Συρράκο-Καλαρρύτες Δίδυμη ομορφιά στο πανέμορφο φαράγγι
4.5/5 κατάταξη (4 ψήφοι)
κείμενο: Ιφιγένεια Καμπουροπούλου | φωτογραφίες: Νίκος Λασκαρίδης

Το Συρράκο και οι Καλαρρύτες, δυο υπέροχα κεφαλοχώρια στα 1.200 μέτρα υψόμετρο, στην «καρδιά» της Ηπείρου βρίσκονται αντικριστά, ενώ το φαράγγι του Καλαρρύτικου ποταμού ανάμεσά τους τα χωρίζει αλλά και τα ενώνει με ανεπανάληπτη φυσική ομορφιά και ανεπανάληπτα τοπία.

Φτάνοντας στο Συρράκο

Από την πρώτη στιγμή, που φτάσαμε στο Συρράκο, καταλάβαμε κάτι διαφορετικό στην ατμόσφαιρα. Καθαρός αέρας κατηφόριζε από το βουνό «Περιστέρι» και σαν το «νερό στ’ αυλάκι» περνούσε μέσα από το φαράγγι, ενώ η βροχή μας επισκεπτόταν συνεχώς με συνεχή διαλείμματα. Τα σύννεφα έπαιζαν παιχνίδια φωτός και σκιάς στις κορυφογραμμές της καρδιάς της Πίνδου, και η ομίχλη γέμιζε το ανάγλυφο των πλαγιών δημιουργώντας φανταστικά τοπία που γοητεύουν. Ο δρόμος και τα αυτοκίνητα σταματούν στην είσοδο του χωριού Συρράκο, οπότε και συνεχίζουμε με τα πόδια στα καλντερίμια και τα στενά σοκάκια με τις αμέτρητες γραφικές γωνιές. Τα θαύματα ξεκινούν από την αρχή κιόλας του χωριού με την τεράστια πέτρινη αψίδα και το περίτεχνο λιθόστρωτο καλντερίμι, που περνά πάνω από πέτρινα γεφυράκια, ενώ στο πλάι βρύσες και μικροί καταρράχτες συμπληρώνουν το ονειρικό σκηνικό. Τα σπίτια στο Συρράκο είναι πετρόχτιστα με στέγες από σχιστόλιθο, πανέμορφα δείγματα της παραδοσιακής Ηπειρώτικης αρχιτεκτονικής, που κυριολεκτικά κρέμονται σαν αετοφωλιά πάνω από τους βράχους με ύψος που προκαλεί δέος. Στην πανέμορφη πλατεία τα αιωνόβια πλατάνια πλαισιώνουν το μεγαλοπρεπή ναό του Αγίου Νικολάου, ενώ παντού μέσα στο χωριό χαρακτηριστικός είναι ο κελαριστός ήχος του κρύου και πεντακάθαρου νερού από κάποιο κοντινό ρυάκι κι από τις απανταχού παρούσες πέτρινες βρύσες. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι μαζί με τους Καλαρρύτες έχουν χαρακτηριστεί επίσημα παραδοσιακοί οικισμοί.  Ιστορικά, η κτηνοτροφία ήταν η βασική ασχολία των Συρρακιωτών, όμως το ελληνικό δαιμόνιο δεν έμεινε σε αυτό. Οι κάτοικοι εισήγαγαν τεχνογνωσία από φημισμένα μέρη της Ευρώπης και άρχισαν να επεξεργάζονται το μαλλί των προβάτων εξελισσόμενοι από απλοί κτηνοτρόφοι σε ικανότατους παραγωγούς υφασμάτων και ράφτες, εξ’ ου και το προσωνύμιο «το χωριό των ραφτάδων». Σύμφωνα με τους κατοίκους της περιοχής, οι Συρρακιώτες έφτιαξαν 25.000 κάπες για τα στρατεύματα του Ναπολέοντα. Το χωριό άκμαζε έως το 1821 αριθμώντας περίπου 4 – 5 χιλιάδες κατοίκους. Στην επανάσταση  αντιμετώπισε τις υπέρτερες δυνάμεις του Χουρσίτ Πασά, που επικράτησε και έκαψε σπίτια και εργαστήρια, διασκορπίζοντας τους Συρρακιώτες σε διάφορα μέρη της Ελλάδας και της Ευρώπης.  Μετά από δυο χρόνια άρχισαν να γίνονται οι πρώτες προσπάθειες επιστροφής και σε μικρό χρονικό διάστημα οι πεισματάρηδες κάτοικοι κατάφεραν να «αναστήσουν» και να ανοικοδομήσουν το χωριό από τις στάχτες ανακτώντας σε σημαντικό βαθμό την παλιά αίγλη του. Σημαντικές ιστορικές προσωπικότητες του Συρράκου, που ξεχωρίζουν, είναι ο Ιωάννης Κωλλέτης, Φιλικός και πρώτος Συνταγματικός Πρωθυπουργός της Ελλάδας, και οι ποιητές Κώστας Κρυστάλλης και Γιώργος Ζαλοκώστας.

