Τρίκαλα Κορινθίας “Ευλογημένο” ορεινό μπαλκόνι με θέα τον Κορινθιακό
5.0/5 κατάταξη (4 ψήφοι)
κείμενο: Χρίστος Φρούσιος | φωτογραφίες: Χρίστος Φρούσιος


Ιστορία, Φυσικό Κάλος και Ζεστή Φιλοξενία είναι τα τρία “νέα” στοιχεία που συμπληρώνουν τα χαρακτηριστικά από τα οποία πήραν το όνομά τους τα Τρίκαλα Κορινθίας. Αυτά τα “Τρία Καλά” – σύμφωνα με την παράδοση – είναι ο Καθαρός Αέρας, τα Κρυστάλλινα Νερά και το Καλό Κρασί. Τόπος ευλογημένος για το ξηρό του κλήμα κατά την θερινή περίοδο, αγαπημένος προορισμός για τους εραστές του χιονιού κατά τους χειμερινούς μήνες και “ρομαντικό βίωμα τεσσάρων εποχών” για όλους όσους λατρεύουν την φύση και το βουνό. Αυτά είναι τα Τρίκαλα και δεν “κοιτάζουν” μόνο προς τον Κορινθιακό αλλά και προς το λαμπρό τουριστικό τους μέλλον!  

Τα Τρικαλοχώρια αποτελούν μια ξεχωριστή νώτα ξενοιασιάς και ηρεμίας για τους κατοίκους των Αθηνών αλλά και άλλων μεγάλων επαρχιακών πόλεων της Πελοποννήσου. Απέχουν μόλις 145 χλμ. από την πρωτεύουσα και 27 χλμ. από την πόλη του Ξυλοκάστρου. Ιδιαίτερα τα σαββατοκύριακα ήδη από τους φθινοπωρινούς μήνες, εκατοντάδες είναι οι επισκέπτες που συρρέουν εδώ για να απολαύσουν χαλαρωτικές στιγμές στο τζακούζι του ξενοδοχείου τους και την ζεστασιά της φωτιάς κοντά στο παραδοσιακό τζάκι ή να αποδράσουν στις χιονισμένες παρυφές της Ζήρειας. Αυτά συλλογιστήκαμε κι εμείς με την σειρά μας και θελήσαμε να αποδράσουμε σε τούτα τα όμορφα μέρη όχι βέβαια για να ξεκουραστούμε αλλά για να σας μεταφέρουμε την θετική αύρα που εκπέμπει αυτό το κομμάτι της Ορεινής Κορινθίας.           


Στα μονοπάτια των αρχαίων χρόνων

Τα Τρίκαλα, με μέσο υψόμετρο περίπου 1.000μ, αποτελούνται από τρεις συνοικίες: την Άνω, την Μεσαία και την Κάτω. Μπορούμε να προσδιορίσουμε ότι κτίστηκαν τον 10ο αιώνα μ.Χ. στην τοποθεσία όπου σύμφωνα με τον Παυσανία βρισκόταν το Αρχαίο Μύσαιον της Πελλήνης. Εδώ λατρευόταν η Θεά Δήμητρα, προστάτης των δασών και του κυνηγιού. Ο Παυσανίας στα "Αχαϊκά" του μας περιγράφει ότι υπήρχε ιερό της Μυσίας Δήμητρας που είχε ιδρύσει κάποιος Αργείος Μύσιος. Σε μικρή απόσταση βρισκόταν και Ιερό του Ασκληπιού με το όνομα “Κύρος”, όπου προσέρχονταν νοσούντες πιστοί για να γιατρευτούν. Το Ασκληπιείο "Κύρος" ήταν από τα αρχαιότερα Ιερά του Θεού τον 5ου αιώνα π.Χ. και από τα μεγαλύτερα στην αρχαία Ελλάδα. Η λέξη "Κύρος" είχε την έννοια της ισχύος για τους Αρχαίους Έλληνες και ο χώρος του μπορεί να παραλληλιστεί με τα σημερινά σανατόρια. Σε νομίσματα των Αρχαίων Πελληνέων απεικονίζεται ένα άγαλμα του Ασκληπιού που πιθανότατα να ήταν αυτό του Ιερού στο Μύσαιον. Διαπιστώνουμε λοιπόν, πως και οι πρόγονοί μας επισκέπτονταν την περιοχή για το ιαματικό της κλίμα, κάτι που ίσως οι ασθενείς των νεότερων χρόνων αγνοούσαν, όταν κατέφευγαν κι αυτοί τους καλοκαιρινούς μήνες στα Τρίκαλα για λόγους υγείας.
Το τοπωνύμιο Μύσαιον με την πάροδο του χρόνου εξελίχθηκε σε Νύσαιον ή Νύσαικον και Νύσακας στις μέρες. Κοντά στην πηγή Τραγανιστή σώζεται τμήμα αρχαίου πολυγωνικού οικοδομήματος με λείες πέτρες που εκτιμάται πριν το 1.000 μ.Χ. Ο οικισμός γνώρισε ιδιαίτερη ακμή μετά την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Έλαβε μέρος σε όλα τα επαναστατικά κινήματα κατά των Τούρκων, ενώ την εποχή της Ελληνικής Εξέγερσης το 1770, την γνωστή περίοδο των Ορλοφικών, η περιοχή υπέστη σημαντική καταστροφή από τις Οθωμανικές Δυνάμεις.

