Δήμος Πηνειού, με την εύνοια της φύσης και της ιστορίας
4.9/5 κατάταξη (13 ψήφοι)
κείμενο: Κωνσταντίνος Ταρναβάς | φωτογραφίες: Κωνσταντίνος Ντόκος

Πηνειός

Καθώς αφήνεις πίσω την πρωτεύουσα της Αχαΐας, το τοπίο αλλάζει. Οι ορεινοί όγκοι που έχεις στα αριστερά σου για χιλιόμετρα χάνονται μεμιάς. Γύρω σου απλώνεται ύστερα από λίγη ώρα ο ηλειακός κάμπος. Ο εθνικός δρόμος Πατρών- Πύργου συνεχίζει και η Νέα Μανωλάδα σε καλωσορίζει στο Νομό Ηλείας. Δεξιά σου στο βάθος, αν και δεν είναι ακόμη ορατό, το Ιόνιο βρέχει τις απέραντες αμμουδιές που είναι από τις ομορφότερες και καθαρότερες της χώρας μας. Απέναντι, οι σιλουέτες της Ζακύνθου και της Κεφαλλονιάς φαντάζουν σαν συνέχεια της ηλειακής γης.

Τριάντα χιλιόμετρα μακρύτερα συναντάς το πρώτο χωριό του Δήμου Πηνειού, το Τραγανό. Ο δήμος δημιουργήθηκε από τη συνένωση τριών μικρότερων δήμων, Βαρθολομιού, Γαστούνης και Τραγανού και δώδεκα τοπικών κοινοτήτων Καβασίλων, Καρδιακαυτίου, Κοροίβου, Λευκοχωρίου, Παλαιοχωρίου, Ρουπακίου, Δήμητρας, Λυγιάς, Μάχου, Αγίας Μαύρας, Καλυβίων, Μυρτουντίων και Σίμιζας. Ο Δήμος Πηνειού βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα του Νομού Ηλείας και συνορεύει δυτικά και βόρεια με το δήμο Ανδραβίδας - Κυλλήνης, νότια με το δήμο Ήλιδας, δυτικά βρέχεται από το Ιόνιο και ανατολικά συνορεύει με τα όρια των δήμων Ανδραβίδας – Κυλλήνης & Ήλιδας.
Μπορεί να έχεις δει τα συγκεκριμένα ονόματα πηγαίνοντας σε πιο δημοφιλείς προορισμούς της Ηλείας ή στο δρόμο για την Αρχαία Ήλιδα, τη διοργανώτρια πόλη των Ολυμπιακών αγώνων της αρχαιότητας που απέχει λίγα λεπτά από την έδρα του δήμου, τη Γαστούνη. Ο τόπος αυτός έχει τη δική του ιστορία. Τα δικά του “ακριβά” αξιοθέατα που σε προκαλεί να τα ανακαλύψεις. Ιστορικές προσωπικότητες που άφησαν το στίγμα τους στην ιστορία της νεότερης Ελλάδας, όπως ο Γεώργιος Σισίνης. Ένδοξες μάχες όπως αυτή του Βαρθολομιού κατά τη διάρκεια του αγώνα για την ελευθερία του γένους. Απείρου κάλλους παραλίες, όπως αυτές των Θινών, της Γλύφας και του Αρκουδιού. Θρησκευτικά μνημεία που έπαιξαν μεγάλο ρόλο στην ιστορία της περιοχής και επηρέασαν έντονα την τοπική κοινωνία. Ίσως να είναι καλύτερα που τέτοια μέρη έχουν μείνει μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Με αυτόν τον τρόπο η αγνή ομορφιά μένει αναλλοίωτη και αποζημιώνει όσους “τολμήσουν” να την επισκεφτούν.

