Ειδοποίηση
  • Google Geocoding API error: You are over your quota.
Ταξίδι στο Δήμο Βόρειας Κυνουρίας
4.0/5 κατάταξη (5 ψήφοι)
κείμενο: Σταυρούλα Πλιάκου | φωτογραφίες: Κωνσταντίνος Ντόκος

 

Την πρώτη φορά τρυπώσαµε στον Πάρνωνα, αγγίξαµε την ιστορία, τους ανθρώπους και τα µέρη του. Την δεύτερη, ακολουθήσαµε ένα “κουρσάρικο” ιστιοπλοϊκό και πλεύσαµε στα παράλια. ∆ιπλή η επίσκεψη, διπλή η απόλαυση, διπλή όµως κι η γνώση.
Το ταξίδι στον ∆ήµο Β. Κυνουρίας είναι ένα µαγικό σεργιάνι στην ακραία οµορφιά και την αντίθεση που µόνον το ελληνικό τοπίο µπορεί να προσφέρει.  Το αντιθετικό ζεύγος βουνό - θάλασσα, που χαρακτηρίζει, ούτως ή άλλως ολόκληρη  την Πελοπόννησο, συναρπάζοντας επισκέπτες από όλον τον κόσµο, εδώ βρίσκει την αποθέωσή του. Αυτός ο τεράστιος δήµος  που αγκαλιάζει τον θρυλικό Πάρνωνα, περηφανεύεται πως τρέφει τους τελευταίους γνήσιους απογόνους των αρχαίων ∆ωριέων, τους Τσάκωνες, εκείνους που ακόµα και σήµερα µιλούν µια παραφθορά της αρχαίας δωρικής διαλέκτου, τα τσακώνικα. Καού΄ρ εκάνατε, λένε το καλώς όρισες σ΄αυτόν τον τόπο και για δύο µέρες συνεχόµενες, το χόρτασαν τα αφτιά µας...

Άστρος το ιστορικό

Τρίτη χαράματα και ένας «ήλιος ηλιάτωρας», Αρκάς καθαρόαιμος, ζωντάνεψε τον ίσκιο του Πάρνωνα. Πολλοί πι-στεύουν πως εδώ, ο ήλιος φέγγει αλλιώτικα και λένε πως είναι ο λαμπρότερος της οικουμένης με το διαυγέστερο και εντονότερο φως που αντέχουν να αντικρύσουνε τα μάτια των ανθρώπων. Γυμνοί βράχοι, διακόπτονται από πεύκα κι έλατα. Φιδίσιοι δρόμοι οδηγούν σε απόκοσμα ξέφωτα και άνυδρη γη συναντά κελαρυστά ρυάκια και καταρράκτες. Έτσι είναι ο Μαλεβός, ο Πάρνωνας δηλαδή στην τοπολαλιά του. Ξεκινήσαμε από το ιστορικό Μεσόγειο Άστρος, εκεί που φιλοξενήθηκε Απρίλιο του 1823 η Β’ Εθνοσυνέλευση. Επισκεφτήκαμε την περίφημη Σχολή Κορυτσιώτη, όπου έλαβε χώρα η μάζωξη των Εθνικών Αντιπροσώπων, κτήριο που σήμερα φιλοξενεί το Αρχαιολογικό Μουσείο. Θαυμάσαμε τα περιποιημένα σπίτια του, τις νοικοκυρεμένες αυλές του και τα λουλουδάτα παρτέρια του. Σκαρφαλώσαμε στην κορφή του Άστρους, αγναντέψαμε την απίστευτη θέα του στην κατάσπαρτη με λιόδεντρα πεδιάδα της Θυ-ρέας και ανάψαμε κεράκι στη χάρη του Αγίου Σπυρίδωνα που στέκει καμαρωτός και προστάτης. Το Άστρος φέρεται να έχει χτιστεί εκεί που κάποτε υπήρξε η αρχαία πόλη Θυρέα, μια από τις τέσσερις πόλεις της Κυνουρίας κατά την Αρχαιότητα (Θυρέα, Ανθήνη, Εύα και Βρασιές). Σήμερα είναι η πρωτεύουσα του Δήμου Β. Κυνουρίας και συγκεντρώνει την εμπορική κίνηση και την διοικητική οργάνωση της περιοχής.Άγιος Ανδρέας και ορεινό Κορακοβούνι

