστηριότητες, εθελοντισµό και άλλες εναλλακτικές δραστηριότητες ενηµερωθείτε από την ιστοσελίδα braf.elisson.gr.

Το Τοπικό Σύµφωνο Ποιότητας

Το Τοπικό Σύµφωνο Ποιότητας Βόρειας Πελοποννήσου «Ορεινά» είναι ένα δίκτυο συνεργαζόµενων επιχειρήσεων που εγγυάται υψηλή ποιότητα υπηρεσιών, φιλοξενίας και προϊόντων στον τουρισµό, µε ιδιαίτερη έµφαση στην τοπική παραγωγή, την παράδοση, την οικολογία. Οι επιχειρήσεις του δικτύου προβάλλουν µέσα από τις ποιοτικές υπηρεσίες τους την Βόρεια Πελοπόννησο, τόσο στο εξωτερικό όσο και το εσωτερικό και αποτελούν για τον επισκέπτη εγγύηση αυθεντικότητας που προστατεύει την περιοχή από τις κακής ποιότητας υπηρεσίες και ως εκ τούτου και την κακή φήµη που αυτές συνεπάγονται. Πραγµατικά ελπιδοφόρο στους δύσκολους καιρούς που διανύει η χώρα µας. ∆εν εξαντλήσαµε όλα τα περιθώρια του τοπικού δικτύου. Είναι ένας καλός λόγος για να επανέλθουµε. Πληροφορίες για το Τοπικό Σύµφωνο Ποιότητας θα βρείτε στο: www.peloponet.gr.

Φεύγοντας

Φεύγοντας παίρνεις µαζί σου την αίσθηση µιας ανεξερεύνητης περιοχής που προσµένει αποκαλυπτήρια. Ανάµεσα στην ορεινή και την παράκτια Κορινθία, η ηµιορεινή ζώνη της περιοχής του Προστατευόµενου Μογγοστού κερδίζει τους ανθρώπους που θεωρούν την προστασία του περιβάλλοντος τρόπο ζωής. αθαίνεις, ακόµα ότι, κάποιοι «φύλακες» έχουν γνώση, ξέρουν να συνεργάζονται και µεθοδικά να χτίζουν ένα µέλλον για τον άνθρωπο σε αρµονία µε τη φύση. Σηµείωση: Ευχαριστούµε θερµά για τις φωτογραφίες που συµπλήρωσαν αυτό το αφιέρωµα τον Πάνο Πούλο, Γιάννη Φαρσαράκη, Γιώργο Τερζή (ΚΑΤΑΓΡΑΜΜΑ).

Χάρτης