Πηνειός, ο ποτάμιος θεός

Το τρίτο κατά σειρά σε μέγεθος και σημασία ποτάμι της Πελοποννήσου, ο Πηνειός, έδωσε το όνομά του σε μια περιοχή που για αιώνες τώρα δέχεται απλόχερα την ευεργετική αλλά και πολλές φορές καταστροφική δύναμη των νερών του. Αποτελείται από δύο βραχίονες, τον κυρίως Πηνειό (ή ποτάμι της Βερβίνης) που πηγάζει από τον Ερύμανθο και από το νότιο “Πηνειακό” Λάδωνα (Λαγανέικο ποτάμι) που πηγάζει από το όρος Φολόη. Οι δύο βραχίονες συνενώνονται κοντά στο Αγραπιδοχώρι, όπου υπάρχουν και τα ερείπια της Αρχαίας Ηλειακής Πύλου. Στην περιοχή της συμβολής των δύο βραχιόνων του έχει δημιουργηθεί το φράγμα του Πηνειού. Από εκεί και πέρα ο ποταμός συνεχίζει τη ροή του σε τεχνητή κοίτη και αρδεύει τον κάμπο της Ανδραβίδας, της Γαστούνης και του Βαρθολομιού για να ξεχυθεί από την “Μπούκα” της Γαστούνης στο Ιόνιο – όπου “πρώτον εφίλησε τα στήθη της Κυθηρίας” όπως γράφει ο Κάλβος.
Ο Πηνειός ήταν γνωστός από την αρχαιότητα. Στους Πελασγικούς χρόνους λεγόταν Μίνυος, τη μυκηναϊκή εποχή Σελλήεις, στα ιστορικά χρόνια Πηνειός, τη βυζαντινή και τη φράγκικη περίοδο Ηλειακός, ενώ από το 1600 πήρε το όνομα “Ποτάμι της Γαστούνης”. Κατά μία άποψη η ονομασία Μίνυος προέρχεται από τους προϊστορικούς κατοίκους της Ηλείας, τους Μινύες, ίσως όμως και να υποδηλώνει την κατάκτηση από τους Μινωϊκούς Κρήτες. Σύμφωνα με άλλη παράδοση, υπάρχει και η ονομασία Μήνιος, που οφείλεται στον πνιγμό του Μήνιου, μεγάλου ηθοποιού της Αρχαίας Ήλιδας, ο οποίος δεν υποκρίθηκε σωστά το ρόλο μπροστά σε βασιλείς γειτονικών κρατών και πνίγηκε στο ποτάμι που έρεε δίπλα στο θέατρο.
Για να αναπτυχθεί ζωή σε αυτήν την περιοχή  πρωταρχικό ρόλο έπαιξε το ποτάμι. Ήταν τόση μεγάλη η αξία του που είχε θεοποιηθεί. Γιατί όπως είναι γνωστό, κάθε ποτάμι, κάθε λίμνη και κάθε πηγή είχαν θεοποιηθεί από τον άνθρωπο που ήταν εναρμονισμένος με τις δυνάμεις της φύσης. Ο Πηνειός ήταν ποτάμιος γιος του Ωκεανού και της Τηθύος, από τον οποίο πήρε το όνομά του και ο ομώνυμος ποταμός της Θεσσαλίας.
Είναι άρρηκτα δεμένος με τον πέμπτο άθλο του Ηρακλή. Κατά το μύθο, ο Ηρακλής, αφού γκρέμισε τον τοίχο των στάβλων του Αυγεία εξέτρεψε τον Πηνειό και τον Αλφειό και καθάρισε τους στάβλους από την κόπρο. Για αιώνες ο Πηνειός αποτελούσε απειλή για τον τόπο, διότι τις βροχερές ημέρες ξεχείλιζε παρασέρνοντας τα πάντα στο πέρασμά του. Τα λιμνάζοντα νερά αποτελούσαν εστία μολύνσεων που θέριζαν στην κυριολεξία πολύ κόσμο. Οι κάτοικοι υπέφεραν από κουνούπια, σκαθάρια, βδέλλες και ακρίδες.
Σήμερα συνεχίζει να κυλάει ακατάπαυστα και να ευεργετεί όλες τις γύρω περιοχές. Με την κατασκευή του φράγματος οι καταστροφές της καλλιεργήσιμης γης σταμάτησαν. Όμως ο άνθρωπος έχει περάσει στην αντεπίθεση μολύνοντας τον ζωοφόρο ποταμό. Με συντονισμένες ενέργειες γίνεται προσπάθεια να μη συνεχιστεί το κακό. Ας το ελπίσουμε!

Τα χωριά του δήμου σταυρώνουν τον εθνικό δρόμο που σε οδηγεί στην Αμαλιάδα και τον Πύργο. Αριστερά της δημοσιάς ο Κόροιβος, που έχει πάρει το όνομά του από τον νικητή στο αγώνισμα του δρόμου στην πρώτη Ολυμπιάδα του 776 π.Χ. Το χωριό μέχρι το 1955 ονομαζόταν Κελεβή, από το όνομα Τούρκου αξιωματούχου (Celebi – πρόσωπο μεγάλης εξουσίας). Στο κέντρο του χωριού δεσπόζει η όμορφη εκκλησιά της Αγίας Παρασκευής. Συνεχίζοντας ανατολικά συναντάμε το Ρουπάκι. Η θέση του “στρατηγική”, μια και από εκεί θα περάσεις σίγουρα για να επισκεφτείς την αρχαία Ήλιδα, αλλά και το φράγμα του Πηνειού. Αν κατευθυνθείς βορειοδυτικά, θα συναντήσεις την Αγία Μαύρα που βρίσκεται αριστερά της κοίτης του Πηνειού και μόλις τέσσερα χιλιόμετρα από το Τραγανό. Η τρίτη σε πληθυσμό δημοτική ενότητα έχει έδρα το κεφαλοχώρι που αποτελεί το αγρομεταποιητικό κέντρο του δήμου. Με 3.500 κατοίκους βρίσκεται στο βόρειο πεδινό τμήμα του Νομού Ηλείας. Μπορείς να περιηγηθείς στους δρόμους του χωριού που σφύζει από ζωή. Οι μικρές ολάνθιστες αυλές γεμίζουν με αρώματα το μέρος. Εκεί θα δεις τον ιερό ναό του Αγίου Νικολάου με το μεγάλο προαύλιο και τη μεγάλη πλατεία όπου βρίσκεται το δημαρχείο με το αεροπλάνο. Μπορείς να ξεκουραστείς σε ένα από τα παραδοσιακά καφενεία και να μιλήσεις με τους φιλόξενους ντόπιους που ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Γαστούνη, η Πρωτεύουσα