Άγιος Ανδρέας και ορεινό Κορακοβούν

ι

Συνεχίζοντας τη βόλτα στη θυρεάτικη γη συναντήσαμε τον Άγιο Ανδρέα. Κεφαλοχώρι με τα όλα του, χτισμένο σε πα-ρυφές λόφου, ο Άγιος Ανδρέας αποτελεί ουσιαστικά την εκβολή του ποταμού Βρασιάτη. Εδώ συναντήσαμε και την περίφημη πέ-τρινη γέφυρα με τα δύο τόξα, σπανιότατη ως προς την μορφή και την κατασκευή της, ενώ το επίνειο τμήμα του, το λιμανάκι του Αγίου Ανδρέα το επισκεφτήκαμε την επομένη μέρα. Πέτρινα σπίτια κεραμοσκέπαστα χαρακτηρίζουν τον Άγιο Ανδρέα, ενώ ο οικισμός του Αϊ-Γιώργη προσφέρει θέα προς τον Αργολικό κόλπο. Ο ήλιος έκαιγε ολοένα και περισσότερο όταν φτάσαμε στο ορεινό Κορακοβούνι, σκαρφαλώνοντας, με κόπο ενίοτε, τις πλαγιές του Πάρνωνα. Εδώ γεννήθηκε στα 1790 ο Φιλικός Γεώργιος Λεβέντης, που παρέα με τον έτερο επιφανή Αρκάδα Παναγιώτη Σέκερη, υπήρξαν οι κύριοι χορηγοί της Φιλικής Εταιρίας. Γραφικό και λιτό το χωριό αυτό, ετοιμαζότανε για το πανηγύρι του Αγιολιά και γυναίκες που ασβεστώνανε και καθαρίζανε την εκκλησιά της Παναγιάς για την γιορτή, μας υποδέχτηκαν στο έμπα του οικισμού. Πλάι στην εκκλησία  βρίσκεται το μικρό νεκροταφείο του χωριού. Ξεδιψάσαμε στην γάργαρη βρύση απέναντι από την εκκλησιά και δεν ήμασταν οι μόνοι. Σύντομα έφτασε και ένας γαϊδαράκος κατάκοπος, παίρνοντας το μερτικό του σε δροσιά από την βρύση. Εντύπωση μας έκανε ένας πλάτανος κούφιος και τεράστιος, που έστεκε στην πλατεία όπου σε λίγες μέρες θα κρατούνε οι χοροί και το γλέντι. Από τους ντόπιους μάθαμε πως τούτη η κουφάλα ήτανε παλιότερα το παιχνίδι των πιτσιρικάδων, καθώς έμπαιναν μέσα, σκαρφάλωναν  ψηλά και ξετρύπωναν από το άλλο άνοιγμά του. Πόσο παλιό είναι στα αλήθεια ετούτο της φύσης το στοιχειό, κανείς δεν ξέρει. Ο θρύλος πάντως του χωριού, λέει πως όταν κάποτε ένας δόλιος πατέρας έχασε τον γιό του, από την πολύ του θλίψη, ένα ολόκληρο χειμώνα πέρασε κουρνιασμένος τις νύχτες στην κουφάλα του, για να κρατά παρέα στο παιδί του, που ήτανε θαμμένο αντίκρυ. Ωραία νερά έχει ο τόπος σας, είπαμε σε κάποιους ντόπιους. «Πού να δείτε τα νερά στον Πλάτανο», μας αποκρίθηκαν.

Εκεί που στέκει ο Χάραδρος

Σκαρφαλώνοντας τον Πάρνωνα κανείς, δεν μπορεί παρά να θαυμάσει τον «ουράνιο αρχιτέκτονα» για την μαστοριά του. Απίστευτοι σχηματισμοί στα βράχια δίνουν συχνά την εντύπωση πέτρινων γλυπτών, ενώ η εναλλαγή θαμνωδών εκτάσεων με δεντροσκέπαστες πλαγιές δημιουργούν την ψευδαίσθηση ότι αναρριχάται κανείς ταυτόχρονα δυο βουνά, τελείως διαφορετικά μεταξύ τους. Σε πολλά σημεία της ορεινής πορείας μας, συναντήσαμε μικρά κιόσκια, μικρές γωνιές αναψυχής και ξεκού-ρασης συνοδευόμενες από ταμπέλες όπου αναγράφονται τα σπάνια είδη χλωρίδας και πανίδας που απαντώνται στο βουνό αυτό. Ο Πάρνωνας άλλωστε, είναι περιοχή ενταγμένη στο πρόγραμμα NATURA 2000 και θεωρείται ζώνη προστατευόμενη με τεράστια οικολογική σημασία, εξαιτίας των ιδιαίτερων οικοσυστημάτων που φιλοξενεί. Ακολουθώντας ένα καλοδιατηρημένο η αλήθεια είναι οδικό δίκτυο, αν λάβει κανείς σοβαρά υπ όψη το ιδιαίτερο ανάγλυφο του τόπου προσεγγίσαμε τον Χάραδρο. Αραιά και που, συναντούσαμε εγκαταλελειμμένους σχεδόν οικισμούς, διάσπαρτους στο ορεινό τοπίο. Σπίτια έτοιμα να γκρεμιστούν, σπίτια που έστεκαν ακόμα απεριποίητα και κάποια άλλα εμφανώς, συντηρημένα. Σε όλα όμως, τα σφαλιστά παράθυρα, οι μανταλωμένες πόρτες και οι χορταριασμένες αυλές, μαρτυρούν πως δεν απόμειναν πια μόνιμοι κάτοικοι και πως κάποια από  τούτα τα νοικοκυριά, θα ξαναζωντανέψουνε μονάχα στις καλοκαιρινές διακοπές των ιδιοκτητών τους. Χάραδρος το χωριό που αντικρίσαμε όνομα και πράγμα! Ορεινός, περιποιημένος και απόμερος, ελάχιστη σχέση έχει με μοντέρνες αστικές περιοχές. Εικόνα αλλοτινών καιρών και παμπάλαιων αλλά όχι ξεχασμένων συνηθειών, μια καλή κυρούλα που πρόβαλε καβάλα στο φορτωμένο με πατάτες γαϊδουράκι της. Στάθηκε καμαρωτή για φωτογραφία και με απίστευτη διαύγεια πνεύματος, τέτοια που μόνο ο καθαρός αέρας των βουνών και η επαφή με την φύση εγγυάται, κατά πως μαθαίνουμε και από τις τελευταίες επιστημονικές έρευνες, μας έδωσε κατατοπιστικότατες πληροφορίες και κατευθυντήριες  για το χωριό Πλάτανο. «Πίσω από την ράχη είναι, αφού περάσετε αντίκρυ απ΄ το βουνό» μας είπε. Οι αποστάσεις μεταξύ των χωριών δεν είναι τίποτα σπουδαίο, 15 με 20 το πολύ χιλιόμετρα απόσταση το ένα με το άλλο. Η πορεία ωστόσο επιμηκύνεται εξαιτίας των στροφών, της χαμηλής ταχύτητας και των πολλών στάσεων που επιβάλλονται καθώς το τοπίο από στροφή σε στροφή επιφυλάσσει συνεχείς εκπλήξεις. Πότε μελίσσια, πό-τε κοπάδια με αιγοπρόβατα και πότε θύσανοιμε μυρωδάτο θυμάρι και σγουρή ρίγανη, αποσπούν την προσοχή.Σαν του Πλατάνου το νερό...

