Καρέτα καρέτα, Προς το µεγάλο θαλάσσιο ταξίδι
5.0/5 rating 1 vote
Οι περισσότεροι έχουµε την εντύπωση ότι µόνο οι παραλίες της Ζακύνθου φιλοξενούν κάθε καλοκαίρι φωλιές της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta. Η χώρα µας έχει την τύχη να φιλοξενεί µερικές από τις µεγαλύτερες περιοχές ωοτοκίας στη Μεσόγειο (60% των φωλιών) στον κόλπο του Λαγανά στη Ζάκυνθο, στην Κρήτη, στον Κυπαρισσιακό-Λακωνικό κόλπο, στην Κεφαλονιά και έρχεται πλέον να ενταχθεί και επισήµως µια νέα περιοχή ωοτοκίας, το Εθνικό Πάρκο Υγρότοπων Κοτυχίου-Στροφυλιάς.
Στη δυτική πλευρά, βόρεια της Πελοποννήσου, 21 χιλιόµετρα ακτογραµµής βρίσκουν χιλιάδες αποδέκτες τους καλοκαιρινούς µήνες και αποτελούν τόπο αναψυχής θερινού τουρισµού. Στις αµµώδεις παραλίες και στις παραλιακές κινούµενες θίνες (αµµόλοφοι και αµµουδιές) που εκτείνονται προς το εσωτερικό, πλήθος ειδών φωλιάζουν, γεννούν και αναζητούν την τροφή τους, από τα πουλιά που τσιµπολογούν ασπόνδυλα µέχρι την απειλούµενη θαλάσσια χελώνα καρέτα καρέτα, που εναποθέτει τα αυγά της. 
Φέτος και για πρώτη φορά από την ίδρυση και λειτουργία του Φορέα ∆ιαχείρισης Υγρότοπων Κοτυχίου-Στροφυλιάς, πραγµατοποιείται επιστηµονική καταγραφή του προστατευόµενου θαλάσσιου είδους που έχει ανάγκη αυστηρής προστασίας. Η θαλάσσια χελώνα Caretta caretta αποτελεί είδος προτεραιότητας βάσει της εθνικής και κοινοτικής νοµοθεσίας (92/43) και θεωρείται απειλούµενο σε διεθνές επίπεδο, σύµφωνα µε τα κριτήρια της Παγκόσµιας Ένωσης Προστασίας της Φύσης IUCN, µε ιδιαίτερη οικολογική αξία και σηµασία για το Εθνικό Πάρκο. 
Το πρόγραµµα ξεκίνησε τον Μάρτιο µε την περιβαλλοντική ενηµέρωση και αγωγή στα δηµοτικά σχολεία εντός Εθνικού Πάρκου και συνεχίζεται µέχρι και τον Σεπτέµβρη, οπότε ολοκληρώνεται η καταγραφή και η παρακολούθηση της παραλιακής ζώνης από τις Αλυκές Λεχαινών (Π.Ε. Ηλείας) µέχρι την παραλία της Καλόγριας (Π.Ε. Αχαΐας) µε στόχο την αειφορική διαχείριση και προστασία του πληθυσµού της θαλάσσιας χελώνας
Η πρώτη φωλιά για το Εθνικό Πάρκο
Στα πλαίσια της καθιερωµένης πεζής παρακολούθησης (monitoring) εργασίας πεδίου της ακτογραµµής στη ζώνη Αλυκές Λεχαινών προς Μπούκα της λιµνοθάλασσας Κοτυχίου, εντοπίσαµε χαρακτηριστικά ίχνη του απειλούµενου είδους. Αµέσως και µε πολλή προσοχή οριοθετήσαµε την περιοχή προς αναζήτηση φωλιάς. Με τον ερευνητή πεδίου Ηλία Τζώρα και µε πολύ προσεκτικές και απαλές κινήσεις αρχίσαµε το σκάψιµο προς αναζήτηση. Η αδρεναλίνη είχε φτάσει στα ύψη. Σκάβουµε και δεν βρίσκουµε τίποτα αλλά επαναλαµβάνουµε την ίδια ακριβώς διαδικασία σε ένα άλλο, διπλανό σηµείο. Είχα τη θετική αίσθηση ότι εδώ έχει εναποθέσει τα αυγά της. Στο τελευταίο σηµείο αναζήτησης, η άµµος γίνεται πολύ πιο µαλακή και αφράτη, και η προσπάθειά µας κορυφώνεται και γίνεται ακόµη πιο προσεκτική. Ξάφνου αγγίζουµε το ελαστικό κέλυφος και το χαµόγελο στα πρόσωπά µας είναι χαρακτηριστικό. Εντοπίζουµε και άλλα σφαιρικά αυγά και η πρώτη επίσηµη φωλιά θαλάσσιας χελώνας στο Εθνικό Πάρκο είναι γεγονός και επιβεβαιώνεται. 
Οι ζητωκραυγές χαρακτηριστικές και ο Ηλίας από τη χαρά του µε ρίχνει στην άµµο και πανηγυρίζει για τον εντοπισµό. Η συγκίνησή µας µεγάλη. Άµεσα ενηµερώθηκε η συντονίστρια δασολόγος Γεωργία Καραµπέρου και όλο το επιστηµονικό προσωπικό του Φορέα ∆ιαχείρισης, το οποίο κινητοποιήθηκε γρήγορα δίνοντάς µας θάρρος, κουράγιο και ελπίδα προς αναζήτηση νέων φωλιών. Η πρώτη φωλιά πλέον παρακολουθείται, έχει σηµανθεί και έχει χαρτογραφηθεί.
Η θαλάσσια χελώνα ανεβαίνει µε αργές κινήσεις την αµµουδιά, σέρνοντας το καβούκι της για να εναποθέσει τα αυγά της. Κάθε λίγο σταµατά και ακουµπά το βαρύ κεφάλι της στην άµµο και όταν συνεχίζει να προχωρά, οι εκπνοές της είναι πολύ δυνατές. Ξαφνικά αρχίζει να σπρώχνει την άµµο µε τα πτερύγιά της µακριά από το σώµα της. Κάνει κολυµβητικές κινήσεις και χώνεται περίπου 15 εκατοστά µέσα στην άµµο. Στη διάρκεια αρκετών αναπνοών κάνει εναλλασσόµενες κινήσεις των πίσω πτερυγίων της σκάβοντας σταδιακά ένα λάκκο σχήµατος µπουκαλιού. Όταν τελειώσει το σκάψιµο στον κυλινδρικό λάκκο, εναποθέτει ένα ένα τα αυγά της και ανασηκώνεται ελαφρώς κάθε φορά που γεννάει ένα αυγό. 
Όταν ολοκληρώνει τη διαδικασία, αµέσως σκεπάζει τα αυγά πετώντας µε δύναµη στρώµατα άµµου, και κατεβαίνει προς τη θάλασσα για να συνεχίσει τις µεγάλες της µετακινήσεις περνώντας σε διεθνή ύδατα, καθώς και σε ύδατα άλλων χωρών. 
 