Δεξιά του εθνικού δρόμου οι πινακίδες σε στέλνουν στην καρδιά του δήμου, στη Γαστούνη. Η πόλη των 7.500 κατοίκων είναι μία από τις ιστορικότερες της Ηλείας. Το όνομά της το χρωστάει σε έναν Φράγκο ευγενή με το όνομα Gaston. Η περιοχή της Γαστούνης υπήρξε από το 550 έως το 580 μ.Χ. ένα από τα μεγαλύτερα μεταξοπαραγωγικά κέντρα του Μοριά λόγω της ευδοκίμησης της μουριάς στην περιοχή. Από το 1900 έγινε μία από τις περιοχές με τη μεγαλύτερη παραγωγή σταφίδας, ενώ στις μέρες μας καλλιεργούνται καρπούζια, καλαμπόκια, ντομάτες και εσπεριδοειδή. Κάνεις το σταυρό σου μπροστά στον ιερό ναό του Αγίου Νικολάου με το μεγάλο καμπαναριό. Εκεί βρίσκεται και η προτομή του Γεώργιου Σισίνη, ενός εκ των σημαντικότερων Ηλείων στην ιστορία. Απέναντι το σπίτι του όπου σήμερα στεγάζεται το δημαρχείο, αλλά και το Μουσείο Σισίνη. Όταν μαθαίνεις την ιστορία του ανατριχιάζεις. Πόσες μυστικές συναντήσεις που καθόρισαν το μέλλον της Ελλάδος είχαν γίνει εδώ; Ποιες από τις μεγάλες προσωπικότητες της επανάστασης να έχουν περάσει το κατώφλι αυτού του πέτρινου αρχοντικού;
Ο Γεώργιος Σισίνης (1769-1831) ήταν πολιτικός και οπλαρχηγός της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και προσωπικός φίλος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Γεννήθηκε στη Γαστούνη και καταγόταν από πλούσια και ιστορική οικογένεια της περιοχής. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας ήταν πρόκριτος της Γαστούνης. Είχε μυηθεί στη Φιλική Εταιρεία το 1819. Πριν το ξέσπασμα της Επανάστασης, οι Τούρκοι τον κάλεσαν για να συζητήσουν στην Τρίπολη, αλλά ύστερα από υπόδειξη του Παλαιών Πατρών Γερμανού παρέστησε τον άρρωστο και δεν πήγε.
Κήρυξε την Επανάσταση το 1821 στην Ηλεία και βοήθησε σημαντικά τον αγώνα. Θεωρείται ως ένας από τους σπουδαιότερους τροφοδότες των επαναστατικών σωμάτων της Πελοποννήσου. Στον στρατιωτικό αγώνα διακρίθηκε κυρίως στις μάχες της Πάτρας, του Λάλα και του Χλεμουτσίου.
Ως πολιτικός διετέλεσε πληρεξούσιος της Ηλείας και πρόεδρος της Γ’ και Δ’ Εθνοσυνέλευσης, ενώ το 1829 εκλέχτηκε πρόεδρος της Γερουσίας. Το 1825 συνελήφθη μαζί με τον γιο του, Χρύσανθο, και φυλακίστηκε για τις πολιτικές του πεποιθήσεις στην Ύδρα. Την άνοιξη του ίδιου χρόνου αποφυλακίστηκαν και συνέχισαν τις πολεμικές τους επιχειρήσεις. Την περίοδο του Καποδίστρια διορίστηκε μέλος στο «Πανελλήνιον», αλλά σύντομα παραιτήθηκε επειδή διαφώνησε με την πολιτική του. Το 1829 διετέλεσε πρώτος πρόεδρος του Ελληνικού Κοινοβουλίου και απεβίωσε στη Γαστούνη το 1831.
Στη νέα πλατεία της Γαστούνης μπορείς να απολαύσεις τον καφέ σου και να αφήσεις τα παιδιά να παίξουν στη δημοτική παιδική χαρά. Στην αγορά μπορείς να βρεις ό,τι θελήσεις: από φρέσκα λαχανικά και εσπεριδοειδή μέχρι ψάρια από το πεντακάθαρο Ιόνιο.