Μέσα από τις νεότερες πινελιές της ιστορίας

Αναζητώντας την προέλευση του νεώτερου ονόματος των Τρικάλων, διαπιστώνουμε ότι η περιοχή λίγο παλαιότερα καλούταν “Τρίκκη”. Σύμφωνα με σύγγραμμα του Πατριάρχη Ιεροσολύμων Χρύσανθου Νοταρά το 1716, άποψη που ενστερνίζονται και οι σημερινοί κάτοικοι, τα Τρίκαλα οφείλουν το σημερινό όνομά τους σε “Τρία Καλά” χαρακτηριστικά: τον υγιεινό αέρα του βουνού και την έλλειψη υγρασίας το καλοκαίρι, τα πλούσια νερά των πολλών πηγών με την εξαιρετική ποιότητα και την γλυκιά τους γεύση, και τέλος το ωραίο κρασί από ορεινές αρωματικές ποικιλίες σταφυλιών.
Τα Τρικαλοχώρια αναπτύχθηκαν τουριστικά ήδη μετά τον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ήταν η περίοδος που η φυματίωση μάστιζε τους κατοίκους των μεγάλων πόλεων. Ασθενείς και πολλοί φυσιολάτρες επισκέπτες κατέφθαναν για να απολαύσουν το ήπιο κλίμα και το καταπράσινο φυσικό περιβάλλον.
Βάσει του Βασιλικού Διατάγματος της 19ης Μαΐου του 1834, η Κορινθία διαιρέθηκε σε δύο επαρχίες: εκείνη της Κορινθίας με έδρα την Κόρινθο και την επαρχία Σικυωνίας με έδρα τα Τρίκαλα, γεγονός που ενδυνάμωσε την περιοχή. Επίσης, στις πλαγιές της Κυλλήνης διοργανώνονταν κατά τις δεκαετίες του ΄20 και ΄30, οι Πανελλήνιοι Χιονοδρομικοί Αγώνες. Τον Μάιο του 1840, επισκέφθηκαν τα Τρίκαλα ο Βασιλιάς Όθωνας με την Βασίλισσα Αμαλία και έμειναν ενθουσιασμένοι από την φυσική ομορφιά του τοπίου.
Διάσημοι παραθεριστές προπολεμικά ήταν και άλλα μέλη Βασιλικής Οικογένειας της Ελλάδας, ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός με την σύζυγό του Εύα Πάλμερ, ο θεατρικός συγγραφέας Βασίλης Ρώτας κ.α. Με την έλευση του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, κατά την περίοδο της Ιταλικής κατοχής, τα ξενοδοχεία μετατράπηκαν σε αναρρωτήρια. Μετά την απελευθέρωση, ο τουρισμός επανήλθε στην περιοχή αλλά χωρίς να χαίρει της παλιάς εκείνης αίγλης των προπολεμικών χρόνων. Ως παραθεριστές συγκαταλέγονται επίσης ο Ιωάννης Μεταξάς και ο Αλέξανδρος Παπάγος. Στην δεκαετία του 60, το ενδιαφέρον του κόσμου στράφηκε στα νησιά και τις παραλίες. Λίγοι ήταν αυτοί που προτιμούσαν πια τα ορεινά θέρετρα.
Τα τελευταία χρόνια παρουσιάζεται μια σταθερά αναπτυσσόμενη προσέλευση πολλών τουριστών που αγαπούν την φύση και το βουνό, που λατρεύουν τους περιπάτους στα δάση και την εξερεύνηση των ορεινών μονοπατιών και συγκεκριμένα εκείνων που χάραξαν στο Όρος της Ζήρειας, οι Αρχαίοι Θεοί μας. Όταν το χιόνι καταλαμβάνει το τοπίο, ενεργοποιείται το Χιονοδρομικό Κέντρο στους πρόποδες του βουνού όπου και φιλοξενεί μικρούς και μεγάλους που θέλουν να ζήσουν από κοντά την εμπειρία του χειμερινού σκι και των άλλων ορεινών αθλητικών δραστηριοτήτων.

Περνώντας από την Ρίζα

Όταν ξεκινήσαμε το πρωί για τα Τρίκαλα, ο καιρός ήταν υπέροχα ζεστός τόσο που άγγιζε τις πρώιμες καλοκαιρινές θερμοκρασίες. Πήραμε την Εθνική Οδό Αθηνών-Πατρών με προορισμό το Ξυλόκαστρο. Αφού διανύσαμε μια αρκετά επικίνδυνη απόσταση λόγω της ασφυκτικότητας σε κίνηση και της παλαιότητας του δρόμου, βγήκαμε στην έξοδο προς την πόλη του Χυλοκάστρου. Η αλήθεια είναι ότι μέχρι να ολοκληρωθεί ο καινούργιος αυτοκινητόδρομος, απαιτείται μεγάλη προσοχή στην οδήγηση. Μια ταμπέλα μας υπέδειξε να ακολουθήσουμε τον δρόμο στα αριστερά μας προς Τρίκαλα. Κι εδώ η διαδρομή ήταν δύσκολη λόγω του οδοστρώματος και των πολλών στροφών. Περάσαμε μέσα από τα Μερτικέϊκα, έναν μικρό οικισμό και θαυμάσαμε την υπέροχη Εκκλησία του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και τα δύο καμαρόχτιστα καμπαναριά της. Ενώ συνεχίζαμε να ανεβαίνουμε τον δρόμο, τα ιδιαίτερα σχήματα των λόφων γύρω μας από λευκό χώμα, μας είχαν κινήσει μια περιέργεια γεωλογικού ενδιαφέροντος.
Κατευθυνθήκαμε προς την Ρίζα. Το παλαιότερο όνομα του χωριού ήταν Κρινακέϊκα από την οικογένεια Κρινάκου που είχε αρχικά εγκατασταθεί στην περιοχή. Αργότερα, επικράτησε η ονομασία Ρίζα αφού βρίσκεται στα ριζώματα βουνού. Το χωριό πριν το 1821, αποτελούσε το χειμαδιό αρκετών κατοίκων των Τρικάλων. Πολιούχος του είναι ο Άγιος Νικόλαος. Η μικρή Βασιλική του, ανεγέρθηκε το 1900. Όπως μας ανέφερε ένας κάτοικος που συνομιλήσαμε, ο ναός κάηκε το 2000 και ξανακτίστηκε πέτρινος και λίγο μεγαλύτερος. Η Αγία Τράπεζα έμεινε ανέπαφη από τη φωτιά ως θαύμα και την ενσωμάτωσαν με την ίδια μορφή στο καινούργιο οικοδόμημα. Στην ευρύτερη ζώνη υπάρχουν και άλλοι μικρότεροι οικισμοί. Εδώ οι εκτάσεις γης είναι καλυμμένες με εσπεριδοειδή. Παράγεται επίσης λάδι και σταφίδα.

