Παξοί Ο παράδεισος δεν είναι µακριά…
5.0/5 κατάταξη (2 ψήφοι)
κείμενο: Θ. Νουάρου, Ι. Καμπουροπούλου | φωτογραφίες: Θάλεια Νουάρου

Πρώτη ειδυλλιακή εικόνα, το µεγάλο φυσικό κανάλι του Γάιου,
µε τα γαλαζοπράσινα νερά κaι την πυκνότατη βλάστηση να σβήνει από το µυαλό τη µεγάλη απόσταση που έχουµε διανύσει από την Αθήνα µέχρι εδώ. Παξοί: µια συστάδα µικρών νησιών ανάµεσα στην Κέρκυρα και την ηπειρωτική ακτή, που έχουν δικαιολογηµένα καταφέρει να κλέψουν τις καρδιές πολλών χιλιάδων παραθεριστών, πλέον και τις δικές µας…

Γοητεία σε φόντο πράσινο

∆ύο καταπράσινα διαδοχικά νησάκια, του Αϊ-Νικόλα και της Παναγιάς, µας καλωσορίζουν και µας αποκαλύπτουν τον Γάιο, την πανέµορφη πρωτεύουσα του νησιού. Το «πολύχρωµο» λιµάνι µε την ήπια κοσµοπολίτικη εικόνα στολίζουν τα νεοκλασικά σπίτια, βαµµένα σε παστέλ αποχρώσεις, αλλά και τα πανέµορφα σοκάκια µε τα παραδοσιακά λιθόχτιστα, δείγµατα γνήσιας επτανησιακής αρχιτεκτονικής. Τη φιλόξενη διάθεση των Παξινών τη νιώθεις αµέσως µόλις πατήσεις το πόδι σου στο νησί. Ζεστοί και προσηνείς, σε υποδέχονται και σου µιλούν για τον τόπο τους και την ιδιαίτερη αγάπη που τρέφουν γι’ αυτόν. Επιβάλλεται µια πρώτη αναγνωριστική βόλτα στην πλακόστρωτη προκυµαία µε τους φανοστάτες, ατενίζοντας τα κατάφυτα νησάκια-φύλακες, που προστατεύουν την ενδοχώρα, όχι πια από τους επιδροµείς αλλά από τα τερτίπια του καιρού.
Στο έµπα του λιµανιού, σε υποδέχεται το περήφανο άγαλµα του πυρπολητή Γεώργιου Ανεµογιάννη, ήρωα της Επανάστασης του ’21, που έδωσε τη ζωή του πολεµώντας στη Ναύπακτο σε ηλικία µόλις 23 χρονών. Σε πείσµα άλλωστε όλων των επίδοξων κατακτητών, Ενετών, Γάλλων, Τούρκων και Άγγλων, οι Παξινοί παρέµειναν αγκιστρωµένοι σε αυτά τα βραχώδη εδάφη και τα αξιοποίησαν στο έπακρο. Σηµείο αναφοράς της πόλης το κτίριο του ∆ηµαρχείου και το παλιό σχολείο, που φιλοξενεί το λαογραφικό µουσείο του τόπου. Οι Παξινοί κλείνουν πάντα ραντεβού στην πλατεία της προκυµαίας, την οποία θα βρείτε γεµάτη τραπεζάκια έξω και λογής λογής µικροµάγαζα. Στο κέντρο της, η εκκλησιά της Αναλήψεως µε το ηλιακό της ρολόι, και λίγο πιο µέσα ο ναός του Αγίου Χαραλάµπους, προστάτη των Παξών, µε το πυργωτό καµπαναριό του. Περπατώντας προς την αποβάθρα του παλιού λιµανιού, βλέπεις το κτίριο του Αγγλικού Κυβερνείου. Από εκεί, προχωρώντας όλο και βαθύτερα, βρίσκεσαι βυθισµένος στα καταπράσινα φιόρδ. Καθώς σουρουπώνει, η εικόνα του λιµανιού γίνεται ακόµα πιο γοητευτική, µε τα λίγα σύννεφα που εµφανίζονται στον ουρανό
να καθρεφτίζονται στα ήρεµα νερά του…
Το επόµενο πρωί, οι ψαράδες φτάνουν φορτωµένοι µε λογής λογής ψάρια: αστακούς, σκορπίνες, µπακαλιάρο και µαρίδα. Οι Παξινοί έχουν κάθε λόγο να περηφανεύονται για τα ψάρια τους αφού η υψηλή περιεκτικότητα των θαλασσών τους σε αλάτι κάνει τη γεύση τους ιδιαίτερα νόστιµη. Η µαρίδα των Παξών θεωρείται η καλύτερη της Μεσογείου. Την φτιάχνουν στο τηγάνι – πίτα µε µπόλικο κρεµµύδι. Αν είστε καλοφαγάδες, εδώ θα βρείτε άλλωστε τον παράδεισό σας. Πλήθος από ταβερνάκια κι εστιατόρια µε σεβασµό στην ποιότητα προσφέρουν επτανησιακή κουζίνα σε τοπική παραλλαγή: σκορπίνα µπουρδέτο µε πιπεράτη σάλτσα, ψάρια σαβόρο, µακαρονάδες µε θαλασσινά, γεµιστά καλαµάρια, λαχταριστές ψαρόσουπες και, φυσικά, κόκορα παστιτσάδα και µοσχαράκι σοφρίτο µε λευκή σάλτσα και λαχταριστό πουρέ πατάτας...