Η Παναγία η Καθολική

Η εκκλησία της Παναγιάς της Καθολικής ήταν έδρα της επισκοπής Ωλένης και βρίσκεται στην άκρη της πόλεως της Γαστούνης. Ένα βυζαντινό αριστούργημα που αριθμεί πάνω από χίλια χρόνια. Απέναντί του 11 θεόρατοι φοίνικες στέκουν σαν φύλακες της εκκλησίας που υπέστη εκτεταμένες ζημιές στους σεισμούς του 2008.
Στο εσωτερικό διατηρούνται δύο στρώματα τοιχογραφιών. Το δεύτερο, σύμφωνα με επιγραφή, χρονολογείται από το 1702 και έγινε με δαπάνες του επισκόπου Ωλένης, Ιωαννικίου. Μία δεύτερη επιγραφή της ίδιας εποχής, που αναφέρει τους κτήτορες του ναού και ως έτος ανεγέρσεως το 1279, αντιγράφει, πιθανόν, την παλαιότερη κτητορική επιγραφή.
Εκεί συναντήσαμε και τον παπα- Αντρέα που παρέχει τις υπηρεσίες του δωρεάν. Αφού μας ξενάγησε στο ναό, μας διηγήθηκε δύο απίστευτα περιστατικά που συνέβησαν πρόσφατα. Συγκεκριμένα, το 2009 ο παπα- Αντρέας εντελώς τυχαία ανακάλυψε πως πίσω από την εικόνα που έβλεπαν οι πιστοί υπήρχε θαμμένη μέσα σε τσιμέντο μια άλλη εικόνα της Παναγίας του 1300 μ.Χ., αρκετά παλιότερη. Το δεύτερο συμβάν σημειώθηκε μόλις πέρυσι. Κατά τη διάρκεια εργασιών αναστήλωσης, ένας μεταλλικός σύνδεσμος έπεσε και έσπασε την Αγία Τράπεζα. Τότε αποκαλύφθηκε, σε εξαιρετική κατάσταση, ελαιογραφία του σώματος του Χριστού που χρονολογείται από το 1720.
Πίσω από την Παναγία την Καθολική βρίσκεται το ομώνυμο γεροκομείο, ένα από τα πέντε της πολύ δραστήριας Ιεράς Μητροπόλεως Ηλείας. Μιλήσαμε με τον κο Γιάννη Μπιλάλη, επόπτη όλων των ιδρυμάτων, ο οποίος μας ξενάγησε στους χώρους του ιδρύματος διαπιστώνοντας και οι ίδιοι το εξαιρετικό έργο που γίνεται εκεί.

Η Μπούκα και το Παλαιοχώρι

Βγαίνοντας από τη Γαστούνη περνάς από τον οικισμό Αγκινάρα. Εδώ είναι η γη των ξεριζωμένων της πόλης Καράμπουρνα της Μικράς Ασίας, οι οποίοι ίδρυσαν το Σύλλογο Μικρασιατών Γαστούνης και περιχώρων “Ίωνες”. Στον Δήμο δραστηριοποιούνται πολλοί σύλλογοι που έχουν να επιδείξουν πλούσιο κοινωνικό και πολιτιστικό έργο όπως είναι ο σύλλογος «Αρχαία Ήλιδα», ο μουσικοχορευτικός σύλλογος «Οι ρίζες μας», ο σύλλογος Λυγιάς, ο αιμοδοτικός και ο σύλλογος γυναικών Τραγανού, ο σύλλογος Κεφαλλονιτών, η πολιτιστική ομάδα του δήμου στο Βαρθολομιό, ο σύλλογος νεολαίας Καβασίλων και οι πολιτιστικοί σύλλογοι Κοροίβου και Καρδακαυτίου.
Ο δρόμος συνεχίζει προς το μικρό χωριό Παλαιοχώρι που βρίσκεται πολύ κοντά στην Μπούκα, στην εκβολή δηλαδή του Πηνειού. Η Μπούκα είναι μία από τις γνωστότερες παραλίες του δήμου. Στην απέραντη αμμώδη παραλία οι κάτοικοι της Γαστούνης και του Παλαιοχωρίου έχουν δημιουργήσει έναν πολυσύχναστο οικισμό. Τις κοίτες του Πηνειού σε εκείνο το σημείο ενώνει η σιδερένια γέφυρα που μεταφέρθηκε από ένα άλλο χωριό του δήμου, τα Καβάσιλα. Χρησιμοποιήθηκε μετά την ανατίναξη της γέφυρας του χωριού από τους Γερμανούς κατά την αποχώρησή τους από την περιοχή. Όταν κατασκευάστηκε η νέα, η παλιά σιδερένια μεταφέρθηκε στην Μπούκα.
Από εκείνο το σημείο ξεκινάει η τεράστια παραλία του δήμου, αλλά και το δάσος με πεύκα και ευκαλύπτους που είχε υποστεί καταστροφή εξαιτίας των μεγάλων πυρκαγιών της Ηλείας το 2007. Ο Δήμος Πηνειού προσπαθεί να αντικαταστήσει τα καμένα δέντρα με συνεχείς δενδροφυτεύσεις. Στην τελευταία φυτεύτηκαν 12.000 δέντρα με ποσοστό επιτυχίας 85%. Αιτία η άψογη συνεργασία του δήμου με το ΕΣΕΠΑ (Εθελοντικό Σώμα Ελλήνων Πυροσβεστών Αναδασωτών) που ανέλαβε τη φροντίδα των νέων δέντρων.  Το τεράστιο δάσος, όπως και η παραλία, μήκους 22 χιλιομέτρων, περνάει από το χωριό Καλύβια, την παραλία Θινών του Βαρθολομιού και καταλήγει στην παραλία Γλύφα. Αξίζει να περιηγηθείτε στο δάσος μέσα από τους δασικούς δρόμους είτε με τα πόδια, είτε με αυτοκίνητο 4x4.
Από τη Γαστούνη κατευθυνόμαστε βόρεια για να περάσουμε από το μικρό χωριό Λευκοχώρι που το αγκαλιάζει ο Πηνειός ποταμός και ονομάστηκε έτσι λόγω των πολλών δέντρων λεύκας. Οι νέοι εδώ δραστηριοποιούνται κυρίως στον αθλητικό και πολιτιστικό τομέα.

