Ειδοποίηση
  • Google Geocoding API error: You are over your quota.
Ναύπακτος Ζωντανό παραμύθι…
4.9/5 κατάταξη (12 ψήφοι)
Κείμενο: Αλεξία Τούλιο | φωτογραφίες: Νίκος Υφαντής, Αλεξία Τούλιου

Αν με ρωτούσατε γιατί να πάει κανείς στη Ναύπακτο, η απάντηση θα ’ταν απλή: για να συμμετέχει σ’ ένα παραμύθι, όχι προερχόμενο από κάποιο μύθο, που απλώς υπάρχει ή συντηρείται, αλλά σ’ ένα ολοζώντανο παραμύθι, φτιαγμένο από εικόνες...

Διαθέτω μία μέρα για να γνωρίσω το Λεπάντο. Μια πόλη που χτίστηκε αμφιθεατρικά, να κοιτάει πάντοτε τη θάλασσα. Κατεβαίνω αποφασισμένη να τη μάθω κι επιχειρώ την πρώτη μου επαφή με το κάστρο. Χτισμένο σε υψόμετρο 200 μέτρων, κατασκευάστηκε από τους Δωριείς κατά τον 12ο αιώνα π.Χ. και οχυρώθηκε την εποχή της Α’ Ενετοκρατίας. Αποτελεί κτίσμα φρουριακής αρχιτεκτονικής, καθώς ήταν το μοναδικό στην Ευρώπη που διέθετε πέντε αμυντικές ζώνες προστασίας. Σ’ ένα από τα διαζώματά του, στην περιοχή Βεζίρ Τζαμί, σώζεται αναπαλαιωμένο το αρχοντικό της οικογένειας Τζαβέλα, τυπικό δείγμα λαϊκής αρχιτεκτονικής της ύστερης οθωμανικής περιόδου. Ανατολικά, σε κυκλικό προμαχώνα, στέκει από το 1914 ο πύργος του ρολογιού ή «Σεραφείμ», όπως συνηθίζουν να τον αποκαλούν οι ντόπιοι, προς τιμή του κατασκευαστή του, μητροπολίτη Σεραφείμ Δομβοΐτη. Είναι ακόμη πρωί και η θέα από το κάστρο μοναδική. Οι κεραμοσκεπές σαν ανατολίτικο χαλί απλώνονται απ’ άκρη σ’ άκρη και είναι στιγμές που θαρρείς πως στάζουν κεχριμπάρι σαν παιχνιδίζουν με τις ακτίνες του ήλιου. Η ματιά μου παλεύει ν’ ακολουθήσει ένα ένα τα λιθόστρωτα σοκάκια, τα οποία διακόπτονται από τον σύγχρονο οδικό ιστό. Από ψηλά διακρίνεται ο τρούλος του Φετίχ Τζαμιού, που βρίσκεται μαζί με το ενετικό λιμάνι στο τελευταίο διάζωμα του κάστρου. Ο χώρος είναι επισκέψιμος και συχνά φιλοξενεί εκθέσεις καλλιτεχνών.Η μέρα προχωράει κι εγώ κατηφορίζω στην έσω πόλη. Βόρεια της πλατείας του λιμανιού συναντώ τον Πύργο του Μπότσαρη. Καλοδιατηρημένος, ξεχωρίζει με τους λευκούς δαντελένιους πυργίσκους του. Τον 15ο αιώνα λειτουργούσε ως διοικητήριο για να περιέλθει, μετά την απελευθέρωση, στην κατοχή του στρατηγού Νότη Μπότσαρη. Σήμερα αποτελεί μουσειακό χώρο με μόνιμα εκθέματα αφιερωμένα στη Ναυμαχία της Ναυπάκτου, που ήταν μάχη-ορόσημο λόγω της διττής σπουδαιότητάς της για την παγκόσμια ιστορία. Πέρα από την ιστορική της αξία, μιας που ξεριζώθηκε η βαθιά πεποίθηση πως οι Τούρκοι είναι άτρωτοι στη θάλασσα, παρουσιάζει και ναυπηγική σημασία. Είναι η στιγμή που ο Ιάσονας ολοκληρώνει ένα ταξίδι 2.500 ετών για να παραδώσει τη σκυτάλη στον Αίολο. Είναι η στιγμή που το κουπί δίνει τη θέση του στο πανί ανοίγοντας πλέον ένα μεγάλο κεφάλαιο για το μέλλον της ιστιοπλοΐας. Η αναπαράσταση της ιστορικής ναυμαχίας, που πραγματοποιείται το Σαββατοκύριακο κοντά στην επέτειο της 17ης Οκτωβρίου, υπόσχεται ένα φαντασμαγορικό υπερθέαμα σε όσους έχουν την τύχη να βρεθούν στη Ναύπακτο εκείνες τις ημέρες. Υπό τον ήχο κανονιοβολισμών, ιστιοφόρα εισέρχονται στην πύλη του λιμανιού. Μουσικές πλημμυρίζουν τον τόπο, ενώ όσοι καταφέρνουν να σκαρφαλώσουν στους προμαχώνες έχουν την ευκαιρία να αποδώσουν χαιρετισμό στον σπουδαίο Ισπανό πολεμιστή, ποιητή και λογοτέχνη Μιγκέλ ντε Θερβάντες, του οποίου το άγαλμα στολίζει το λιμάνι. Συμμετέχοντας ενεργά στη ναυμαχία ως υπαξιωματικός, θυσίασε το αριστερό του χέρι «προς δόξαν του δεξιού», όπως έλεγε χαρακτηριστικά ο ίδιος, αφήνοντας παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά με το κλασικό του έργο «Δον Κιχώτης». Παραμερίζοντας την ιστορία, ξεναγούμαι στο εσωτερικό του Πύργου του Μπότσαρη χαζεύοντας αντίγραφα σημαντικών πινάκων που στολίζουν κάθε τοίχο του. Περιπλανιέμαι ανάμεσα στην επίτευξη της αρμονίας ενός Τιτσιάνο και τη δραματική αποτύπωση του Τιντορέτο, μέχρι να έρθει η ώρα να περάσω κάτω από την εξωτερική καμάρα της αυλής, πραγματοποιώντας τη μετάβαση από το χτες στο σήμερα. Πίσω από το δημαρχείο, σε ένα νεοκλασικό διώροφο κτίριο, στεγάζεται και λειτουργεί η Παπαχαραλάμπειος Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ναυπάκτου. Πρόθυμος και περήφανος, ο διευθυντής της βιβλιοθήκης κ. Γιάννης Χαλάτσης μού παρουσίασε τον υπερσύγχρονα εξοπλισμένο χώρο, που διαθέτει εκτός των άλλων διαδραστικό πίνακα και στούντιο για ψηφιακή εγγραφή και επεξεργασία ήχου, προσφέροντας μέσα από εκπαιδευτικές δράσεις την ευκαιρία έκφρασης σε νέους και παιδιά. Έξω από τη λογική των δημοσιοϋπαλληλικών στερεοτύπων, το προσωπικό με δική του πρωτοβουλία προωθεί τις τέχνες και τον πολιτισμό, εξυπηρετώντας τις ανάγκες όχι μόνο των ντόπιων αλλά και της ευρύτερης περιοχής. Σήμερα χρηματοδοτείται από το «Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος». Συνεχίζοντας τη βόλτα μου, συναντώ τον επιβλητικό ναό του Αγίου Δημητρίου, πολιούχου της πόλης. Το έθιμο θέλει κάθε Μεγάλη Παρασκευή ο επιτάφιός του να συναντά αυτόν την Αγίας Παρασκευής και σε μια κατανυκτική πομπή οι πιστοί να τους συνοδεύουν ευλαβικά υπό το φως των κεριών –καθώς ο ηλεκτροφωτισμός διακόπτεται– με προορισμό το φλεγόμενο λιμάνι. Άξιο επίσκεψης είναι και το Μουσείο Φαρμάκη με την ιδιωτική συλλογή εκθεμάτων από τον αγώνα της Επανάστασης του 1821.