Διασχίζονταςτο πανέμορφο φαράγγι

Ξεκινάμε με εφόδια τον απαραίτητο εξοπλισμό στο σακίδιο, την προσμονή και την ανάλαφρη διάθεση στη σκέψη, καθώς κατεβαίνουμε για να αγγίξουμε τις υπέροχες εικόνες του φαραγγιού, που μέχρι τώρα αγναντεύαμε από ψηλά.  Το μονοπάτι μας υποδέχεται με μια έντονη κατηφόρα και μας καλεί να είμαστε προσεκτικοί σε κάθε βήμα στο νοτισμένο έδαφος. Στα πόδια μας, παχύ στρώμα με φύλλα από βελανιδιές, αγριοκερασιές, φλαμουριές και κερασιές, φέρνει στο νου τα πολύχρωμα κιλίμια, που κάποτε ύφαιναν οι γυναίκες στον αργαλειό, ενώ το γλυκό κελάρυσμα των νερών μας συντροφεύει σε όλη τη διαδρομή. Οι βράχοι γύρω σμιλεμένοι από το χρόνο και τα στοιχεία της φύσης, μας κλείνουν στην αγκαλιά τους, κι εμείς μικροί και ταπεινοί σε ένα τοπίο τεράστιας κλίμακας απλά τους θαυμάζουμε. Μικροί καταρράκτες ρίχνουν ορμητικά τα νερά τους από ψηλά, και ο δρόμος μας οδηγεί σε άλλο ένα ανθρώπινο έργο, τους πάλαι ποτέ απαραίτητους νερόμυλους. Η ελαφριά ομίχλη, που απλώνεται μπροστά στα μάτια μας σαν πέπλο, προσδίδει έναν ονειρικό τόνο στο τοπίο, ενώ μικρά ανοίγματα στα σύννεφα αφήνουν για λίγο τον ήλιο να ρίξει τις αχτίνες του πάνω στα δέντρα, στα βράχια, στα φυλλώματα και τις αμέτρητες λαμπερές δροσοσταλίδες. Και να που το κελάρυσμα δυναμώνει στα αυτιά μας, και η μυρωδιά του βρεγμένου χώματος πιο έντονη, σημάδι ότι φτάνουμε στον ποταμό Καλαρρύτικο. Παγωμένο το νερό χοροπηδά στα βράχια κατηφορίζοντας το ρέμα. Σκεφτόμαστε σε ποιο άλλο μέρος της γης, το νερό και τα βράχια φτιάχνουν τοπία τόσο χαρακτηριστικά όμορφα, που χαράσσονται ανεξίτηλα στη μνήμη.  Μια μεταλλική γέφυρα, βασισμένη στα απομεινάρια της παλιάς πέτρινης γέφυρας, μας οδηγεί στην απέναντι πλευρά του μονοπατιού, με το εξίσου όμορφο αλλά πιο δύσκολο κομμάτι της διαδρομής. Η απότομη ανηφόρα με συνεχόμενες στροφές ακολουθεί, και το μονοπάτι στενεύει και γίνεται απότομο αλλά εξίσου εντυπωσιακό. Πολύτιμη βοηθός, στα τελευταία μέτρα του ανήφορου σμιλεμένη στο βράχο μια παλιά πέτρινη σκάλα με κουπαστή. Στο τέλος του μονοπατιού η πορεία ομαλοποιείται κι έτσι μπορούμε να απολαύσουμε στην απέναντι πλαγιά του βουνού το Συρράκο, που μόλις πριν μιάμιση ώρα αφήσαμε πίσω μας.