Καβάσιλα, το χωριό σταθμός

Μετά το Λευκοχώρι συναντάμε τα Καβάσιλα. Στο δρόμο απέραντα στρέμματα φράουλας σε παρακαλούν να τα φωτογραφήσεις. Το χωριό χάρη στη λειτουργία κεντρικού σταθμού του ΟΣΕ αποτέλεσε τον συνδετικό κρίκο με άλλα μεγαλύτερα χωριά που δεν είχαν αυτό το προνόμιο. Σήμερα στον εγκαταλελειμμένο σταθμό τα ταβερνεία βγάζουν τραπεζάκια και ο κόσμος συρρέει για να δοκιμάσει το σουβλάκι με το φυσικό καλάμι. Το κτίριο του ΟΣΕ σύντομα θα περάσει στα χέρια του δήμου και θα αναμορφωθεί σε ΚΑΠΗ, δημοτικά ιατρεία και πολιτιστικό κέντρο.
Στα όρια του ομώνυμου χωριού βρίσκεται το Μοναστήρι του Αγίου Νικολάου (σήμερα χωρίς μοναχούς) που συνδέεται με την παραμονή στην περιοχή του Βυζαντινού λογίου και Αγίου, Νικόλαου Καβάσιλα. Οι χώροι της Μονής αρθρώνονται γύρω από τετράγωνη αυλή με πηγάδι στη μέση –η  μία πλευρά της αυλής κλείνει από τη μονόχωρη μικρή εκκλησία και άλλες δύο από τις πτέρυγες των κελιών σε σχήμα Γ  που έχουν διαμορφωθεί σε ξενώνες. Πίσω από την εκκλησία της Μονής υπάρχει το επίκεντρο κτίσμα του Γολγοθά (κατασκευάστηκε κατά τη δεκαετία του 1980) και λίγο πιο πέρα το γήπεδο και το ανοιχτό θέατρο, όπου τους καλοκαιρινούς μήνες πραγματοποιούνται μουσικές συναυλίες και θεατρικές παραστάσεις.
Από τα Καβάσιλα μπορείς να κατευθυνθείς προς το Καρδιακαύτι, το χωριό που ονομάστηκε έτσι λόγω της “μοιραίας”, όπως αποδείχθηκε, συνάντησης του Φράγκου Ιππότη Βαρθολομαίου – από τον οποίο πήρε το όνομά του το Βαρθολομιό – και της πανέμορφης Λυγιάς – από την οποία πήρε το όνομά του το ομώνυμο χωριό. Από εδώ έφευγε και το τρένο που συνέδεε τα Καβάσιλα με το Καρδιακαύτι και το Βαρθολομιό και κατέληγε στο λιμάνι της Κυλλήνης.