Στο απέραντο γαλάζιο

Οι βάρκες πάνε κι έρχονται στον Γάιο… Ιστιοφόρα, ταχύπλοα, καΐκια και πλήθος από πλεούµενα ξαποσταίνουν στην ασφαλή αγκαλιά του λιµανιού. Θαρρείς τελικά πως η βάρκα είναι το κύριο µέσο µετακίνησης των κατοίκων. Μια τέτοια βάρκα θα πάρουµε κι εµείς, για να δούµε τους φηµισµένους «Αντιπάξους» – όπως χαρακτηριστικά ονοµάζουν το νησί οι ντόπιοι, το διαµάντι των Παξών κι ολόκληρου του Ιονίου. Κάθε µία ώρα τα καραβάκια φορτώνουν τους πολυπληθείς επισκέπτες, γεµάτους λαχτάρα να επιβεβαιώσουν το µύθο που συντροφεύει το µικροσκοπικό αγαπηµένο νησάκι που απέχει µόλις 3 ναυτικά µίλια από τον Γάιο. Πέντε µόλις µόνιµοι κάτοικοι το χειµώνα διαµένουν στον οικισµό µε τα µερικές δεκάδες σπιτάκια και τα αµπέλια απ’ όπου µε ιδιαίτερη φροντίδα παράγεται το φηµισµένο µαύρο γλυκόπιοτο αντιπαξιώτικο κρασάκι. Η παραγωγή δεν φτάνει φυσικά για ευρεία κατανάλωση, αν είστε τυχεροί, όµως, υπάρχει πιθανότητα να το βρείτε σε κάποια από τις ταβέρνες στις παραλίες του νησιού. Το καλοκαίρι ο πληθυσµός αυξάνεται πολύ και ξεπερνά τα διακόσια άτοµα, αφού πολλοί κάτοικοι των Παξών διατηρούν εδώ τα εξοχικά τους. Για τους Παξινούς, βλέπετε, οι Αντίπαξοι αποτελούν καταφύγιο, αγαπηµένο ληµέρι που τους µεταφέρει µακριά απ’ όλα και απ’ όλους. Απόλυτα δικαιολογηµένα, όπως πρόκειται να διαπιστώσουµε ιδίοις όµµασι.
Περνάµε µπροστά από το στενό πέρασµα, το κανάλι που σχηµατίζουν το Μογγονήσι –το µικροσκοπικό νησάκι µε τα δαντελωτά φιόρδ και τις µαγευτικές σπηλιές, που ενώνεται µε ένα µικρό γεφυράκι µε τους Παξούς– και το Καλτσονήσι µε το ξωκλήσι του Αγίου Σπυρίδωνα στα αντικριστά του. Έπειτα, οι πρώτες κατάλευκες σπηλιές στο βαθύ µπλε του πελάγους. Το τοπίο ανασαίνει Ελλάδα. Σε 20 µόλις λεπτά προσεγγίζουµε τη Βρίκα, την πρώτη παραλία των Αντίπαξων. Τιρκουάζ νερά, ρηχά και παγωµένα, κατάλευκη άµµος. Νιώθεις πραγµατικά πως σε πέταξαν σε κάποιο νησί του Ειρηνικού, κι όµως βρίσκεσαι