Κάνοντας μια στάση στο Ρέθι

  

Βγαίνοντας από την Ρίζα, ο δρόμος ανοίχτηκε μπροστά μας μεγαλύτερος και ασφαλέστερος. Στα δεξιά διακρίναμε μια πινακίδα με κατεύθυνση το χωριό της Πελλήνης όπου βρίσκονται και τα ερείπια της αρχαίας πόλης. Ο χρόνος του ταξιδιού μας κυλούσε ήρεμα όπως τα νερά του ποταμού Σύθα ανάμεσα σε ιτιές και πλατάνια που μας συντρόφευαν δίπλα στο δρόμο.  
Μετά από λίγα χιλιόμετρα φτάσαμε σε διασταύρωση δρόμων. Το Ρέθι βρισκόταν μόλις στα δεξιά μας. Θελήσαμε να ρίξουμε μια γρήγορη ματιά στο χωριό πριν πάρουμε πάλι τον δρόμο για τα Τρίκαλα. Στην πλατεία του χωριού συναντήσαμε τους Μπάρμπα Κώστα και Χαράλαμπο. Ευγενικοί και ομιλητικοί μας ανέφεραν πως στα χρόνια της Τουρκοκρατίας κατοικούσαν στην περιοχή Αρβανίτες. Η λέξη “Ρέθι” είναι αρβανίτικη και σημαίνει στεφάνι. Μετά την απελευθέρωση, εγκαταστάθηκαν στο χωριό οικογένειες από τις γύρω περιοχές που ασχολούνται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία μέχρι τις μέρες μας.
Επισκεφθήκαμε την Εκκλησία του Αγίου Χαράλαμπου που είναι και πολιούχος. Είναι βασιλικού ρυθμού, χτισμένη το 1959 από πέτρα. Στο εσωτερικό του ναού υπάρχουν 7 εικόνες μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας του ζωγράφου Φώτη Κόντογλου. Εντυπωσιακό και το ψηλό καμπαναριό. Πίσω στον λόφο, διακρίναμε το γραφικό εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής.       
Αφού αποχαιρετίσαμε τους νέους μας φίλους, προχωρήσαμε προς τον ορεινό όγκο που απλωνόταν στα μάτια μας. Στα λίγα μέτρα, συναντήσαμε  στα αριστερά το Κέντρο  Ελεύθερης Ιππασίας και φωτογραφίσαμε τα φιλικά άλογα και πόνυ. Διακρίναμε κάποιους να δοκιμάζουν τις ικανότητες τους και στην τοξοβολία. Ο ήλιος είχε ήδη κρυφτεί πίσω από τα βουνά. Συνεχίσαμε την πορεία μας στα γεμάτα στροφές ανοδικά επίπεδα του δρόμου.

Η συνοικία των Κάτω Τρικάλων

Τα πρώτα σπίτια του χωριού, πνιγμένα σε πυκνώδη βλάστηση, δεν άργησαν να φανούν. Βρισκόμασταν στην συνοικία των Κάτω Τρικάλων. Ο οικισμός είναι κτισμένος σε υψόμετρο 950μ και διαθέτει πανοραμική θέα προς τον Κορινθιακό Κόλπο. Κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας η συνοικία αυτή συναγωνιζόταν την Άνω, τα σημερινά Άνω Τρίκαλα σε υλικό και πνευματικό πλούτο.
Μεγάλος άρχοντας εδώ ήταν ο Δημήτριος Τουρναβίτης. Διάδοχός του ήταν ο Ανδρέας Νοταράς, αδελφός του Αγίου Μακαρίου που καταγόταν κι αυτός από εδώ. Ο Νοταράς ανοικοδόμησε ένα μεγάλο πύργο, ενώ ο αδελφός του ανακαίνισε το Ναό του Αγίου Δημητρίου που βρισκόταν κοντά στον Πύργο. Η εκκλησία χρονολογείται το 1697 από ένα χάραγμα που βρίσκεται στο παράθυρο του Ιερού, και σώζεται μέχρι σήμερα. Είναι λιθόχτιστη βασιλικού ρυθμού εξπρεσιονιστικού τύπου τοιχογραφίες του 18ου αιώνα. Σε άριστη κατάσταση σώζεται στο Ιερό, η τοιχογραφία της “Άκρας Ταπείνωσης” που παριστάνει τον Χριστό να στέκεται όρθιος μέσα στη σαρκοφάγο, περιστοιχισμένο από τα σύμβολα του μαρτυρίου.
Μέσα σε λίγα λεπτά, βρεθήκαμε στο κέντρο των Κάτω Τρικάλων. Όμορφη η πλατεία του με τα δύο αιωνόβια πελώρια πλατάνια με ηλικίες διακοσίων και τρακοσίων ετών αντίστοιχα. Εδώ συναντήσαμε τον λιθόχτιστο Ναό του Τιμίου Προδρόμου του 1853. Οι καμπάνες του πέτρινου κωδωνοστασίου μέχρι πρότινος ήταν κρεμασμένες στα δύο πλατάνια. Μεγάλο πανηγύρι γίνεται στις 29 Αυγούστου με την Αποτομή της Κεφαλής του Αγίου Ιωάννη.
Στην πλατεία υπάρχουν αρκετές παραδοσιακές ταβέρνες, γεγονός που προδίδουν από μακριά οι δελεαστικές μυρωδιές των ψητών στα κάρβουνα. Και φυσικά δεν αντισταθήκαμε να δοκιμάσουμε τις τοπικές λιχουδιές τους.
Τα εδάφη των Κάτω Τρικάλων είναι πιο εύφορα σε σύγκριση με αυτά των άλλων συνοικιών. Έτσι, οι 300 περίπου κάτοικοι του χωριού, εξακολουθούν να ασχολούνται με τη γεωργία. Η συνοικία έχει αρχίσει επίσης να ενεργοποιείται τουριστικά με την ανέγερση σημαντικών ξενοδοχειακών μονάδων. Γύρω από το χωριό υπάρχουν πολλές ονομαστές πηγές και εκκλησιές.