Μεταξύ Χαράδρου και Πλατάνου συναντήσαμε έργα οδοποιίας και χαρήκαμε. Δεν τον αφήνουν να σαρίσει σκεφτήκαμε οι ντόπιοι τον δρόμο τους. Ο Πλάτανος καθώς φάνηκε από μακριά, δικαιολόγησε την φήμη και το όνομά του. Καταπράσινη γη, δροσερή και δεντροφυτεμένη. Βαθύσκιωτα πλατάνια και τρεχούμενο νερό συνθέτουν ένα ειδυλλιακό τοπίο, ενώ τα πέτρινα πανέμορφα αρχο-ντικά του, συμπληρώνουν την ορεινή ομορφιά. Καθώς σταθήκαμε και «ζουμάραμε» σε ένα από αυτά, πικρό ακούστηκε το παράπονο μιας ντόπιας που μίλαγε με την γειτόνισσά της και μας πρόσεξε. «Φωτογραφήστε το, γιατί σε λίγα χρόνια μόνο σε φωτογραφίες θα υπάρχει», μας είπε. Φρικτή, ίδια και απαράλλαχτη, η διαπίστωση παντού. Η έλλειψη επαγγελματικής διεξόδου, ερημώνει τις επαρχίες μας. Οι νέοι φεύγουν σχεδόν σαν να διώχνονται από τους πανέμορφους τόπους τους, κυνηγώντας λίγα τετραγωνικά στριμωξίδι στις μεγαλουπόλεις. Η κεντρική πλατεία ωστόσο του Πλατάνου, μπορεί να θεωρηθεί κόσμημα αισθητικής. Ο χείμαρρος που κυριολεκτικά διατρέχει το χωριό, έχει καλλωπιστεί με τέτοιον τρόπο, ώστε να «δένει» αρμονικά με τον περιβάλλοντα χώρο και η βρύση που στέκει παρέκει, εξηγεί γιατί του Πλατάνου τα νερά είναι τόσο διάσημα. Τα σπίτια που ακόμη κατοικούνται περιποιημένα, νοικοκυρεμένα και πεντακάθαρα, είναι στολισμένα με μεράκι και γούστο παραδοσιακό, γυναικείο, ελληνικό. Με δαντέλα χειροποίητη και κοφτό ασπροκέντι στην κουρτίνα, να στολίζει το παράθυρο απ’ έξω και από μέσα!

 

Προπύργιο της Τσακωνιάς

Είχαμε πληροφορίες και για ένα άλλο διάσημο χωριό της περιοχής από την άλλη πλευρά του βουνού, τον Πραστό και αποφασίσαμε πως τελικά, όποιο από τα χω-ριά του Πάρνωνα «διαφημίζεται» από τους ντόπιους, αξίζει πραγματικά να το επισκεφτεί κανείς. Η διαδρομή μέσα από το φαράγγι του Βρασιάτη μακρά και κουραστική, κάτω από το μεσημεριανό λιοπύρι, -πετύχαμε βλέπετε τις μέρες του Ιούλη με τον «μίνι» καύσωνα. Καθώς προσεγγίζαμε το χωριό, μετά από μια σχετικώς απότομη στροφή, το φαράγγι έφερε περίεργους σχηματισμούς που τράβηξαν την προσοχή και ξάναψαν την φαντασία μας. Σαν να αποτυπώθηκαν λες στην κατακόρυφη πλαγιά, τα μπροστινά πατήματα ενός γιγαντιαίου αιλουροειδούς την ώρα που σκαρφάλωνε στον βράχο.Ο Πραστός σκαρφαλωμένος στα 750μ, χτισμένος αμφιθεατρικά, είναι χωριό Τσακώνικο και ονομαστό πριν και κατά την διάρκεια της επανάστασης, για τον πλούτο, την αρχοντιά και την δύναμή του. Ο φόβος των πειρατών είναι ο αίτιος, για την επιλογή ενός τόσο απόκρημνου τόπου για την κατασκευή αυτού του περίλαμπρου στα νιάτα του χωριού. Υπήρξε δεσποτάτο στις μέρες της δόξας του και ο τόπος κατοικίας των τότε, επιφανών και ζάμπλουτων Ελλήνων. Λέγεται πως όταν η Αθήνα μέτραγε 9.000 ψυχές ο Πραστός είχε 7. 000 κατοίκους, ήταν μητρόπολη και διέθετε 9 ενορίες και κοντά στις 30 εκκλησιές. Ονομαστοί και δραστήριοι έμποροι κατοικούσαν εδώ και στην μεταξύ τους άμιλλα, στηρίχτηκε εν πολλοίς, η προκοπή ολόκληρου του τόπου. Ανέκαθεν το χωριό, εκτός από τον κεντρικό πυρήνα του, τον οικισμό δηλαδή του Πραστού, είχε πολλούς άλλους μικρότερους οικισμούς διάσπαρτους μέσα στο βουνό και στο φαράγγι, που σήμερα όμως κινδυνεύουν με απόλυτο αφανισμό από το χάρτη, καθώς δεν κατοικούνται. Άλλωστε και ο ίδιος ο Πραστός σήμερα θυμίζει τον στίχο του Σολωμού, περασμένα μεγαλεία διηγώντας τα να κλαίς! Μήτε 50 ψυχές δεν συγκεντρώνει το χειμώνα, το πάλαι ποτέ αρχονταρίκι! Αυτά και άλλα πολλά σημαντικά και όμορφα μάθαμε, σαν κάτσαμε στο καφενεδάκι του χωριού να ξαποστάσουμε. Ο καφενές αυτός βρίσκεται δίπλα στον κατερειπωμένο ναό της Παναγιάς που έκαψε ο Ιμπραήμ το 1826 στο μανιασμένο πέρασμά του και από τότε στέκει άσκεπος και αλειτούργητος. «Ακόμα περιμένουμε να τον αναστηλώσουν», μας είπαν οι ντόπιοι, «εφτά φορές ίσαμε σήμερα, έχουν περάσει και του ΄χουν πάρει μέτρα», συνέχισαν με παράπονο. Πλάι στο ναό στέκει η προτομή του Πραστιώτη αγωνιστή του 21 Μανώλη Δούνια και τοπικού ήρωα, που πρωτοστάτησε στην άλωση της Τρίπολης στις 23 Σεπτεμβρίου 1821. Ομιλητικότατοι και εξυπηρετικοί οι λιγοστοί κά-τοικοι, μας κέρασαν καφεδάκι, μας διηγήθηκαν την λαμπρή ιστορία του τόπου
 τους και ανέλαβαν την ξενάγησή μας στα θαυμάσια καλντερίμια. Τόσο πολύ πλούτο συγκέντρωνε λόγω του εμπορίου ο Πραστός, που από τους νοικοκυραίους ετούτου του τόπου, ζήταγε βοήθεια σε γρόσια και τουλούμια με τυρί ο Κολοκοτρώνης για τα λεφούσια του, σαν έφτανε η ώρα της ανάγκης. Και οι ντόπιοι νοματαίοι, πάντα ανταποκρίνονταν, στο κάλεσμα του Αγώνα. Χατζηπαναγιώτης, Κα-λημέρης, Σαραντάρης, Μερίκας, Καραμάνος, είναι λίγα μόνο από τα ονόματα των διασήμων αρχοντικών φαμελιών, που κατοίκησαν το χωριό. Αποτυπώματα της ύπαρξης, της χλιδής και της δύναμής τους, βρίσκονται τώρα στα ερείπια των αρχοντικών τους, που στέκουν σαν φαντάσματα άλλων καιρών, ξεχασμένα και αφρόντιστα, να δέρνονται ολοχρονίς από βροχές, χιόνια και αέρηδες. Τούτα τα πυργόσπιτα, τριώροφα, ενίοτε και τετραώροφα σε σχηματισμό Γ, ευθύνονται για το γεγονός ότι ολόκληρος ο οικισμός Πραστού, έχει ανακηρυχτεί παραδοσιακός και διατηρητέος. Κυβιστική όψη, τοξωτή εξώθυρα, στενά παράθυρα, διακοσμητική θυρίδα, χτιστή σκάλα με ψηλό τόξο, στέγες από πλάκες σχιστόλιθου, εσωτερικό λουτρό ο «χαλές», όπως ονομάζονταν τότε και στοιχεία οχυρωματικής κατασκευής, είναι τα βασικά χαρακτηριστικά ετούτης της οικιστικής Τσακώνικης τεχνοτροπίας. Στον Πραστό υπάρχουν επίσης πολλές και αξιόλογες εκκλησίες. Ξεχωρίζουν ανάμεσα τους, οι Ταξιάρχες του 18ου αιώνα και ο Άγιος Δημήτριος του 17ου. Σε κοντινή απόσταση από τον Πραστό, στην κορυφή του φαραγγιού της Μαζιάς, άλλο τσακώνικο χωριό ονομαστό και όμορφο, η Καστάνιτσα. Πήρε λένε το όνομά της από την εξαιρετική ποικιλία κάστανου που φύτρωνε στην περιοχή και το οποίο οι ντόπιοι εμπορεύονταν για χρόνια. Σήμερα, σαφώς πιο ζωντανή και πολυπληθέστερη από τον Πραστό, τον συμπληρώνει σε ομορφιά και χάρη τσακώνικη. Έχει δική της ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και φυσικό τοπίο απαράμιλλης ομορφιάς και ενδείκνυται για χειμερινές και όχι μόνο αποδράσεις.