ΚαλαρρύτεςΤοπία αγνής Ελλάδας

Η γραφική πλατεία στους Καλαρρύτες μας υποδέχεται εγκάρδια και μας αποζημιώνει με άπλετη θέα από τα 1.200 μέτρα. Αμφιθεατρικά χτισμένη σαν υπαίθριο θέατρο με μόνιμους συντρόφους τα υπεραιωνόβια βαθύσκια πλατάνια. Στάση για ξεκούραση και περιήγηση στις γραφικές γειτονιές του χωριού, όπου παντού κυριαρχεί η πέτρα, στα αρχοντικά, στα καλντερίμια, στα γεφύρια, στις βρύσες, στην πλατεία, στην εκκλησία, αφιερωμένη κι εδώ στον Άγιο Νικόλαο. Κανένας μηχανικός ήχος δεν θα διακόψει την ονειρική μας διάθεση, καθώς κι εδώ τα αυτοκίνητα δεν έχουν θέση μέσα στο χωριό. Ο γλυκός ήχος των τρεχούμενων νερών μας ακολουθεί παντού στη βόλτα μας, ενώ η πλούσια βλάστηση έχει την τιμητική της. Όλα στο αρχοντικό αυτό χωριό μαρτυρούν την ακμή και τον πλούτο των ντόπιων, όταν το βιοτικό τους επίπεδο ήταν πολύ υψηλό. Από τα μέσα του 18ου μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα, οι Καλαρρύτες γνώρισαν τη μεγαλύτερη, οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη, ενώ το χωριό ερημώθηκε την εποχή της αστυφιλίας. Τόπος καταγωγής ξεχωριστών προσωπικοτήτων το παραδοσιακό αυτό χωριό, όπως του Σπυρίδωνα Λάμπρου πρωθυπουργού της Ελλάδας (1916-17) , αλλά και τόπος γέννησης εξαιρετικών αργυροχόων, όπως ο Καλαρρυτινός Σωτήριος Βούλγαρης, ιδρυτής του διάσημου οίκου Bulgari. Όπως και στο Συρράκο έτσι κι εδώ οι κάτοικοι δόξαζαν και τιμούσαν με την προκοπή και την αγάπη τους τα χωριά τους, όπως είναι ολοφάνερο σε κάθε ανθρώπινο δημιουργήμα.Τα λιγοστά φώτα στα σπίτια του χωριού κάνουν τώρα την εμφάνισή τους κι η νύχτα μας καλεί να ξαποστάσουμε και να απολαύσουμε την τοπική Ηπειρώτικη κουζίνα και τη ζεστή φιλοξενία των κατοίκων, που κρατάνε ακόμα ζωντανά αυτά τα τόσο ιδιαίτερα χωριά.

Μονή Κηπίνας, ένα με το βράχο!

Μια τελευταία πρωινή βόλτα στο χωριό, πριν ξεκινήσουμε για την επιστροφή, οδικώς αυτή τη φορά. Σε μικρή απόσταση από τους Καλαρρύτες, στο δρόμο προς το Συρράκο, συναντάμε άλλο ένα ανθρώπινο έργο, που αξίζει να θαυμάσουμε, τη Μονή Κηπίνας. Αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου, η Μονή χτίστηκε το 13ο-14ο αιώνα πάνω στο κοίλωμα ενός τεράστιου κατακόρυφου βράχου. Παρόλο που πλέον δεν χρησιμοποιείται ως μοναστήρι, έχει ανακαινισθεί και είναι επισκέψιμη κατόπιν συνεννόησης. Ένα μονοπάτι λαξεμένο στην πλαγιά του βράχου μας οδηγεί στην μικρή κρεμαστή ξύλινη γέφυρα πριν την είσοδο. Η γέφυρα είναι κινητή και αποσπάται, οπότε κι αφήνει ένα κενό ύψους 3-4 μέτρων. Δείγμα μιας αυτοσχέδιας μεθόδου για την ασφάλεια των μοναχών, που κάποτε μόναζαν εδώ, από τους επίδοξους επιδρομείς εκείνης της εποχής. Αυτό βέβαια δεν εμπόδισε τους σύγχρονους αρχαιοκάπηλους ιερόσυλους επιδρομείς από το να λεηλατήσουν τις εικόνες, το τέμπλο και τα αρχεία το 1997, χωρίς μέχρι σήμερα να έχουν βρεθεί ίχνη των κλοπιμαίων. Η Μονή κρύβει μέσα της ένα φυσικό σπήλαιο μήκους περίπου 280 μέτρων (μάλιστα, τα πρώτα 150 μέτρα φωτίζονται για τους επισκέπτες), το οποίο ήταν κάποτε κοίτη υπόγειου ποταμού, αιτία του άφθονου νερού, που αναβλύζει από τους πρόποδες του βράχου.Η θέα από τα κελιά των μοναχών είναι καταπληκτική. Ένα μέρος που αξίζει να σταθεί κανείς και να θαυμάσει για μια ακόμα φορά την αρμονική συνύπαρξη των ανθρώπινων έργων και αυτών της φύσης!


Προδιαγραφές

  • Πρόσβαση:

    Τα χωριά βρίσκονται στο Νομό Ιωαννίνων και ανήκουν στο Δήμο Βορείων Τζουμέρκων.Η απόστασή τους από τα Ιωάννινα είναι 60 χιλιόμετρα (1,5 ώρα), ενώ πρόσβαση υπάρχει και από την Εγνατία Οδό - Μέτσοβο, Άρτα, και Καλαμπάκα. Από την Αθήνα η απόσταση είναι περίπου 450 χιλιόμετρα (6 ώρες) και από Θεσσαλονίκη 300 χλμ (3,5 ώρες)