Τα Μεσαία Τρίκαλα

Το επόμενο πρωί, ξεκινήσαμε νωρίς από τον ξενώνα μας ώστε να εκμεταλλευθούμε στο έπακρο την ηλιόλουστη ήμερα. Θελήσαμε να εξερευνήσουμε τα Μεσαία Τρίκαλα. Όπως και οι άλλες δύο συνοικίες, υπάγονται στο Δήμο Ξυλόκαστρου και είναι κτισμένα περίπου στα 1.050μ. Είναι ένα πανέμορφο προνομιούχο χωριό που αγναντεύει κι αυτό τον Κορινθιακό.
Στην παλαιότερη εποχή ζούσε πάντα στη "σκιά" της Άνω συνοικίας. Αρχοντικές οικογένειες όπως των Ζούζουλα, Κακριδή, Τσαλδάρη βρίσκονταν σε αντιπαλότητα με τις ισχυρές των Άνω Τρικάλων. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας είχε αναπτυγμένη κτηνοτροφία. Η τουριστική πρόοδος άρχισε ήδη προπολεμικά. Το 1935 κτίσθηκε το ξενοδοχείο "Ζήρεια".
Στο κέντρο του χωριού υπάρχει ανοιχτή πλατεία με ωραία θέα. Εδώ βρίσκεται και ο Πολιούχος Ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος του 19ου αιώνα με ξυλόγλυπτο τέμπλο. Όμορφη πετρόκτιστη εκκλησία περιστοιχισμένη από πανύψηλα πλατάνια, κέδρους και κυπαρίσσια. Ο αγιογράφος Πέτρος Βάλβης έχει ιστορήσει το 1816 την εικόνα του Προδρόμου. Η εκκλησία γιορτάζει στις 6 Αυγούστου και γίνεται μεγάλο πανηγύρι.
Στην πλατεία μπορεί κανείς να ψωνίσει από το παντοπωλείο και να πιει ένα ζεστό ρόφημα στις καφετέριες, αλλά και να δοκιμάσει παραδοσιακές χορτόπιτες και γλυκά του κουταλιού. Οι μόνιμοι κάτοικοι είναι λίγοι και η συνοικία παίρνει ζωή περισσότερο τα σαββατοκύριακα, όταν οι Αθηναίοι εκδρομείς πλημμυρίζουν τους δρόμους και κατακλύζουν τους παραδοσιακούς ξενώνες και τις ταβέρνες. Κάποιος ντόπιος μας είπε χαριτολογώντας, πως είναι σαν να ανοίγει δια μαγείας μια τεράστια πόρτα και να ξεχύνονται όλοι μαζί στους δρόμους, δημιουργώντας βέβαια και φοβερά μποτιλιαρίσματα(!).      
Ψηλότερα στον οικισμό υπάρχει η Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου με λιθόχτιστο τέμπλο και εξαιρετικές τοιχογραφίες του 1748. Η ανέγερση της υπολογίζεται γύρω στο 1700 από το Μητροπολίτη Κορίνθου Γρηγόριο Γ΄ Νοταρά.