Μελιγού και Άγιος Ιωάννης

Δεν θα φεύγαμε από τον Πάρνωνα αν δεν προσκυνάγαμε την χάρη της κι αν δεν ανάβαμε κεράκι στην ποδιά της Με-γαλόχαρης, της Παναγιάς της Μαλεβής! Για να την απαντή-σουμε, αλλάξαμε πορεία ακολουθήσαμε την ταμπέλα προς «Μελι-γού» και πιάσαμε άλλη μια φορά τον λαβυρινθώδη Πάρνωνα από την αρχή, προς άλλη αυτή την φορά κατεύθυνση. Το πρώτο χωριό που αντικρίσαμε, η Μελιγού, είναι μικρό μα πανέμορφο και στην κεντρική του την πλατεία, κρύβει μια όμορφη και παράξενη έκπληξη. Ο ταξιδιώτης μπορεί να ξεδιψάσει στα καταγάργαρα νερά της βρύσης, αλλά και να ταΐσει τα ψάρια της δεξαμενής που παίζουν στο καθαρό νερό, κυνηγώντας τον ίσκιο του πλάτανου που καλύπτει την μισή στέρνα. Η ταμπέλα όμως προειδοποιεί πως δεν είναι, μήτε για ψάρεμα μήτε για φάγωμα, τα ψάρια του χωριού. Καλά κάνανε οι ντόπιοι και την κρέμασαν, γιατί με τον νεοέλληνα, ποτέ δεν ξέρεις! Βλέπετε είναι κάτι σαν την επίσημη μασκότ, ή καλύτερα σαν τα κοινά των ντόπιων κατοικίδια, της Μελιγούς τα ψάρια! Λίγα χιλιόμετρα παρακάτω συναντήσαμε τον Άγιο Ιωάννη. Κεφαλοχώρι, εύρωστο, όμορφο και ολόδροσο, έχει για καμάρι του τους καταρράκτες της Λεπίδας σε κοντινή απόσταση και τις πολλές πηγές του. Όμορφα σπίτια μεγάλα και ευρύχωρα, νέες εγκαταστάσεις και τουριστική υποδομή, ζωντανεύει το χωριό. Η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου με τις υπέροχες πηγές της και τον γέρο πλάτανο πλάι στο μικρό αλωνάκι για το πανηγύρι και την μάζωξη του κόσμου, αξίζουν την επίσκεψη του ταξιδιώτη.

