Τσαγκαράδα Χρώματα 4 και 1 εποχών
4.0/5 κατάταξη (2 ψήφοι)
κείμενο: Ανδρέας Στρατηγάκης | φωτογραφίες: Ανδρέας Στρατηγάκης

Η βροχή ήταν η σταθερή φλύαρη συνοδεία μας στη σύντομη επίσκεψή μας στην Τσαγκαράδα Πηλίου. Σιγανή, ψιθύριζε ερωτικά μυστικά στον χιλιόχρονο πλάτανο της Αγίας Παρασκευής, χόρευε στις πέτρινες στέγες και τα καλντερίμια του χωριού και πότιζε με το «έτσι θέλω» τις διάσπαρτες καστανιές. Κάποιες φορές ορμητική μαστίγωνε με δύναμη τα ξύλινα πατζούρια και τα καμπαναριά των εκκλησιών και έπεφτε ασυγκράτητη στα λούκια και στα ρέματα, συντροφιά με αμέτρητα πλατανόφυλλα στο δρόμο της για τη θάλασσα που άπλωνε το γαλάζιο φόντο της δίπλα στις απότομες πλαγιές. Κάποια στιγμή αποφάσισε να μας εγκαταλείψει προσωρινά, διευκολύνοντας την προσπάθεια να αποτυπώσουμε όμορφες εικόνες και αισθήσεις που ξεχύνονταν αβίαστα από τις απόμερες γωνίες και τις αρχοντικές πλατείες του χωριού.

Στο κέντρο της πλατείας Ταξιαρχών η κρήνη με τις 4 βρύσες γενναιόδωρη και πληθωρική δίνει χειμώνα-καλοκαίρι το νερό της. Δίπλα ο 800 ετών πλάτανος ζωγραφίζει με φως και σκιά στις πλάκες της πλατείας αμέτρητα μοναδικά σχέδια. Ο ναός των Αγίων Ταξιαρχών που έδωσε το όνομα όχι μόνο στην πλατεία αλλά σε ολόκληρη τη συνοικία είναι από τους παλαιότερους της Τσαγκαράδας και χτίστηκε το 1746. Το τέμπλο του ολοκληρώθηκε το 1749 δια χειρός «Νικολάου του Ροδίου» και μαζί με το τέμπλο της Αγίας Μαρίνας στον γειτονικό Κισσό αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα έξοχης ξυλογλυπτικής τέχνης.    

Το κατηφορικό καλντερίμι προς την Αγία Παρασκευή δείχνει να μας καλεί, για να περιπλανηθούμε στις ομορφιές του χωριού. Πρώτη μας στάση η βρύση Καρτάλη που βρίσκεται κυριολεκτικά στην αγκαλιά ενός δέντρου. Παρακάτω το μικρό ξύλινο γεφυράκι και τα μικρά ρυάκια με τα τρεχούμενα νερά μας συντροφεύουν στην πορεία μας.
Αμέσως μετά το Καρτάλειο Δημοτικό Σχολείο, εγκαταλελειμμένο και ερειπωμένο πλέον, βυθίζεται αργά στην αγκαλιά των κισσών και της βλάστησης δείχνοντας ωστόσο να θέλει κάτι να διηγηθεί από τα παιδικά γέλια και τα παιχνίδια των μαθητών του παρελθόντος. Ενός παρελθόντος ευεργετών, όπως οι οικογένειες Καρτάλη, Νανόπουλου, Αχιλλόπουλων με σημαντική προσφορά όχι μόνο στην Τσαγκαράδα αλλά σε ολόκληρη την περιοχή του Βόλου. Ανατολικά του μονοπατιού ο ορίζοντας του Αιγαίου, ανάμεσα στις αποχρώσεις των χειμωνιάτικων δέντρων και των πέτρινων σκεπών. Ως τα μέσα του 14ου αιώνα, το Αιγαίο ήταν το σημείο αναφοράς της Τσαγκαράδας, η οποία τότε ήταν θαλασσινό χωριό, ανάμεσα στους όρμους «Φακίστρα» και «Καραβοστάσι» όπως έχουν αποδείξει σχετικές ανασκαφές. Αργότερα, υπό την συνεχή απειλή των πειρατών, οι κάτοικοι άρχισαν να μετοικούν ψηλότερα στο βουνό, στη σημερινή θέση του χωριού με χαρακτηριστικά αραιοκατοικημένη δόμηση μέσα στο δάσος. Σε αυτό το τεράστιο πεδίο που καταλαμβάνει μεγαλύτερη έκταση ακόμα και από την πρωτεύουσα του νομού, το Βόλο, οι κάτοικοι ανέπτυξαν πολλές μορφές εναλλακτικού τουρισμού όπως πεζοπορία, ποδηλασία, κατάβαση φαραγγιών, τοξοβολία, διαδρομές 4x4, κανό, yoga, καταδύσεις.