Ο “Αρχοντομαχαλάς” των  Άνω Τρικάλων

Συνεχίσαμε την βόλτα μας κατευθυνόμενοι προς την συνοικία των Άνω Τρικάλων. Κι εδώ η θέα από ψηλά είναι μοναδικά υπέροχη. Ο οικισμός είναι κτισμένος σε υψόμετρο 1.100μ αμφιθεατρικά, και το βλέμμα σου συναντά πιο κάτω και τις άλλες δύο συνοικίες.   
Τα Άνω Τρίκαλα είναι η παλαιότερη συνοικία και η ανάπτυξή τους αρχίζει ήδη από την Τουρκοκρατία όταν εγκαταστάθηκε εδώ το 1480, η οικογένεια Νοταρά. Αποτελούσαν το κεφαλοχώρι της ευρύτερης περιοχής και γνώρισαν μεγάλη ακμή, πλούτο και φήμη. Οι Τούρκοι τα αποκαλούσαν “Αρχοντομαχαλά” λόγω των επιβλητικών και καλόγουστων αρχιτεκτονικά σπιτιών που είχαν οικοδομήσει πολλές εξέχουσες οικογένειες. Δυστυχώς με το πέρασμα του χρόνου και την αμέλεια της πολιτείας, δεν διασώζονται τα πάλε αρχοντόσπιτα πλην εξαιρέσεων σε κατάσταση αποσύνθεσης κι αυτά.
Ένα τέτοιο ευφάνταστο πυργόσπιτο και το πιο μεγαλοπρεπές ήταν εκείνο της οικογένειάς Νοταρά, των ισχυρών προεστών της Κορινθίας που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο κατά την περίοδο των Ορλωφικών, της Επανάστασης του 1821 και τα νεώτερα χρόνια της ιστορίας μας. Στην πετρόκτιστη αυτή τριώροφη κατοικία σε σχήμα “Π”, με την οχυρωμένη σιδερένια θύρα, φιλοξενήθηκε ο Βασιλιάς Όθωνας με την Βασίλισσα Αμαλία όταν επισκέφτηκαν την περιοχή. Λέγεται πως εδώ είχε φιλοξενηθεί και ο Λόρδος Βύρωνας. Δυστυχώς το παμπάλαιο αρχοντικό δεν θυμίζει τίποτα από το παλαιό του μεγαλείο και έχει σχεδόν καταρρεύσει. Αν και το υπουργείο Πολιτισμού είχε δρομολογήσει την αναστύλωση του, η γραφειοκρατία το φθείρει μέρα με την ημέρα.
Την εποχή της Τουρκοκρατίας υπήρχαν πολλά πυργόσπιτα σημαντικών οικογενειών όπως του Βεργιανίτη, του Φραντζή κ.α. Επίσης, το αρχοντικό Καρβελά ανεγέρθηκε επί Τουρκοκρατίας ως δικαστήριο και φυλακή. Αγοράστηκε από τους Καρβελάδες το 1863.
Δίπλα ακριβώς στο παλιό αρχοντικό των Νοταράδων, επισκεφτήκαμε ένα μικρό δώμα όπου κατοικούσε ο Άγιος Γεράσιμος, γόνος της ίδιας οικογενείας. Το μικρό αυτό δωμάτιο έχει μετατραπεί σε εκκλησάκι, εκφράζοντας με απλότητα το μεγαλείο της Χριστιανικής μας πίστης. Λίγα μέτρα πιο πέρα βρίσκεται ο Ναός του Αγίου Γερασίμου που χτίσθηκε το 1968 με το επιβλητικό ημιτελές καμπαναριό του.
Αφού βγήκαμε στον κεντρικό δρόμο, συνεχίσαμε την διαδρομή αντικρίζοντας στα αριστερά μας το παλαιό ένδοξο ξενοδοχείο "Θεοξένια", κλειστό και πνιγμένο στα δέντρα.  Μαζί με την "Πηγή Ταρλαμπά", αποτέλεσαν τα πρώτα ξενοδοχεία. Ο τουρισμός άνθησε με την μορφή που γνωρίζουμε σήμερα όταν το 1934 διανοίχτηκε δημόσιος δρόμος από το Χυλόκαστρο. Τότε τα Τρίκαλα αναδείχθηκαν σε δημοφιλές κέντρο παραθερισμού. Από το 1935 και το αρχοντικό Νοταρά λειτουργούσε σαν ξενοδοχείο.
Μόνο λίγα σκαλοπάτια δρόμου χωρίζουν το "Θεοξένια" από το Ναό του Αγ. Νικολάου που αποτελεί και την Μητρόπολη του χωριού. Δεν είναι γνωστό το πότε χτίστηκε. Από την επιγραφή που υπάρχει στην πόρτα, πληροφορούμαστε πως ο Πανούτσος Νοταράς ανακαίνισε και μεγάλωσε την εκκλησία το 1805. Είναι Βασιλική με τρούλο και με αρχιτεκτονικά γνωρίσματα που συνηθίζονταν στο Άγιο Όρος κατά τον 10ο αιώνα. Το τέμπλο είναι ξυλόγλυπτο και οι τοίχοι κοσμούνται με καλότεχνες τοιχογραφίες. Κάτω από τον κήπο του Ναού, ανακαλύψαμε ένα μικρό παρεκκλήσι της Παναγιάς. Πιο ψηλά στο οικισμό, βρίσκεται ο Ναός του Αγίου Γεωργίου με καμπάνα που φέρει την χρονολογία 1834.  
Το χωριό αποτελεί και τόπο καταγωγής του σημαντικού σε έργο Χρύσανθου Νοταρά που διατέλεσε Πατριάρχης Ιεροσολύμων κατά την περίοδο 1707-1731.  
Σήμερα τα Άνω Τρίκαλα θεωρούνται τα πιο κοσμοπολίτικα των τριών και διαθέτουν πληθώρα καταλυμάτων, εστιατορίων και καφέ, διατηρώντας πάντα αναλλοίωτη την φυσική τους ομορφιά. Συνολικά και οι τρεις συνοικίες βυθίζονται σε έναν καταπράσινο και δροσερό κήπο με πανύψηλα αιωνόβια δένδρα, βελανιδιές, πλατάνια και λεύκες. Συναντήσαμε επίσης, αρκετές αγριομηλιές, αγριοκερασιές, γκορτσιές, φτελιές και φροξυλιές. Όπου κι αν βρεθείς, ακούς τρεχούμενα νερά, γιατί οι πηγές εδώ είναι άφθονες και προπάντων πόσιμες.  


