Ερμού λύρα
4.8/5 κατάταξη (138 ψήφοι)

κείμενο: Ιωάννης Μπούλιας – φωτογραφίες: Χριστίνα Τσελίτζε

Πριν από χιλιάδες χρόνια, στην ορεινή Κορινθία, ο Ερμής φέρεται να κατασκεύασε την πρώτη λύρα στον κόσμο (κατ’ άλλους κιθάρα), το εθνικό όργανο των Ελλήνων.
Αρχικά, η λύρα είχε μορφή απλή: βραχίονες συν ποικίλο αριθμό χορδών. Σιγά-σιγά, απέκτησε και σκάφος (κέλυφος χελώνας). Συν τω χρόνω, απέκτησε μεγαλύτερο σκάφος (αντηχείο) κι εν συνεχεία τόξο (δοξάρι). Πέρασε δηλαδή από διάφορα στάδια, ώσπου τους τελευταίους αιώνες προέκυψε ο τρέχων κατασκευαστικός τύπος σε διάφορες εκδοχές, ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή: λύρα κρητική, δωδεκανησιακή, πολίτικη, θρακική, ποντιακή, κυπριακή κλπ.
Η πατροπαράδοτη λύρα μας, έχει γίνει ταυτόσημη των γεωργιανών τραγουδιών. Μια παραλλαγή της, οι Γεωργιανοί την ονομάζουν «τσουνίρι» ή «τσιανούρι» και έχουν στρογγυλοποιήσει το σχήμα της, το οποίο μοιάζει με το αντίστοιχο του δικού μας στρογγυλού ταμπουρά. Παράλληλα, έχουν και την ποντιακή (κοινή ελληνο-γεωργιανή) λύρα. Δηλαδή, οι Γεωργιανοί κάνουν την μεγάλη τιμή στον ελληνισμό να διασώζουν και να διαιωνίζουν όργανα όπως ο δίαυλος, η λύρα κ.ά. πολλά.
Λύρα, επίσης, απαντάται στην Καλαβρία, πέλμα της ιταλικής χερσονήσου, άλλη μία ελληνική γη, όπου εξακολουθούν να ζουν Έλληνες μεταξύ των Ιταλών.
Είναι τέτοια η εξάπλωση και αποδοχή της λύρας από την ελληνική κοινωνία ανά τους αιώνες, ώστε συναντάμε ακόμη και παιδικούς τύπους (στην Κρήτη πχ).

 

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    φωτογραφίες:
    Ερμής
    λύρα μυκηναϊκή (Εθνικό Αρχαιολογ. Μουσείο, Αθήνα)
    λύρα Ελλήνων διαχρονική αρχαία (ανακατασκευή: Κωνστ. Κοτσανάς, Κατάκολο Ηλείας)
    αρχαίο αντηχείο (Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιώς)
    λύρα βυζαντινή (Αρχαιολ. Μουσείο Κορίνθου)
    λύρα κρητική (αχλαδόσχημη)
    «τσουνίρι», η στρογγυλή λύρα των Γεωργιανών (Μουσείο Λαϊκών Οργάνων Γεωργίας, Τιφλίδα)
    λύρα Καλαβρίας
    ποντιακή λύρα Ελλήνων (Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων, Αθήνα)
    «τσιλίλι», ποντιακή λύρα Γεωργιανών (Μουσείο Λαϊκών Οργάνων Γεωργίας, Τιφλίδα)