Πλάι στο κύμα…

Είναι ευτυχία να βρέχεται ένας τόπος από θάλασσα, που καθαρίζει την ψυχή πετώντας βότσαλο βότσαλο κάθε έγνοια, σου εξασφαλίζει την επιβίωση και υπενθυμίζει πού βρίσκεται η ομορφιά της ζωής. Δυο βήματα από την πόλη βρίσκονται οι παραλίες της Ναυπάκτου. Αριστερά το Γρίμποβο και δεξιά η Ψανή. Κοινό χαρακτηριστικό τους τα αιωνόβια πλατάνια κοντά στο κύμα. Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες πεζοδρομούνται δίνοντας την ευκαιρία σε ντόπιους και τουρίστες να απολαύσουν μακριά από το θόρυβο της πόλης μια «ελληνική» βόλτα. Ψαροταβέρνες, εστιατόρια, καφετέριες και παιδικές χαρές συνθέτουν κατά μήκος το παραλιακό σκηνικό, ικανοποιώντας όλα τα γούστα. Τα παιδικά γέλια, η θαλασσινή αύρα, η μυρωδιά του φρέσκου παραγαδίσιου ψαριού, ο κρυστάλλινος ήχος του πάγου στα ποτηράκια του ούζου σε παρασύρουν να συμμετέχεις σε μια μικρή γιορτή αισθήσεων. Και γιατί όχι, να αφεθείς τόσο μέχρι και να ερωτευτείς πίνοντας νερό από τη «βρύση της αγάπης» στην ανατολική πλευρά του Γριμπόβου, όπου σύμφωνα με το μύθο λουζόταν κάποτε η Αφροδίτη, θεά του έρωτα, και έπειτα οι θνητοί, με την ελπίδα να τους φανερωθεί το άλλο τους μισό.