Άγιος Πέτρος - Καστρί

Μεταξύ του Αγίου Ιωάννη και του Αγίου Πέτρου που συναντή-σαμε πιο κάτω, στέκει η Παναγιά η Μαλεβή, η αρχόντισσα του Πάρνωνα. Από τα πλέον διάσημα και πολυπροσκυνημένα μοναστήρια της χώρας, χιλιάδες πιστοί προστρέχουν στη χάρη της καθώς φημίζεται για την θαυματουργό της δράση. Το κατάφυτο ορεινό τοπίο σε συνδυασμό με την αυστηρή βυζαντινή ομορφιά του ναού, δημιουργούν αυτόματα μια κατανυκτική ατμόσφαιρα, σαν να σε φέρνει ο τόπος ο ίδιος, πιο κοντά με την Παναγία Μητέρα. Η κοσμοσυρροή των προσκυνητών και ξένων τουριστών, έδωσε  νέα πνοή στον τόπο. Ο άμεσα και περισσότερο ωφελημένος φαίνεται  να είναι ο παρακείμενος Άγιος Πέτρος. Χωριό που στήριξε στα νεώτερα έτη την ανάπτυξή του στο μοναστήρι, διαθέτει εμφανή τουριστική υποδομή, παρέχει όλες τις σύγχρονες ανέσεις και παρά τον πα-ραδοσιακό του χαρακτήρα, που οι ντόπιοι φροντίζουν επιμελώς να διατηρούν, διαφέρει σημαντικά ως προς την φυσιογνωμία του από τα υπόλοιπα χωριά της περιοχής. Αντίθετη πορεία φαίνεται πως είχε το διπλανό Καστρί, που σκαρ-φαλωμένο στα 950 μέτρα παρέχει θέα απίστευτη, στις ομορφιές του Πάρνωνα, μα δείχνει να μαραζώνει. Παλιότερα έφερε το όνομα Άγιος Νικόλαος, αλλά μετονομάστηκε σε Καστρί, καθώς υπήρξε η πρωτεύουσα των εννιά Καστριτοχωρίων. Τις ένδοξες μέρες του παρελθόντος μαρτυρούν ακόμη και σήμερα το εγκαταλελειμμένο πλέον ειρηνοδικείο, το μεγάλο πέτρινο σχολείο και ο ναός του Αγίου Νικολάου, που ακόμη στέκει προστάτης του χωριού. Περιτριγυρισμένο από πυκνά δάση με άφθονα νερά, το χωριό είναι διάσημο για τις καστανιές, τα πλατάνια και τις κερασιές του. Από το Καστρί επίσης ξεκινά, ένα επιβλητικό φαράγγι, στην καρδιά του οποίου βρίσκεται το μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου. Τούτο το μοναστήρι είναι αρχιτεκτονικό επίτευγμα καθώς βρίσκεται σκαρ-φαλωμένο σε απόκρημνο βράχο, θεωρείται επίσης θαυματουργό, αλλά δυστυχώς δεν δια-θέτει την αίγλη ή την προβολή της Παναγιάς της Μαλεβής, με αποτέλεσμα το Καστρί, να μην έχει αντίστοιχη ανάπτυξη με εκείνη του Αγίου Πέτρου.

Βίρα τις Άγκυρες!

Τη δεύτερη μέρα αξημέρωτα ακόμη, βρεθήκαμε στο ταχύπλοο του καπετάν Μανώλη, που προσφέρθηκε από την προ-ηγούμενη να μας δείξει τις παραλίες του Δή-μου Β. Κυνουρίας από μια άλλη, καινούργια όπως μας είπε προοπτική. Την προοπτική του ναυτικού, που αντί να αγναντεύει την απλωσιά της θάλασσας, χαζεύει από μακριά τις χάρες της στεριάς. Αυτή την μοναδική ξενάγηση και εμπειρία, ευελπιστούν να προσφέρουν στους επισκέπτες της περιοχής, εκείνος και το αφεντικό του, ο ιδιοκτήτης του Άγιου Νικολάου ο κος Κουρμπέλης Νίκος. Αφού μας το πρότεινε, δεν μπορούσαμε παρά να δεχτούμε! Έτσι, με τα σκούρα μας γυαλιά, τα κοντοπαντέλονά μας και τα καπέλα μας, βρεθήκαμε και εμείς να κά-νουμε τους θαλασσόλυκους! Λίγο μακρύτερα από το Κιβέρι στην παραλία Λιλαίϊκα κόψαμε για λίγο ταχύτητα και παρατηρήσαμε την πηγή γλυκού νερού που ξεχύνεται μες στη θάλασσα και οι ντόπιοι την λένε δίνη. Τέτοιες πηγές γλυκού νερού είναι φαινόμενο σύνηθες μάθαμε για τις θάλασσες της Β. Κυνουρίας. Ο καιρός ήταν υπέροχος, ο ουρανός ασυννέφιαστος  και ο καπετά-νιος μας υποσχέθηκε πως θα σταματά σε κάθε παραλία για να την χαρούμε ξεχωριστά και πως θα μας δείξει πράγματα και θαύματα που αλλιώς δεν είναι δυνατό να δει κανείς.

Αμφιθεατρικό Ξηροπήγαδο

 Γραφικό, αμφιθεατρικό και πανέμορφο το Παράλιο Ξηρο-πήγαδο στους πρόποδες της Ζάβιτσας ξεδιπλώνει τις χάρες του. Λίγα μόλις χιλιόμετρα πλάι στο περίεργο γεωφυσικό φαινόμενο του Αναβάλου ή της δίνης το όμορφο Ξηροπήγαδο με τα γραφικά ταβερνάκια του, την τουριστική υποδομή του και την πεντακάθαρη παραλία του προσκαλεί κάθε χρόνο χιλιάδες επισκέπτες. Μια ανάσα από το μαγευτικό Παράλιο Άστρος, αποτελεί το “ορεκτικό” για το “κυρίως πιάτο” που θα επακολουθούσε!