Η ορεινή μας πορεία

 
Αφήσαμε πίσω μας το χωριό. Σε απόσταση 2χλμ πάνω στην στροφή του δρόμου συναντήσαμε το ιστορικό Μοναστήρι του Αγίου Βλασίου. Δυστυχώς βρήκαμε την πόρτα κλειστή, διότι οι μοναχές είχαν μετακομίσει σε άλλο πιο πεδινό οίκημα λόγω του ερχομού του χειμώνα. Διαβάσαμε βέβαια πως η ιστορική Μονή χτίστηκε περίπου το 1400, όταν βρέθηκε η θαυματουργή εικόνα του Αγίου σε κοντινή σπηλιά. Η εικόνα αυτή ανάγεται στον 8ο αιώνα, Εποχή των Εικονομαχιών. Επίσης, σύμφωνα με την παράδοση στην σπηλιά μυήθηκε η οικογένεια Νοταρά στην Φιλική Εταιρεία. Εδώ οι πρόκριτοι των Τρικάλων συναντήθηκαν με τον Παπαφλέσσα και δρομολόγησαν την Επανάσταση. Να σημειώσουμε ότι ήδη κατά τον 12ο αιώνα υπήρξε μικρότερος ναός. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, η Μονή είχε αποχτήσει μεγάλη δύναμη. Το 1928 μετετράπη σε γυναικεία.
Συνεχίσαμε ανοδικά. Η θέα από εδώ είναι πραγματικά μαγευτική. Απέναντι διακρίναμε το χωριό Μάννα ή Μάρκασι στους πρόποδες της Μικρής Ζήρειας και στο βάθος την θάλασσα του Κορινθιακού.
Ο δρόμος είναι γεμάτος στροφές όσο ανεβαίνουμε το βουνό αλλά σε πολύ καλή κατάσταση. Πληροφορηθήκαμε πως όταν πέφτει χιόνι δεν μένει ποτέ αποκλεισμένος λόγω του Χιονοδρομικού Κέντρου. Το ίδιο ισχύει και για τα Τρίκαλα. Καθ΄ όλη την διαδρομή, θαυμάζαμε το σκουρόχρωμο πυκνό ελατόδασος. Διαβάσαμε ότι ανάμεσα σε αυτά τα πανύψηλα κωνοφόρα, συντηρείται ένα μεγάλο μέρος της πανίδας της περιοχής. Υπάρχουν πολλές αλεπούδες, νυφίτσες, ασβοί, σκαντζόχοιροι, λαγοί, πέρδικες, τυφλοπόντικες και αρκετά αγριογούρουνα. Σε μια στροφή του δρόμου όταν ξαποστάσαμε για λίγο, καταμετρήσαμε σε λιγότερο από τα 2μ, πέντε είδη μανιταριών(!).
Φτάσαμε στην τοποθεσία Βαρνεβό με υψόμετρο τα 1.688μ. Από το φυλάκιο της Πυρασφάλειας θαυμάσαμε την φανταστική θέα προς το Φαράγγι της Φλαμπουρίτσας. Το 1948 μια μεγάλη πυρκαγιά έκαψε το θαυμάσιο δάσος της. Ο χώρος όμως παραμένει ιδανικός για τους λάτρεις της πεζοπορίας, αφού ένα μεγάλο δίκτυο μονοπατιών οδηγεί προς τον πανέμορφο βιότοπο της κοιλάδας. Η περιοχή είναι ενταγμένη στο δίκτυο NATURA 2000.

Στο Χιονοδρομικό Κέντρο Ζήρειας

Τώρα μπροστά μας απλωνόταν ένα τεράστιο οροπέδιο. Αριστερά και δεξιά έβοσκαν ήσυχα γελάδια. Ο δρόμος μας οδηγούσε στο Αθλητικό Κέντρο Ζήρειας. Αριστερά μας ψηλά σε λόφο, στεκόταν το Καταφύγιο Α΄, κλειστό όμως εδώ και χρόνια. Το Κέντρο απέχει από τα Τρίκαλα περίπου 10χλμ. Μας υποδέχθηκε ο Υπεύθυνος κ. Δημήτρης Γεωργίου. Μαζί με τους συναδέλφους του προετοίμαζαν τις εγκαταστάσεις ώστε να είναι έτοιμες για το σαββατοκύριακο. Όπως μας εξήγησε, το Κέντρο λειτουργεί ως Χιονοδρομικό με μια μικρή πίστα 700μ με συρόμενο αναβατήρα 500μ και ένα baby lift 180μ για τους μικρούς λάτρεις του σκι. Επίσης, μπορεί κάποιος να νοικιάσει snow mobiles ή γουρούνες (ATV) ή να κάνει σκι αντοχής (cross country), δηλαδή μεγάλες διαδρομές πεζοπορίας με ελαφριά πέδιλα στο οροπέδιο της Ζήρειας. Για τους αρχάριους του σκι, λειτουργεί και σχολή σκι και snowboard με εκπαιδευτή. Παιχνίδι γίνεται για όλους και με τα έλκηθρα και με το paintball. Πραγματοποιούνται επίσης, περιήγηση στο βουνό με όχημα χιονιού, πεζοπορικές διαδρομές, ανάβαση βουνού από σηματοδοτημένο μονοπάτι, ορειβατικό σκι στην κορυφή με οδηγό, διαδρομές με τζιπ, χειμερινή διαβίωση για ομάδες και σχολή παρα-πέντε. Το μεγάλο Σαλέ του Κέντρου διατίθεται και για σεμινάρια. Στο καφέ σνακ μπαρ που λειτουργεί, μπορείτε να ξεκουραστείτε απολαμβάνοντας ένα ζεστό ρόφημα, και δοκιμάσετε παραδοσιακά προϊόντα των Τρικάλων και της ευρύτερης περιοχής.
Το μόνο που λείπει από το Χιονοδρομικό - προς το παρόν - είναι το χιόνι, και σίγουρα δεν θα αργήσει να φανεί τους επόμενους μήνες. Αφού ευχηθήκαμε στον Δημήτρη, “Καλό και Χιονισμένο Χειμώνα”, συνεχίσαμε την πορεία μας.