Η εκκόλαψη των αυγών
Οι θηλυκές θαλάσσιες χελώνες είναι βέβαιο ότι γεννούν πάνω από µία φορά το ίδιο καλοκαίρι. Ωοτοκούν από µία µέχρι και τέσσερις φορές µε τα 90-130 αυγά που εναποθέτουν στη φωλιά. Το αυγό µε το µαλακό λευκό κέλυφος µοιάζει σαν µπαλάκι του πιγκ πογκ. Η επώαση διαρκεί περίπου 6-8 εβδοµάδες και το φύλο των νεοσσών καθορίζεται από τη θερµοκρασία επώασης. 
Όταν πραγµατοποιείται η εκκόλαψη, τα καρετάκια δεν εγκαταλείπουν αµέσως τη φωλιά αλλά παραµένουν εντός του αυγοθαλάµου µέχρι να τελειοποιηθούν κάποια όργανα. Μετά από 3-4 ηµέρες, όταν έρθει η κατάλληλη στιγµή και µε την πτώση της θερµοκρασίας της άµµου κατά τη νύχτα, ξεκινάει η αναρρίχηση προς την επιφάνεια και η φωλιά εκκενώνεται οµαδικά. Τα µικρά κινούνται γρήγορα µε µοναδικό προορισµό τη θάλασσα. Καθοδηγούνται από τον φωτεινό ορίζοντα, που αντανακλάται στην επιφάνεια του νερού. Η απόσταση για εµάς τους ανθρώπους είναι µόνο λίγα βήµατα, µια ευθεία. Για τους νεοσσούς, όµως, είναι «χιλιόµετρα» επίπονης προσπάθειας, χωρίς περιθώριο λάθους για την επιβίωσή τους. Τα χελωνάκια καταγράφουν στο µυαλό τους τα χαρακτηριστικά της παραλίας, έτσι ώστε µετά από χρόνια να µπορέσουν πάλι να επιστρέψουν στην ίδια παραλία για να γεννήσουν κι αυτά. Φτάνοντας στο νερό κολυµπούν µε επιµονή προς τα ανοιχτά και το µεγάλο θαλάσσιο ταξίδι τους µόλις έχει ξεκινήσει! 
Από τις πρώτες στιγµές της ζωής από την αναρρίχηση στην επιφάνεια της άµµου και µέχρι την κατάληξη στη θάλασσα, αντιµετωπίζουν πολλούς κινδύνους. Προς την Οδύσσειά τους γίνονται εύκολα λεία θηρευτών όπως είναι οι αλεπούδες, τα κουνάβια, οι κορµοράνοι, οι γλάροι και τα νεροπούλια. 
Τα χελωνάκια, που έχουν µήκος 5 εκατοστά και ζυγίζουν 16 γραµµάρια περίπου, έχουν σκούρο γκρι-σταχτί χρώµα και µαλακό κέλυφος. Τρέφονται µε µέδουσες, µαλάκια, αχινούς, οστρακοειδή και φυτά της θάλασσας, που τα εντοπίζουν µέσω της αναπτυγµένης όσφρησής τους. 
 