Βαρθολομιό το θερινό θέρετρο

Παίρνοντας είτε το δρόμο από το Καρδιακαύτι, είτε γυρίζοντας στη Γαστούνη μπορείς να κατευθυνθείς προς τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Δήμου Πηνειού, το Βαρθολομιό. Με 5.500 κατοίκους αποτελεί το τουριστικό κέντρο του δήμου, αφού ενσωματώνει μερικές από τις ωραιότερες παραλίες της Πελοποννήσου, όπως το Αρκούδι, τις Θίνες, τη Γλύφα, ενώ συνορεύει με τις παραλίες των Λουτρών Κυλλήνης και του Κάστρου. Η παλιά τσιμεντένια τοξωτή γέφυρα που κατασκευάστηκε το 1932 και αποτελούσε την είσοδο του χωριού αντικαταστάθηκε πρόσφατα με μια καινούργια, παρέμεινε στη θέση της όμως και αποτελεί ένα από τα αξιοθέατα της περιοχής. Μπαίνοντας στο χωριό συναντάς την επιβλητική εκκλησία της Παναγίας. Πίσω από το ναό λειτουργεί από το 2000 το εξαιρετικό λαογραφικό μουσείο του Βαρθολομιού. Στην πλατεία του χωριού υπάρχουν καφετέριες και ψησταριές, ενώ διασχίζοντας το δρόμο της αγοράς συναντάς ποικίλα εμπορικά καταστήματα και καφενεία. Συνεχίζοντας φτάνεις μπροστά στο ναό του Αγίου Ιωάννη, ενώ λίγο πριν θα συναντήσεις τη βρύση με το τρεχούμενο νερό. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’90 από αυτήν τη βρύση έπινε νερό όλο το χωριό. Στο Βαρθολομιό λειτουργεί από το 1997 και Μουσικό Σχολείο.
Πριν τη Φραγκοκρατία ονομαζόταν Βαλτοχώρι ή Βατραχοχώρι, αφού η περιοχή λόγω του Πηνειού ήταν γεμάτη βάλτους και βατράχια. Το όνομά του το πήρε από τον Φράγκο Ιππότη που διαφέντευε την περιοχή, τον Βαρθολομαίο Γκύζη.
Η ιστορία στιγματίστηκε από μια μάχη που έγινε στις 10 Νοεμβρίου 1825. Στις 9 Νοεμβρίου τα στρατεύματα του Ιμπραήμ έφτασαν στην περιοχή του Βαρθολομιού, όπου βρήκαν απροσδόκητη αντίσταση από τους κατοίκους, που απέκρουσαν την πρώτη επίθεση. Αφού πήραν θάρρος από την επιτυχία τους, ασφάλισαν τα γυναικόπαιδα στο Κάστρο Χλεμούτσι,  με μερικούς άνδρες ως συνοδεία, ενώ οι υπόλοιποι γύρισαν στο Βαρθολομιό για να το υπερασπιστούν σε περίπτωση που οι εχθροί θα έκαναν και δεύτερη επίθεση. Την επόμενη ημέρα έγινε η επίθεση των αιγυπτιακών στρατευμάτων. Οι Βαρθολομαίοι υπό τις διαταγές των οπλαρχηγών Βέρρα και Ντορβά περικυκλώθηκαν και αποκλείσθηκαν από τους εχθρούς. Αντιστάθηκαν και πολέμησαν γενναία. Οι σύντροφοί τους στο Χλεμούτσι έστειλαν ενισχύσεις (150 εκλεκτούς) για να τους βοηθήσουν. Όταν όμως έφτασαν στους αμπελώνες του χωριού, κυκλώθηκαν από τους εχθρούς και  σχεδόν όλοι σκοτώθηκαν. Μαζί τους έπεσαν και 56 γενναίοι που αρχικά είχαν ταμπουρωθεί στο χωριό και πολέμησαν όλη την ημέρα.
Το Βαρθολομιό έχει γίνει γνωστό λόγω της θέσης του που βρίσκεται κοντά στη σεισμογενή περιοχή του θαλάσσιου χώρου μεταξύ Κυλλήνης και Ζακύνθου.
Οι Θίνες, η παραλία του Βαρθολομιού, είναι μία από τις καλύτερες και πιο οργανωμένες της περιοχής. Βγαίνοντας από το χωριό ξεκινάει ο δρόμος μήκους 4 χλμ. που καταλήγει σε αυτήν την πανέμορφη παραλία με beach bar, εστιατόριο, δωρεάν χώρο στάθμευσης και παιδική χαρά. Μέσα από το χωριό μπορείτε να φτάσετε στην παραλία και με ποδήλατο, αφού υπάρχει ποδηλατόδρομος. Το δάσος των Θινών ξεκινάει σχεδόν μέσα από το χωριό και καταλήγει λίγο πριν τη θάλασσα. Η παραλία είναι απέραντη και αποτελεί μόνο ένα κομμάτι από τα 22 χιλιόμετρα ακτογραμμής του δήμου. Απέναντι το “Ζάντε” σου γνέφει να το επισκεφτείς.