Στο θεϊκό τοπίο της Κυλλήνης και της Λίμνης Δασίου

 
Η αίσθηση που μας γεννά το αλπικό τοπίο της Ζήρειας είναι απερίγραφτη. Νιώθεις να έχεις ξεπηδήσει από τα έγκατα της γης όπως αυτές οι θηριώδεις απρόσιτες αλλά τόσο ατμοσφαιρικές χιονισμένες βουνοκορφές. Το Όρος Κυλλήνη ή Ζήρεια είναι το 2ο ψηλότερο της Πελοποννήσου, με την υψηλή κορυφή του να αγγίζει τα 2.376μ., και θέα ανεμπόδιστη από τον Ταΰγετο μέχρι και τον Όλυμπο. Υπάρχουν ακόμη 7 κορυφές με υψόμετρο πάνω από 2000μ. Το όνομα “Κυλλήνη” το συναντάμε από την αρχαιότητα, και συσχετίζεται με τους "κύλλους" χώρους της, δηλαδή τις πολλές κοιλότητες που την χαρακτηρίζουν γεωμορφολογικά. Η ονομασία "Ζήρεια" προέρχεται από την Σλαβική γλώσσα και σημαίνει “βελανίδι”.
Μετά από ανάβαση 40 λεπτών πίσω από το Χιονοδρομικό, βρίσκεται το Σπήλαιο του Ερμή.  Κατά την μυθολογία, εδώ γεννήθηκε ο Θεός Ερμής. Το Σπήλαιο έχει εξερευνηθεί και χαρτογραφηθεί το 1971 από κλιμάκιο της Σπηλαιολογικής Υπηρεσίας. Τοποθετείται σε υψόμετρο 1.700μ και εκτείνεται σε 1.200τμ με 8 θαλάμους. Παρουσιάζει ένα σπάνιο λιθωματικό λευκό διάκοσμο. Σύμφωνα με τον Παυσανία υπήρχε στην περιοχή Ναός αφιερωμένος στον Ερμή. Στην κορυφή του λόφου Αίπυτου βρίσκονται τα ερείπια μεγάλου κτίσματος που ταυτίζεται με αρχαίο ναό.   
Στρίψαμε αριστερά στον χωματόδρομο ανάμεσα στα βουνά. Σκοπός μας ήταν να ανακαλύψουμε μια λίμνη που εμφανίζεται το χειμώνα και εξαφανίζεται το καλοκαίρι, την Λίμνη Δασίου. Διανύσαμε μια απόσταση 4χλμ, διασχίζοντας ένα υπέροχο λιβάδι με λιγοστό γρασίδι και αρκετά αγριολούλουδα. Τουλάχιστον όσα είχαν απομείνει. Εδώ βόσκουν ελεύθερα κοπάδια από γελάδια και άλογα. Ένα μοναδικό βουκολικό τοπίο! Επιτέλους αντικρίσαμε την Λίμνη από ψηλά. Βρισκόμασταν σε υψόμετρο 1.480μ. Εδώ καταλήγουν τα νερά των βροχών τον χειμώνα. Ήταν κατά το ήμισυ γεμάτη, αλλά φοβερά εντυπωσιακή. Όταν η θερμοκρασία πέφτει πολύ, το νερό παγώνει, ενώ το καλοκαίρι στερεύει. Αγελάδες ξεκουράζονταν στις όχθες της, ενώ με έκπληξη αντικρίσαμε ημιάγρια άλογα να ξεδιψούν στα νερά της. Έπειτα κάλπασαν προς την Δύση του ηλίου και χάθηκαν σαν τον ήλιο που έγερνε στις κορυφές της Μεγάλης Ζήρειας. Αφουγκραστήκαμε την ηρεμία του ειδυλλιακού αυτού παραδείσου, καταλαμβανόμενοι από την αίσθηση της γαλήνης που χαρακτηρίζει την ισορροπία της δημιουργίας του κόσμου μας. Αφού ρίξαμε μια τελευταία ματιά στο πανέμορφο δάσος της μαυροπεύκης και του ελάτου που περιέβαλε εμάς και την κρυφή “μαγική” του λίμνη, πήραμε τον δρόμο της επιστροφής για τον ξενώνά μας.  

