Αρχαία Κερύνεια. Χαμένες πατρίδες
5.0/5 rating 1 vote
κείμενο: Ανδρέας Στρατηγάκης | φωτογραφίες: Ανδρέας Στρατηγάκης

Βαφτισμένη στην καταστροφή και μπολιασμένη με την απώλεια, το όνομα Κερύνεια στην Ελλάδα και την Κύπρο επιμένει να μετρά το χρόνο με το δικό του μοναδικό τρόπο διεκδικώντας –σε πείσμα των καιρών– την ύπαρξη, την αυθεντικότητα και τη δικαιοσύνη.

Ο δρόμος στριφογυρίζει στην απότομη πλαγιά, κερδίζοντας μέτρο το μέτρο την απόσταση από την Αρχαία Κερύνεια. Δίπλα μας, η κοίτη του Κερυνίτη ποταμού, που κυλά προς τον Κορινθιακό κόλπο μέσα από το θεαματικό φαράγγι του. Πριν από το χωριό Μαμουσιά Αχαΐας, ακολουθούμε τη σχετική σήμανση φτάνοντας στον αρχαιολογικό χώρο. Πρώτα αντικρίζουμε το ταφικό μνημείο - Ηρώο, εξ αποστάσεως δυστυχώς, λόγω της διαμόρφωσης του γύρω χώρου και της περιοριστικής κατασκευής της Αρχαιολογίας. Στο λόφο δίπλα στο Ηρώο, βρίσκεται ο τελικός προορισμός μας, ο οχυρωμένος αρχαίος οικισμός σε στρατηγική θέση, ελέγχοντας το στενό πέρασμα προς τα οροπέδια με σημερινή ονομασία Προφήτης Ηλίας και Άγιοι Ασώματοι.

Κερύνεια: ένα όνομα, μια ιστορία

Η Αρχαία Κερύνεια, μαζί με άλλες σημαντικές πόλεις της περιοχής, ήταν δημιούργημα των αχαϊκών φύλων κατά την εγκαθίδρυσή τους στην περιοχή της Αχαΐας. Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, οι Αχαιοί Κηφέας και Πράξανδρος επιστρέφοντας από τον Τρωικό Πόλεμο ίδρυσαν την ομώνυμη πόλη στις βόρειες ακτές της Κύπρου, και μάλιστα σε τοποθεσία που μοιάζει αρκετά με αυτή όπου βρισκόταν η Αρχαία Κερύνεια και η Αρχαία Ελίκη.
Το χειμώνα του 373 π.Χ., ένας τρομακτικός σεισμός ισοπέδωσε όλες τις αχαϊκές πόλεις της περιοχής, μεταξύ αυτών και την Αρχαία Κερύνεια, που παρέμεινε πλέον ως ανάμνηση σε άγνωστη τοποθεσία. Μετά από πολύχρονες αρχαιολογικές έρευνες, η θέση της επιβεβαιώθηκε τη δεκαετία του ’70 σε εγχάρακτη πινακίδα με το όνομα «Καρυν»-αίων, που βρέθηκε κοντά στο χωριό Μαμουσιά. Η ανασκαφή έχει κηρυχθεί συστηματική και στην ευρύτερη περιοχή βρέθηκαν αρχαίοι ναοί, θέατρο, νεκροταφείο και φυσικά το Ηρώο.
Κατά τραγική ειρωνεία, την ίδια δεκαετία ταύτισης της θέσης της Αρχαίας Κερύνειας (1974), η ακμάζουσα κυπριακή Κερύνεια αντιμετώπισε την καταστροφή που δεν λεγόταν «Εγκέλαδος» αλλά «Αττίλας», και για 40 χρόνια αποτελεί σύμβολο ενάντια στην τουρκική κατοχή. Κερυνιώτισσα είναι η Τιτίνα Λοϊζίδου, η οποία ανάγκασε το τουρκικό κράτος να υποκλιθεί στο Δίκαιο κερδίζοντας την προσφυγή στο Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατά της τουρκικής κατοχής.
Τέλος, αξίζει να αναφερθεί το μοναδικό αρχαίο ναυάγιο «Κερύνεια» (σώζεται το 70% του σκάφους), που ανακαλύφθηκε το 1965 ένα χιλιόμετρο από το λιμάνι της κυπριακής Κερύνειας. Το 1985 κατασκευάστηκε αντίγραφο του αρχαίου πλοίου, το «Κερύνεια ΙΙ», που ταξίδεψε σε όλα τα μεγάλα λιμάνια (Νέα Υόρκη - ΗΠΑ, Αμβούργο - Γερμανία, Σεβίλλη - Ισπανία, Νάρα - Ιαπωνία) ως σύμβολο τερματισμού της κατοχής, ενώ από το 2002 ένα νέο πιστό αντίγραφο, το «Κερύνεια - Ελευθερία» οργώνει τις θάλασσες στο όνομα του Δικαίου και της Δημοκρατίας.