Η Λυγιά, η Γλύφα και η Παναγία η Ελεούσα

Από το Βαρθολομιό ο δρόμος σε οδηγεί προς τα δυτικά του δήμου. Μετά το μικρό χωριό Βρανά, όπου βρίσκεται και το ξενοδοχείο Ταξιάρχης που φιλοξενηθήκαμε, δεξιά σου έχεις το Κάστρο Χλεμούτσι, ένα από τα πλέον καλοδιατηρημένα στη χώρα μας που αξίζει να επισκεφτείς. Αριστερά απλώνεται ο ηλειακός κάμπος και η θέα, όταν η ατμόσφαιρα είναι καθαρή, σε μαγεύει.
Κοντά στο χωριό Λυγιά και μέσα σε ένα βαθύ καταπράσινο φαράγγι βρίσκεται το Μοναστήρι της Παναγίας της Ελεούσας. Δίπλα είναι μια σπηλιά με σταλακτίτες που το νερό της θεωρείται αγίασμα. Κτίστηκε τον 9ο μ.Χ. αιώνα και πήρε το όνομά της από την εικόνα της Παναγίας που βρέθηκε εκεί, ενώ το επίθετο Ελεούσα προήλθε από την αίτηση των κατοίκων της περιοχής για προστασία.
Τα δύσκολα χρόνια της Τουρκοκρατίας η Μονή της Αγίας Ελεούσας αποτέλεσε το καταφύγιο των κατατρεγμένων. Από τις αλλεπάλληλες καταστροφές και λεηλασίες έχουν απομείνει η εκκλησία και ένας μισογκρεμισμένος πύργος που χρησίμευε για την προστασία των μοναχών από τους επιδρομείς και ο οποίος τώρα έχει επισκευασθεί. Η Μονή έπαιξε σημαντικό ρόλο στην επανάσταση του 1821.
Μετά τη Λυγιά η παραλία της Γλύφας είναι από τα ομορφότερα μέρη της περιοχής. Ιδανική για οικογενειακές διακοπές, με πολλά μικρά ξενοδοχεία και την ψαροταβέρνα του “Μικέλη”, μια από τις γνωστότερες της Πελοποννήσου. Λίγο πιο κάτω το Ιονικό χωριό, που κατασκευάστηκε από την Αρχιεπισκοπή Αμερικής και λειτουργεί από το 1970, φιλοξενώντας κάθε χρόνο παιδιά Ελληνοαμερικανών. Το όραμα ανήκει στον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Ιάκωβο και συνεχίζεται στις μέρες μας από τον Αρχιεπίσκοπο Δημήτριο. Εδώ και 42 χρόνια περισσότερα από 16.000 παιδιά Ελληνοαμερικανών έχουν φιλοξενηθεί στο Ιονικό χωριό (www.ionianvillage.org).

Αρκούδι, το τουριστικό

Από τη Γλύφα το Αρκούδι είναι κοντά. Σίγουρα αν έχεις σταματήσει σε ένα καφενείο στα προηγούμενα χωριά, οι ντόπιοι θα σου μίλησαν για αυτό. Αποτελεί το υπερθέαμα της περιοχής και όχι άδικα. Πρόκειται για μια μικρή παραλία με άμμο. Ένας γραφικός κόλπος με μικρά ταβερνάκια, φιλόξενα ξενοδοχεία και ένα beach bar ακριβώς  πάνω στο κύμα. Αφήνεις το αυτοκίνητο στο δρόμο και κατεβαίνεις με τα πόδια στην παραλία, επομένως εκτός από όμορφο το Αρκούδι είναι και πολύ ήσυχο. Δίπλα στο Αρκούδι τα Λουτρά της Κυλλήνης που πήραν το όνομά τους από τις θειούχες πηγές της περιοχής, γνωστές από τα ρωμαϊκά χρόνια. Όλη η περιοχή καλύπτεται με πευκοδάσος που καταλήγει σε μία ακόμη απέραντη παραλία με πεντακάθαρα νερά.

Προορισμός για όλα τα γούστα. Θάλασσα, δάση, αρχαιολογικοί χώροι, ιαματικές πηγές, θρησκευτικά μνημεία. Μια μικρή Ελλάδα συμπυκνωμένη σε έναν μόνο δήμο. Μια περιοχή που θέλει να βγει από την αφάνεια και προσκαλεί τους πάντες να την επισκεφτούν για να ανακαλύψουν με τα μάτια τους τις ομορφιές της. Συναντήσαμε ανθρώπους που τους αρέσει ο τόπος τους, που δεν φοβούνται να μιλήσουν γι’ αυτόν. Που δεν κρύβουν τίποτα και σου δείχνουν τις αδυναμίες και τις ασχήμιες του, πάνω απ’ όλα όμως θέλουν να δεις τις ομορφιές του που είναι πολύ περισσότερες.

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    ΓΙΟΡΤΕΣ ΚΑΙ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