Η Μεσαιωνική Καρυά

Το ορεινό κλίμα έκανε τον ύπνο μας ελαφρύ και το ξύπνημα το πρωί, γλυκό. Από το μπαλκόνι μας παρακολουθήσαμε τον ήλιο να ανατέλλει, υποσχόμενος άλλη μια υπέροχη ζεστή ημέρα. Αφού πήραμε πρωινό, ξεκινήσαμε για τον δρόμο της επιστροφής. Κάναμε μια παράκαμψη μετά τα Μεσαία Τρίκαλα προς Χυλόκαστρο, στρίβοντας στον δρόμο αριστερά. Ένα άλλο ιστορικό χωριό μας καλούσε να το επισκεφτούμε, και δεν αντισταθήκαμε. Οδεύαμε προς την Καρυά.
Η Καρυά απέχει από τα Τρίκαλα μόλις 6χλμ και είναι κτισμένη σε υψόμετρο 1300μ. Είναι το υψηλότερο χωριό του Νομού Κορινθίας και έχει το διπλό προνόμιο να απολαμβάνει την κορυφή της Μεγάλης Ζήρειας αλλά και του Χελμού από μακριά.
Αρκετοί ιστορικοί υποστηρίζουν ότι οι κάτοικοι της Καρυάς προέρχονται από την Ακαρνανία πριν από το 1700 και έχουν κοινές ρίζες με αυτούς του ομώνυμου χωριού του Άργους. Άλλοι πιστεύουν ότι ιδρύθηκε κατά τους Βυζαντινούς χρόνους από αποίκους Έλληνες της Βλαχίας που στάλθηκαν από τον Αυτοκράτορα Νικηφόρο Α΄ μετά το 802μ.Χ. για πυκνώσουν τον αραιωμένο - από την πανούκλα - πληθυσμό του Μοριά. Αρχικά εγκαταστάθηκαν στο Φενεό στο αρχαίο χωριό Καρυές. Τον 11ο αιώνα μετοίκησαν αρκετοί από αυτούς στην σημερινή τοποθεσία και την βάφτισαν “Καρυά”.
Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας η Καρυά ήταν κεφαλοχώρι με ανθηρή οικονομία, γεγονός που εξηγεί τους μεγάλους φόρους που πλήρωνε στους Τούρκους. Το χωριό συνέβαλε και στην Επανάσταση του 1821. Ο Ιερομόναχος Πανφούτιος καταγόταν από εδώ και πολέμησε με ηρωισμό. Το 1840 επισκέφθηκε την Καρυά ο Βασιλιάς Όθωνας με την Βασίλισσα Αμαλία.
Μνημείο μεγάλης θρησκευτικής και ιστορικής αξίας αποτελεί η Βυζαντινή Εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου του 13ου αιώνα. Ο ρυθμός, Βασιλική με τρούλο και είναι χτισμένη από συμμετρική πέτρα βασισμένη σε καστρομοναστηριακή τεχνοτροπία. Οι κάτοικοι του χωριού παλαιότερα, αγνοώντας την ανυπολόγιστη αξία της, μετέτρεψαν την μισή Εκκλησία σε σχολείο που το ονομάζουν ακόμη και τώρα, για αδιευκρίνιστους λόγους, Χάρο(!). Πολλές από τις θαυμάσιες τοιχογραφίες της έχουν πέσει θύμα ασβεστώματος. Ο χρόνος έχει δημιουργήσει αρκετά ρήγματα στην στέγη, ενώ το Ιερό διατηρείται σε αρκετά καλή κατάσταση. Με παρέμβαση του Υπουργείου Παιδείας, γίνεται προσπάθεια για την διάσωση του Μνημείου.
Ο Κώστας Ευθυμίου, παππούς του γνωστού νεορομαντικού ποιητή Κώστα Καρυωτάκη καταγόταν από την Καρυά και έτσι επικράτησε το επίθετο Καρυωτάκης. Ο ποιητής επισκεπτόταν τον παππού του πολύ συχνά στην γειτονική Συκιά και περνούσε τις διακοπές του. Από εδώ είχε τις ρίζες της και η οικογένεια του ποιητή Ρώμου Φιλύρα.
Μέχρι πρότινος, λίγοι ήταν οι τουρίστες που επέλεγαν να επισκεφτούν την Καρυά, λόγω ότι τα Τρίκαλα συγκέντρωναν τους περισσότερους εκδρομείς. Τα πράγματα έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια και η κίνηση έχει αυξηθεί αισθητά. Παρ΄ όλα αυτά όπως και τα Τρικαλοχώρια, ζωντανεύει στο τέλος κάθε εβδομάδας. Διαθέτει αρκετούς ξενώνες και εστιατόρια.

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    ·    Πιείτε άφοβα νερό από τις πηγές που συναντάτε στην περιοχή.
    ·    Στο οροπέδιο μετά το Βαρνεβό με κατεύθυνση το Χιονοδρομικό, υπάρχει πέτρινη πηγή στα δεξιά σας.
    ·    Προμηθευτείτε τρόφιμα για ένα ευχάριστο και ηλιόλουστο πικνίκ στα κιόσκια στο Βαρνεβό και στην Λίμνη Δασίου.
    ·    Εάν επιθυμείτε να επισκεφθείτε το Σπήλαιο του Ερμή θα χρειαστείτε κατάλληλα παπούτσια και φακό. Μην πηγαίνετε μόνοι σας.
    ·    Αναζητήστε την περιπέτεια με όχημα 4x4 στους χωματόδρομους της Ζήρειας και τα λασπωμένα χώματα της λίμνης Δασίου.
    ·    Για να περιηγηθείτε στο Σπήλαιο του Ερμή ή να μείνετε στο Καταφύγιο Β΄, καλέστε τον κ. Δημήτρη Γεωργίου στο τηλ. 6948064102.      
    ·    Από το Βαρνεβό μέχρι το Χιονοδρομικό Κέντρο, το κινητό πιάνει με δυσκολία. Μέχρι την Λίμνη Δασίου δεν υπάρχει καθόλου σήμα.
    ·    Για να δείτε το εσωτερικό του Ναού του Αγίου Δημητρίου στα Κάτω Τρίκαλα, τηλεφωνείστε στον Πατέρα Γεώργιο στο 697440824.
    ·    Εάν θέλετε να επισκεφθείτε τις εκκλησίες στα Άνω Τρίκαλα, καλέστε τον Πατέρα Θανάση στο τηλ. 2743091428.
    ·    Στην ταβέρνα “Καρυά” στην Καρυά, έχουν τα κλειδιά για να μπείτε στον Ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου, απλά ζητήστε τα.
    ·    Πριν φύγετε από την περιοχή, αγοράστε ντόπια παραδοσιακά προϊόντα όπως τυριά και αλλαντικά.
    ·    Ξαναγυρίστε στα Τρίκαλα και εκτός σαββατοκύριακου. Είναι πιο ήσυχα και θα τα βιώσετε καλύτερα.

  • Πρόσβαση:

    Απέχουν μόλις 145 χλμ. από την πρωτεύουσα και 27 χλμ. από την πόλη του Ξυλοκάστρου.

Χάρτης