Μέσα στον αρχαιολογικό χώρο βρίσκεται η αρχαία κρήνη, δεξαμενή, ένα ευμέγεθες δημόσιο κτήριο και αναλημματικός τοίχος, ενώ ψηλότερα υπάρχουν απομεινάρια του αρχαίου θεάτρου, από το οποίο σώζεται τμήμα του τοίχου της σκηνής και η δεξιά πάροδος. Το κοίλο του έχει διάμετρο 44 μέτρα.
Δυστυχώς πολλά σημαντικά κτίσματα (θέατρο, ναοί κ.ά.) είναι επιχωμένα για την προστασία τους, ενώ λόγω έλλειψης πόρων, η αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων δεν έχει τη δυνατότητα αποψίλωσης του χώρου. Το σύνολο των αρχαίων αντικειμένων που έχουν βρεθεί στην Αρχαία Κερύνεια εκτίθεται στο Μουσείο Αιγίου.


Οροπέδιο Προφήτη Ηλία - Αγίων Ασωμάτων

Ακολουθώντας οδικώς το χωματόδρομο πίσω από το Ηρώο, μπαίνουμε σε ένα φυσικό οροπέδιο με φροντισμένους αμπελώνες. Η διαδρομή προσφέρει μαγευτικές εικόνες αφαιρετικής αισθητικής επάνω στο οροπέδιο, και πληθωρική θέα προς το φαράγγι των ποταμών Κερυνίτη και Βουραϊκού, και προς τον Κορινθιακό κόλπο. Στο οροπέδιο υπάρχει και το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία, δίπλα στους αρχαίους ναούς, ενώ στις βόρειες εσχατιές του οροπεδίου, σε εκπληκτική τοποθεσία, βρίσκεται το εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων.


θάλασσα αλήθειας

Όταν έφτασε η κατάλληλη ώρα, μαζί με το φως, αποχαιρετήσαμε το χώρο που φιλοξένησε αυτό το μικρό κομμάτι της ζωής μας με την υπεροψία της δημιουργικότητας που θέλει τη σκέψη μας να μένει προκλητικά ακέραια απέναντι στην κάθε προσωπική Κερύνεια της ζωής μας.
Ίσως γιατί το νόημα της Κερύνειας και των χαμένων πατρίδων μας είναι ακριβώς αυτό: κατεστραμμένη ή κατεχόμενη, η Κερύνεια είναι πλασμένη πάντα να ταξιδεύει στη θάλασσα της αλήθειας και της δικαιοσύνης, ελεύθερη και ισχυρή.

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    Η απόσταση της Αρχαίας Κερύνειας είναι 12-19 χλμ. (20-30 λεπτά) από το Διακοπτό και το Αίγιο, αντίστοιχα.
    Η πρόσβαση στον αρχαιολογικό χώρο είναι αρκετά απαιτητική λόγω της απότομης γεωμορφολογίας του εδάφους, ενώ κατά τόπους υπάρχουν πυκνές συστάδες δέντρων και χλοοτάπητας αρκετά μεγάλου ύψους.
    Η σήμανση «Αρχαιολογικός χώρος Κερύνειας» ισχύει έως το Ηρώο, και μετά από αυτό δεν έχει ουσιαστική χρησιμότητα.
    Σε απόσταση 15-30 χλμ. βρίσκεται η Βιλιβίνα με το φαράγγι της και η Πλατανιώτισσα με τη μοναδική εκκλησία της Παναγίας Πλατανιώτισσας, που βρίσκεται εξ ολοκλήρου μέσα στον κορμό πλάτανου. Το μικρό χωριό διαθέτει υποδομή εστίασης σε έναν πανέμορφο χώρο με άφθονα νερά. Επίσης, σε απόσταση 30 περίπου χλμ., με τα 10 εξ αυτών χωματόδρομο, βρίσκεται η Κάτω Ζαχλωρού και λίγο μακρύτερα τα Καλάβρυτα.

Χάρτης