Βόλτα στο λιμάνι

Πεπεισμένη πως κάθε κομμάτι της πόλης αναδεικνύεται σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή, επέλεξα την «μπλε» ώρα, λίγο πριν πέσει το σκοτάδι, για να επισκεφτώ το ενετικό λιμάνι. Νομίζω του ταιριάζει και ίσως να συμφωνούσε κι αυτό μαζί μου, καθώς είναι η ώρα που ρίχνει πάνω του τους προβολείς, στολισμένο, λαμπερό και έτοιμο να συγχρωτιστεί κι αυτό με τους θαμώνες των μπαρ σε ξέφρενη διασκέδαση ως το χάραμα, που πάλι θα ξεπροβοδίσει τους αλιείς με την ευχή μιας καλής ψαριάς και την προσμονή της επιστροφής. Σε ένα από τα πολλά καφέ του λιμανιού θέλησα να κάνω έναν απολογισμό της βόλτας μου στη Ναύπακτο. Μιας βόλτας μέσα από εικόνες που με ταξίδεψαν σε άλλη εποχή και –τι πιο όμορφο για το τέλος– να κουρνιάσω στην αγκαλιά του λιμανιού, εκεί που καταλήγουν όλα. Κι έτσι παραμυθιασμένη να κοιτάω το μόνιμο σκηνικό με τη θάλασσα ν’ ανοίγει την αυλαία για να παρακολουθήσω ξανά το έργο «η ναυμαχία της Ναυπάκτου» ή, ακόμα καλύτερα, θέατρο σκιών. Ξέρετε, σαν να ’ναι ο πυργίσκος στ’ αριστερά η καλύβα του Καραγκιόζη και ο πυρπολητής Ανεμογιάννης, που απέτυχε να κάψει την τουρκική ναυαρχίδα, να στέκει απειλητικός προς το Σαράι του Πασά.

Γη και ύδωρ

Πώς θα ’θελα να μου δινόταν η ευκαιρία να ξυπνάω κάποιες μέρες του χρόνου μέσα σ’ αυτές τις αντικρινές της θάλασσας αυλές και να πίνω τον καφέ μου ευλογημένη για το σπάνιο κοίταγμα που μου χαρίστηκε. Η Ναύπακτος δεν είναι μόνο μια πολιτεία που κοιτά τη θάλασσα, είναι και ένα κομμάτι-κατάληξη της Πίνδου. Αν βάλεις μέτωπο προς το κάστρο, αντιλαμβάνεσαι ότι αν η θάλασσα σου προσφέρει αυτή της την απεραντοσύνη, πίσω σου υπάρχει ένα βουνό, μια ραχοκοκαλιά και άλλα χίλια μυστικά, με αέρηδες και δέντρα, περάσματα και θρύλους. Κι ένα κάστρο να κοιτάει τα χαμηλά με μια πιο ευρεία ματιά. Και καταλαβαίνεις ότι Ναύπακτος θα πει ένα στρίμωγμα, μια αγκαλιά, ένας όμορφος οντάς, που σε περιορίζει μεν αλλά στις εξόδους του σου προσφέρει όλα τα καλά: γη και ύδωρ. Είναι μέρος για ποιητές – το δίχως άλλο, αφού ο Θερβάντες αφιέρωσε εδώ σώμα και ψυχή αποδεικνύοντας περίφημα το ρητό «άμ’ έπος, άμ’ έργον».

 

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    Μην ξεχάσετε να επισκεφθείτε τον Γυναικείο Συνεταιρισμό Ναυπάκτου στην πλατεία του λιμανιού. Θα δοκιμάσετε το παραδοσιακό γλυκό αμύγδαλο, πρωτότυπες μαρμελάδες και γλυκά του κουταλιού καθώς και ζυμαρικά, σπιτικά λικέρ, μέλι, βότανα, τσίπουρο και κρασί. (τηλ.: 26340-24254 & 6932195682)

Χάρτης