Απειλές
∆υστυχώς, όµως, και σε απόσταση αναπνοής από τη φωλιά, τις επόµενες ηµέρες τροχοφόρο όχηµα µεγάλου κυβισµού κινήθηκε ανεξέλεγκτα εντός της αµµώδους παραλίας απειλώντας µε καταστροφή. Σε άλλο σηµείο της ίδιας παραλίας, παρατηρήθηκαν οι ροδιές του ίδιου οχήµατος όπου και αλλοιώθηκαν νέα ίχνη-χνάρια εξόδου θηλυκής ενήλικης χελώνας, η οποία και επέστρεψε στο νερό χωρίς να εναποθέσει τα αυγά της. 
Η έκκληση προς ερασιτέχνες ψαράδες, λουόµενους, καλοκαιρινούς επισκέπτες αλλά και πολίτες για την αποφυγή της ανεξέλεγκτης κίνησης των οχηµάτων εντός της παραλίας επαναλαµβάνεται συνεχώς. Από άγνοια ή αµέλεια, αυτοκίνητα µεγάλου κυβισµού, αγροτικά 4x4, ακόµη και µηχανάκια παρατηρείται να κινούνται εντός της ακτής καταστρέφοντας αυτή την εύθραυστη ισορροπία του οικοσυστήµατος.
Οι νεκρές χελώνες που καταγράφονται όταν τις ξεβράζει το νερό µάς έχουν θορυβήσει, µιας και ο αριθµός είναι υψηλός και πολύ ανησυχητικός. Συνιστούµε σε περίπτωση εύρεσης ιχνών θαλάσσιας χελώνας (στις Αλυκές Λεχαινών, την Αρετή, το Κοτύχι, τον Μπρινιά, τη Φάλαρη, το Κουνουπελάκι, την Καλόγρια, το Γιαννισκάρι), καθώς και σε περίπτωση εντοπισµού τραυµατισµένης ή και νεκρής χελώνας που την έχει ξεβράσει το νερό, να επικοινωνήσουν οι πολίτες άµεσα µε τον Φορέα ∆ιαχείρισης Υγρότοπων Κοτυχίου-Στροφυλιάς στα τηλέφωνα 26930 31939 και 6947938358. Το τηλεφώνηµα που θα δεχτούµε ίσως δώσει µια πολύτιµη πληροφορία για την Caretta caretta και τη συνολική διαχείριση του είδους. 
Το ταξίδι της θαλάσσιας χελώνας από το Εθνικό Πάρκο Κοτυχίου-Στροφυλιάς µόλις ξεκίνησε!
 

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    Φωτογραφίες:

     

    1)Ξεκινά η διαδικασία προστασίας των νέων φωλιών από την ομάδα των εθελοντών.
    2)Καθώς έχει πνευμόνια,βγάζει τακτικά το κεφάλι της έξω από την επιφάνεια της θάλασσας για να πάρει αναπνοές.
    3)Η χελώνα αφήνει τα αυγά της εντός του αυγοθαλάμου που άνοιξε με τα πτερύγιά της.
    4)Το χελωνάκι άρχισε το ταξίδι του.
    5)Κουνουπελάκι Ηλείας,μία από τις πολλές αμμώδεις παραλίες που φιλοξενούν την καρέτα καρέτα κατά την περίοδο της ωοτοκίας.
    6)6:30 το πρωί και η παρακολούθηση της παραλίας μόλις ξεκίνησε
    7)Νεκρή χελώνα που ξέβρασε η θάλασσα. Οι απειλές από την ανθρώπιμη δραστηριότητα έχουν θορυβήσει τον Φορέα Διαχείρισης.