    Οι Άγιοι Νεομάρτυρες
    Κάθε χρόνο στα μέσα Μαρτίου τιμάται η μνήμη των δύο Ηλείων Αγίων Νεομαρτύρων Χρίστου και Πανάγου που κατά την περίοδο της δεύτερης Τουρκοκρατίας εμαρτύρησαν. Γεννήθηκαν ο μεν άγιος και ιερός Πανάγιος (Πανάγος) στη Γαστούνη, ο δε θαυμάσιος Χριστός ( Χρίστος) στην Ανδραβίδα.
    Η μεγαλύτερη εκδήλωση που πραγματοποιείται στη Γαστούνη είναι τα γνωστά Ανθεστήρια, η μεγάλη γιορτή της άνοιξης και των λουλουδιών. Πολίτες και φορείς κατασκευάζουν τεράστια άρματα στολισμένα με λουλούδια που παρελαύνουν στον κεντρικό δρόμο της πόλης.
    Το έθιμο της καύσης του “Αράπη” ή “Ιούδα” που γίνεται κάθε χρόνο την Τρίτη του Πάσχα στην Παναγία την Καθολική της Γαστούνης.
    Στις 10 Μαΐου στα Καβάσιλα εορτάζεται η μνήμη του Αγίου Νικολάου με την τέλεση του εθίμου της κουλούρας, δηλαδή αγώνας δρόμου με έπαθλο μια κουλούρα.
    Στις 10 Νοεμβρίου πραγματοποιείται ο εορτασμός της επετείου της μάχης του Βαρθολομιού που έγινε το 1825.
    Το Καρναβάλι του Τραγανού πραγματοποιείται κάθε χρόνο την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς.
    Η “Γιορτή της Ελιάς” διοργανώνεται στο Βαρθολομιό τον Αύγουστο. Πρόκειται για ένα τριήμερο πολιτιστικών εκδηλώσεων που συγκεντρώνει πολλές χιλιάδες κόσμου.

    ΦΑΓΗΤΟ - ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ

    Ψαροταβέρνα “Ο Μικέλης”
    Η πιο φημισμένη ψαροταβέρνα της περιοχής. Σε αυτήν έχουν φάει βασιλείς και αρχηγοί κρατών. Σ’ έναν τόπο που έχει ιστορία 40 χρόνων μπορείτε να γευτείτε φρεσκότατα ψάρια, κρεατικά χόρτα και λαχανικά της ηλειακής γης.
    Παραλία Γλύφας τηλ. 26230 96242
    Καφέ Ουζερί “Το Καραφάκι”
    Απολαύστε τον καφέ σας, δροσερή μπύρα και τσίπουρο με γευστικότατη ποικιλία πλούσιων μεζέδων από ζεστά πιάτα κρεατικών και ψαρικών σε πολύ χαμηλές τιμές στο φιλόξενο μαγαζί του Κωνσταντίνου Χαραλαμπόπουλου.
    Βαρθολομιό, τηλ. 2623041016, 6973 217592.
    Μεζεδοπωλείο “ΤΑΜΑΜ”
    Χειροποίητοι μεζέδες από γνήσιες Μικρασιάτισσες. Κάθε βράδυ η κυρία Αβραμίδη και οι αδελφές της σας περιμένουν σε έναν φιλόξενο χώρο για να σας σερβίρουν γευστικές σπεσιαλιτέ από τη Μικρά Ασία.
    Γαστούνη τηλ. 6945 994621

    Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

    Καφενείο Ουζερί της Βασιλικής Κωστοπούλου με νόστιμους παραδοσιακούς μεζέδες και ουζάκι στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό στα Καβάσιλα. Τηλ. 6974 156338.
    Café Club “Vip’s”. Με free wifi στην πλατεία Ελευθερίας στο κέντρο της Γαστούνης.
    Τηλ. 26230 33272.

    ΔΙΑΜΟΝΗ

    Ξενοδοχείο “Φεγγαρογνέματα” της Αλεξάνδρας & Ιωάννας Γρηγοροπούλου, Πλατεία Ιατρού, Νικολάου Σπεντζάρη, Βαρθολομιό.
    Τηλ. 26230 41222, 42505.

    ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

    Διακρίσεις σε πολλούς τομείς του αθλητισμού έχει να επιδείξει η περιοχή. Η ομάδα της Γαστούνης “Αίας” έχει αναδειχθεί το 1987 Πρωταθλητής Ερασιτεχνών Ελλάδος.
    Ο αθλητής του στίβου Παναγιώτης Μάντης ο οποίος κατάγεται από τη Γαστούνη έχει αναδειχθεί 3 φορές Πρωταθλητής Ελλάδος και 2 φορές Παγκόσμιος Πρωταθλητής στα Σύνθετα Αγωνίσματα Στίβου.

    Ευχαριστούμε τον Αντιδήμαρχο Σπύρο Βασιλείου
    για την αμέριστη βοήθεια που μας παρείχε για την
    ολοκλήρωση του οδοιπορικού. Ευχαριστούμε επίσης τον πρώην Δήμαρχο Βαρθολομιού Χρήστο Βρυώνη και το ξενοδοχείο Ταξιάρχης στο χωριό Βρανά
    για τη φιλοξενία.

  • Πρόσβαση:

    Απέχει 290 χιλιόμετρα από την Αθήνα μέσω της Εθνική Οδού Πατρών-Πύργου. Κάνοντας 50 χιλιόμετρα περισσότερα μπορείτε να φτάσετε μέσω Τρίπολης (αυτοκινητόδρομος Ε65) και στη συνέχεια να κινηθείτε στην Εθνική Οδό Ε 952 προς τον Πύργο Ηλείας μέσω Καλού Νερού.

     

Χάρτης