Ένα αστέρι στην παραλία

Μετά το Ξηροπήγαδο ξεπρόβαλε το Παράλιο Άστρος, επιβλητικό και μεγαλόπρεπο. Στην κορφή του δεσπόζει το κάστρο. Είναι χτισμένο πάνω σε έναν βραχώδη σχηματισμό που θυμίζει αστέρι, οι ντόπιοι το αποκαλούν πύργο των Ζαφειροπουλαίων και πήρε την σημερινή του μορφή κατά την Επανάσταση του 1821. Παλιότερα στο ίδιο σημείο υπήρχε κάστρο Ενετικό. Το Άστρος κυριολεκτικά μας μάγεψε και ξεμπαρκάραμε για σεργιάνι και καφεδάκι. Ανεβήκαμε στο κάστρο και αγναντέψαμε το λιμάνι και τον κάμπο. Τυχεροί αλήθεια όσοι μένουν εδώ ψηλά.  Ένα δελφίνι ξύλινο τράβηξε την προσοχή μας σε κάποια βεράντα, έτοιμο να χιμήξει στα κύματα. Τι κάνει αλήθεια η φαντασία του ανθρώπου  και η φύση η μαστόρισσα, μερικές φορές! Η κατάβαση από το κάστρο ήταν σαφώς πιο εύκολη. Περπατήσαμε στο λιμάνι και εντυπωσιαστήκαμε από την τουριστική ανάπτυξη της πόλης. Καφέ, ξενοδοχεία, πανσιόν, εστιατόρια, ταβέρ-νες, όλα συγυρισμένα και καθαρά. Δυο πάπιες σουλατσάριζαν καμαρωτές στην παραλία και ένα-δύο επίδοξοι ψαράδες είχαν ήδη, πιάσει θέση. Πλήθος τα πλεούμενα που δένουν στο λιμάνι αυτό, ενώ κάμποσοι πρωινοί κολυμβητές είχαν βουτήξει κιόλας στην πίσω πλευρά του λιμανιού σε μια καλά κρυμμένη, μικρή και χαριτωμένη παραλία. Το άκρο του λιμενοβραχίονα το προστατεύει μια γοργόνα όμορφη, η ονομαστή Σθενώ, ενώ μια άγκυρα που στέκει δίπλα της, δείχνει στους περαστικούς ναυτικούς, πως το λιμάνι είναι φιλόξενο και απάγκιο μα και υπενθυμίζει στους ντόπιους θαλασσόλυκους,  πως ακόμα κι αν γυρίσουν ολάκερο τον κόσμο, εδώ στον τόπο τους θα επιστρέψουν τελικά να αράξουν! Λίγο πιο πίσω, κρυμμένο μέσα σε ένα σύθαμνο, αναπολεί μάχες, φωτιές και σίδερο ένα παλιό αντιαεροπορικό. Ποιος ξέρει, ίσως και να φυλά το θεατράκι που κρύβεται παρέκει…

Προστατευμένη ζώνη και ο θαλασσόμυλος

O Δήμος Β. Κυνουρίας αποτελεί περιοχή με έντονο οικολογικό ενδιαφέρον καθώς μεγάλες εκτάσεις της, είναι εντεταγμέ-νες στα πλαίσια NATURA. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο υδροβιότοπος του Μουστού, του οποίου την εκβολή στη θάλασσα, θαυμάσαμε πλέοντας παραθαλάσσια. Ανάποδοι κυματισμοί σχημα-τίζονται στο σημείο που ο ποταμός εκβάλλει, παράγοντας ένα πα-νέμορφο θέαμα. Ο υδροβιότοπος του Μουστού φιλοξενεί πολλά σπάνια, απειλούμενα και προστατευόμενα είδη παρυδάτιων και υδρόβιων πουλιών. Η μεγάλη οικολογική του σημασία, έγκειται στο ότι αποτελεί σταθμό ξεκούρασης και ανεφοδιασμού των πτηνών κατά τις μεταναστεύσεις τους καθώς και κατά τη διάρκεια της διαχείμασής τους. Επιπλέον, είναι ο σημαντικότερος και ο μόνος αξιόλογου μεγέθους υγρότοπος στην Ανατολική Πελοπόννησο και ο πρώτος που συναντούν από το Βορρά τα μεταναστευτικά πουλιά που πετούν στις ανατολικές ακτές της Ελλάδας. Η κοντινότερη παραλία στον υδροβιότοπο, για όσους θέλουν να συνδυάσουν μπανάκι και επαφή με την φύση, είναι η ατελείωτη αμμουδερή ακτή της Χερονήσου που τραβά σε μάκρος όσο φτάνει το βλέμμα.Η επόμενη παραλία που ακολουθούσε, μας έφερε μπροστά
 σε μια ευχάριστη λαχτάρα. Στην ακροθαλασσιά τεράστιος και ελαφρά σκυμμένος πάνω στο κύμα που ψιλοέσκαγε στην ακτή, έστεκε ένας παλιός πέτρινος ανεμόμυλος. Επιχωματώσεις από τα βρόχινα νερά της γύρω περιοχής, σε συνδυασμό με έντονη υπερχείλιση του παρακείμενου ποταμού επί δεκαετίες, έσπρωξαν σιγά σιγά το λίθινο θεριό στην παραλία. Και αφού δεν του απόμεινε τίποτα για άλεσμα του πάλαι ποτέ ανεμόμυλου του στεριανού, τώρα στα στερνά του αλλαξοπίστησε, προσκύνησε την ναυτική και αποτελεί παιχνίδι για παιδιά και γλαροπούλια και κρυψώνα για τα αφρόψαρα στην κούφια του πλευρά, που αγναντεύει το πέλαγο. Η παραλία λόγω της προφανούς της ιδιαιτερότητας χαίρει ιδιαίτερης εκτίμησης από ντόπιους και ξένους επισκέπτες και έχει μετατραπεί στην πλέον «μοδάτη» παραλία της περιοχής.  Φυσικά στο γεγονός αυτό, συνέβαλε και το μπιτς μπαρ με την μουσική και τα ποτά του. Εκεί κάτσαμε και εμείς να πιούμε ένα καφεδάκι και στον ορίζοντα μόλις που διακρίναμε ένα υπέροχο καμαρωτό και στολισμένο ιστιοπλοϊκό. Ιστορίες για κουρσάρικα καράβια που λυμαίνονταν τα νερά της περιοχής ζωντάνεψαν με μιας και θυμηθήκαμε όλους τους θρύλους που είχαμε ακούσει για τον παλιό φόβο των πειρατών στις θάλασσες αυτές. Κι αν ήταν και τούτο το ασπρόπανο καμάρι κουρσαρικό; Μπαρκάραμε και συνεχίσαμε….