Μετά από τη μοναδική διαδρομή περίπου 1 ώρας στα «σπλάχνα» της Τσαγκαράδας φτάνουμε στην κεντρική πλατεία της Αγίας Παρασκευής, με ένα εκπληκτικό γλυπτό της φύσης, τον τεράστιο χιλίων διακοσίων ετών πλάτανο με περιφέρεια κορμού πάνω από 14 μέτρα! Ο κεντρικός κορμός είναι θαμμένος στη πλατεία που κατασκευάστηκε στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, με στόχο όχι μόνο να δώσει επίπεδο χώρο, αλλά και για να συγκρατήσει το τεράστιο βάρος αυτού του μοναδικού σε πανευρωπαϊκό επίπεδο δέντρου. Ο «πλάτανος» ήταν στο παρελθόν το μέρος για ρομαντικές συναντήσεις των ερωτευμένων της περιοχής. Από τη δομή του μάλιστα, προκύπτουν αρκετά ανθρωπόμορφα ή ζωόμορφα γλυπτά που δημιουργήθηκαν στο πυκνό δίκτυο των κλαδιών του. Μεταξύ άλλων και ο Μονόκερος που έχει δώσει την ονομασία και στο διπλανό ξενοδοχείο, εστιατόριο και καφετέρια όπου ο πάντα πρόθυμος Φώτης μπορεί να εξηγήσει πολλά για τις μυστικές μορφές και τα «μηνύματα» που μεταφέρει ο τεράστιος πλάτανος μέσα από καιρούς και εποχές. Η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής στην ομώνυμη πλατεία είναι από τις εξαιρετικά σπάνιες εκκλησίες με προσανατολισμό Βορρά – Νότου και όχι Ανατολής – Δύσης. Ο λόγος αυτής της διαφοροποίησης; Ποιος άλλος; Η διαφύλαξη του ιστορικού πλάτανου, με διαδικασία και έγκριση από ανώτατες εκκλησιαστικές βαθμίδες. Ο ναός αυτός χτίστηκε το 1909, όπως αναφέρεται στην επιγραφή πάνω από την κεντρική είσοδο, από δωρεά του Νικολάου Κ. Στακού. Αποτελεί τον κεντρικό ναό του χωριού όπου κάθε Κυριακή εκτελείται Θεία Λειτουργία. Ο ετήσιος εορτασμός γίνεται στις 26 Ιουλίου με διοργάνωση πανηγυριού στην κεντρική πλατεία του χωριού. Παρακάμπτοντας καλντερίμια που μας καλούν στο βάθος του δάσους, ανεβαίνουμε προς τον κεντρικό δρόμο της Τσαγκαράδας όπου βρίσκονται και τα περισσότερα εμπορικά καταστήματα. Εστιατόρια, μεζεδοπωλεία, πιτσαρίες (αρκετά εξ αυτών καθημερινής λειτουργίας), μίνι μάρκετ, ΑΤΜ είναι διάσπαρτα στο δρόμο αυτό που ενώνει οδικώς τις κεντρικές πλατείες του χωριού. Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στα καταστήματα τέχνης που κατά κανόνα δεν έχουν να κάνουν σε τίποτα με φθηνές εισαγόμενες απομιμήσεις. Αντίθετα, τα καταστήματα αυτά των συνήθως μόνιμων κατοίκων της περιοχής, έχουν αυθεντικές δημιουργίες χειροποίητης τέχνης και λαϊκής παράδοσης που αξίζει να δείτε από κοντά.

Φεύγοντας κρατάμε τις μοναδικές εικόνες του χωριού – δάσους της Τσαγκαράδας με την σκέψη να επιστρέψουμε το συντομότερο δυνατό για να τη ζήσουμε περισσότερο και να την παρουσιάσουμε με πληρότητα.

Προδιαγραφές

  • Πρόσβαση:

    Η απόσταση της Τσαγκαράδας από την Αθήνα είναι 380 χιλιόμετρα (περίπου 4,5 ώρες) και από τη Θεσσαλονίκη 260 χιλιόμετρα (περίπου 3,5 ώρες). Από τον Βόλο η Τσαγκαράδα απέχει 50 χιλιόμετρα (1 ώρα) και από το αεροδρόμιο Αγχιάλου 75 χιλιόμετρα. Το οδικό δίκτυο του Πηλίου είναι σχετικά στενό με αρκετές στροφές, έτσι δεν είναι εφικτές οι μεγάλες ταχύτητες. Το υπέροχο φυσικό τοπίο βέβαια αντισταθμίζει αυτό το πρόβλημα. Τέλος, χρειάζεται προσοχή για 4 χιλιόμετρα περίπου στην είσοδο - έξοδο του κεντρικού δρόμου του Βόλου από και προς τον οδικό άξονα Αθήνας Θεσσαλονίκης λόγω εξαιρετικά κακής κατασκευής του οδοστρώματος.