Αναπάντητα ερωτηματικά και οικισμοί μοντέρνοι

Καθώς ξανοιχτήκαμε, ο καπετάνιος μας οδήγησε σε μια περιοχή με απόκρημνους βράχους και μικρές σπηλιές. «Κοιτάξτε τι λέει εκεί», είπε και μας έδειξε μια επιγραφή στο βράχο. «Έχω τρία παράπονα», έγραψε κάποιος, κάποτε. Ούτε αυτός μαθεύτηκε ποιος είναι, ούτε τα παράπονά του εξηγήθηκαν ποτέ. Όλοι οι ντόπιοι ψαράδες γνωρίζουν την επιγραφή και όλοι όσοι την βλέπουν, μένουν να αναρωτούνται! Φυσικά ούτε σε μας λύθηκε η απορία. Μια άλλη όμως που είχαμε διατυπώσει νωρίτερα, για το ποιός δηλαδή θεωρείται ο καλύτερος ψαράς στα νερά αυτά (βλέπεις κάθε ψαράς καμαρώνει για τα ψάρια του και κάθε περιοχή καμαρώνει για έναν τουλάχιστον ψαρά της),  μας λύθηκε. «Νάτος! Δημήτρης Γύφτος λέγεται και είναι θείος μου» μας είπε ο Μανώλης, με καμάρι. Στρέψαμε το βλέμμα και αντικρίσαμε τον ψαρά.  Μας χαιρέτησε, τον αντιχαιρετίσαμε, στάθηκε για φωτογραφία και μας έδειξε το καΐκι του και την ψαριά του. Το τί μηχανεύεται  η προνοητικότητα και η ευφυΐα του έμπειρου και μερακλή επαγγελματία, είναι μερικές φορές, απίστευτο. Ο κυρ Δημήτρης χρόνια ψαράς στο επάγγελμα, έχει εφεύρει το δικό του μοναδικό τρόπο για να ξεψαρίζει και ταυτόχρονα να καθαρίζει τα ψάρια και τα δίκτυα του και μάλιστα καθιστός, έχοντας κατασκευάσει και εφαρμόσει την δική του αυτοσχέδια πατέντα, το δικό του εργαστήρι στην πλωτή επιχείρησή του. Μα δεν τον κουράζει η θάλασσα μεγάλο άνθρωπο, ρώτησα. Ποτέ, μου είπαν. Άσε που μεγαλοπαντρεύτηκε και έχει κόρες να παντρέψει ακόμα, συμπλήρωσαν γελώντας.Με τούτα και με ‘κείνα, νάσου και ξεπροβάλει επιβλητικός, μοντέρνος και αστραφτερός ο οικισμός Αρκαδικό Χωριό, σκαρφαλωμένος πάνω σε μια μικρή Χερσόνησο. Λέγεται πως παραχωρήθηκε σε ομογενείς Αρκάδες, εξού και το όνομά του, που αφού πρόκοψαν στις ξενιτιές, θέλησαν να χτίσουν το δικό τους εξοχικό παραθαλάσσιο σπίτι, στην μάνα πατρίδα. Τεράστιες πολυτελείς βίλες, περιποιημένες και μερακλίδικες συναγωνίζονται η μια την άλλη σε ομορφιά και….τετραγωνικά! Έτσι είναι στο φινάλε ο νεοέλληνας κι ας είναι και απ΄τα ξένα!

Το λιμανάκι του Αγίου Ανδρέα και η κρυμμένη ακρόπολη των Δωριέων

Συνεχίζοντας να γλιστράμε στα καταγάλανα νερά, με το αγέρι να ανακατεύει τα μαλλιά και να δροσίζει την σκέψη, συναντήσαμε ένα μικρό γραφικό και απόμερο λιμανάκι, αυτό του Αγίου Ανδρέα. Πρόκειται για το επίνειο τμήμα του αντίστοιχου μεσόγειου οικισμού που είχαμε επισκεφτεί την προηγούμενη και βρίσκεται στο σημείο εκβολής του ποταμού Βρασιάτη. Όμορφο σαν ζωγραφιά με τις λιγοστές πεντακάθαρες βαρκούλες και τα καϊκάκια του, αποτελεί αγκυροβόλι για τους ψαράδες της περιοχής και θαυμάσια ευκαιρία για ψαράκι και ουζάκι, δίπλα στο κύμα. Έχει δυο μικρές πανέμορφες ταβέρνες και στη μια από αυτές κάτσαμε για φαγητό. Εκεί γνωρίσαμε το ιδιοκτήτη τον κυρ Κώστα,  πιάσαμε την κουβεντούλα, ακούσαμε τα παράπονά του, μοιραστήκαμε τις ανησυχίες του και μάθαμε πολλά και διάφορα για την περιοχή και την ιστορία του τόπου. Πρώτα απ’ όλα πληροφορηθήκαμε πως τούτος ο λόφος, κρύβει μια αρχαία Δωρική Ακρόπολη και πως τούτο το λιμάνι, βρίσκεται πάνω ακριβώς από το αρχαίο αραξοβόλι. Κάποιοι  ογκόλιθοι άλλωστε, του αρχαίου λιμένα, είναι σε ορισμένα σημεία ακόμη ορατοί, ενώ κάποιοι άλλοι δυστυχώς, φαίνεται πως έχουν μπαζωθεί κάτω από τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο. Έπειτα σκοντάψαμε σε γνωστές φυσιογνωμίες, από το οδοιπορικό μας σταν ορεινό Πραστό. Όταν ρωτήσαμε ποιός ο ρόλος ενός διώροφου πέτρινου κτίσματος με την θολωτή εξώσκαλα, στην άκρη του λιμανιού, ο κυρ Κώστας μας πληροφόρησε πως πρόκειται μάλλον για Τελωνείο, το οποίο στεγάστηκε στο σπίτι που είχε κτίσει κάποιος πλούσιος έμπορος από τον Πραστό, ονόματι Σαραντάρης.Μάθαμε ακόμα,  πως τούτο το λιμάνι προϋπήρχε αλλά λίγο πιο κάτω και πως ήταν εύρωστο και δυναμικό καθώς εδώ ξεφόρτωναν τα εμπορικά από τον Πειραιά για να φορτώσουν τα περίφημα κάστανα από την Καστάνιτσα. Το παλιό όμως λιμάνι χάλασε όταν η υπερχείλιση του Βρασιάτη κατέπνιξε την γύρω περιοχή. Σήμερα επίσημα χαρακτηρισμένος ως «όρμος»,  ο μικρός αυτός λιμένας γνωρίζει μια κάποια δραστηριότητα, μόνο τους καλοκαιρινούς μήνες. «Και αυτό όμως δυστυχώς όχι για πολύ ακόμα» μας είπε ο καινούργιος φίλος μας, με καημό. «Μας διώχνουν από εδώ, μετά από τόσα χρόνια», είπε, «κόβουμε λέει την θέα για τον αρχαιολογικό χώρο».Ήρεμο απόμερο και χαριτωμένο το λιμανάκι αυτό, είναι για τούτους τους ανθρώπους, το μεροκάματο και ο τόπος τους, η ζωή και οι δουλειές τους! Και είναι αλήθεια, φιλόξενοι αυτοί οι άνθρωποι. Τόσο πολύ φιλόξενοι, που την τσακώνική ευχή τους, την γράψανε με μεγάλα γράμματα στο έμπα του λιμανιού τους: Καού΄ρ εκάνατε, φωνάζει ακόμη ο τόπος στον ξένο και ελπίζουμε να εξακολουθεί να το φωνάζει για πολύ. Αφού γευτήκαμε τις νοστιμιές και ήπιαμε την δροσερή μπυρίτσα μας, πήραμε την ανηφοριά για την αρχαία ακρόπολη. Τεράστιοι κυβόλιθοι στοιχισμένοι και συναρμοσμένοι με την τεχνική που χρησιμοποιείται στα μυκηναϊκά  τείχη, περικυκλώνουν το βουνό και περιτρέχουν την ακρόπολη που κουρνιάζει στα ψηλά. Εκεί που οι αρχαίοι είχαν στήσει την ακρόπολή τους, σήμερα στέκει το μικρό ασβεστωμένο εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων. Προμαχώνες και αμυντικά έργα καθώς και τα υπολείμματα του αρχαίου καλντεριμιού σε πολλά σημεία είναι ακόμη ευδιάκριτα και αξίζει τον κόπο να αντέξει κανείς την ανηφόρα και να τα επισκεφτεί.

Η υδροφόρα για τις Σπέτσες και το Κρυονέρι

Με ελαφρά μελαγχολία για το αβέβαιο μέλλον αυτού του μι-κρού λιμανιού και γεμάτοι θαυμασμό για το αρχιτεκτονικό μεγαλείο των αρχαίων προγόνων, συνεχίσαμε την βαρκάδα. Η Κυνουρία είναι ευρύτερα γνωστή για τις αξιόλογες πηγές και τα καθαρά νερά της και αυτό το διαπιστώσαμε με τα ίδια μας τα μάτια. Ξέραμε πως κάπου, σε μια από τις παραλίες της περιοχής ξεπροβάλει μια υδροφόρα, στέκεται και «ρουφά» νερό, κατόπι βάζει πλώρη για τις Σπέτσες και ξεδιψάει με το γάργαρο νερό της Κυνουρίας, ο κόσμος του νησιού. Αυτό που δεν ξέραμε είναι πως μας έμελλε να την πετύχουμε επί το έργον. Μετά από τις ακτές με τις ιχθυοκαλλιέργειες που είναι ορατές και από τον δρόμο, σε μια μικρή κι απόμερη  σχετικά παραλία, πομώνες κατεβάζουν το νερό μιας γεώτρησης και η υδροφόρα περίμενε υπομονετικά να γεμίσει το πολύτιμο φορτίο της. Το ταξιδάκι έφτανε στο τέλος του, το ξέραμε και λίγο, μας πονούσε. Ευτυχώς η τελευταία γεύση της θαλάσσιας τσάρκας μας, ήταν η ιδανική. Ο τελικός προορισμός μας ήταν η υπέροχη και πασίγνωστη παραλία του Κρυονερίου. Υπέροχο ψιλό βοτσαλάκι, καθάριο κρυστάλλινο νερό και πράσινη αντίθεση με τα δεντρόφυτα βράχια απέναντι, καθιστούν την παραλία αυτή, ειδυλλιακό τοπίο. Δεν είναι καθόλου τυχαίο άλλωστε πως με προορισμό αυτήν  ακριβώς την παραλία, συρρέουν κατά εκατοντάδες κάθε Σαββατοκύριακο, τα ιδρωμένα Αθηναϊκά τροχοφόρα. Στην ακτή, μια πανέμορφη μικρή καφετέρια παρέχει κάθε δυνατή φροντίδα στους ηλιοκαμένους κολυμβητές. Του ιδιοκτήτη της δεν χρειάστηκε να του συστηθούμε, καθώς τον γνωρίζαμε ήδη. Είναι ο κος Νίκος ιδιοκτήτης της βάρκας που μας μετέφερε και φυσικά τον ευχαριστούμε πολύ, τόσο για την βόλτα όσο και το καφεδάκι που μας κέρασε. Από την υπέροχη Β. Κυνουρία, ορεινή και παράκτια, πολλούς χαιρετισμούς και καλές διακοπές! Υπομονή, καύσωνας είναι θα περάσει!


Χάρτης