εδώ, στο απέραντο πρασινογάλανο του Ιονίου. Τα ασβεστολιθικά πετρώµατα του νησιού είναι υπεύθυνα για τούτα τα ξεχωριστά χρώµατα, που όµοιά τους σπάνια συναντάς. ∆ίπλα ακριβώς από τη Βρίκα, η Μισοβρίκα – κατά τη γνώµη µας η ωραιότερη και πιο ήσυχη πλαζ από τις τρεις. Τελευταίο το Βουτούµι, η διασηµότερη παραλία των Αντίπαξων, µε την εντυπωσιακή βλάστηση που κατεβαίνει µέχρι την ακτή. Μέσα από τα χαρακτηριστικά σκαλοπάτια ανηφορίζεις στη µία από τις δύο ταβέρνες της πλαζ για να αγναντέψεις από ψηλά τη µυθική θέα αλλά και να πάρεις το µονοπάτι για τον οικισµό των «Αντιπάξων» µε την Αγραπιδιά, το γραφικό µικροσκοπικό τους λιµανάκι, γεµάτο βαρκάρηδες, ψαράδες και ντόπιους να µας κερνάνε φρεσκοκοµµένα βερίκοκα. Εδώ ίσως να µη σας φέρουν τα τουριστικά πλεούµενα, και αν δεν επιλέξετε να το πάτε… ποδαράτο, έχετε τη δυνατότητα µε µικρό κόστος να νοικιάσετε το δικό σας ταχύπλοο και να εξερευνήσετε µε την ησυχία σας τον παρθένο αυτό τόπο µε το µοναδικό του χωµατόδροµο-µονοπάτι, τα ελάχιστα αυτοκίνητα, τα κυπαρίσσια, τους σχίνους,
τις µυρτιές…
 
Συνεχίζοντας µε τη βάρκα δυτικά, θα εξερευνήσουµε τις µαγευτικές σπηλιές του νησιωτικού συµπλέγµατος – τις «γράβες» κατά τους ντόπιους, άντρα των Νηρηίδων που πλανεύουν τους περαστικούς. Θα βρούµε την Μπλε Σπηλιά κι έπειτα την Καµάρα, µια θεόρατη φυσική πύλη που σµίλεψε ο χρόνος και η θάλασσα. Ακόµη δυτικότερα, βρίσκεται ο Ορθόλιθος, ένας εντυπωσιακός κατακόρυφος βράχος καρφωµένος στη θάλασσα, και η σπηλιά της Υπαπαντής, η κυριότερη κι εντυπωσιακότερη όλων, για την οποία µάλιστα αναφέρεται ότι κατά τη διάρκεια της Κατοχής κρυβόταν µέσα της το υποβρύχιο Παπανικολής. Βουτιές ξανά και ξανά στο απέραντο γαλάζιο, το πράσινο, το τιρκουάζ, σ’ ένα παραµυθένιο τοπίο όπου χάνεσαι και δεν χορταίνεις. Και είναι γεγονός πως αν δεν γυρίσεις µε πλεούµενο ολόκληρη τη συστάδα των µικρών αυτών νησιών, δεν έχεις δει τίποτα από τους Παξούς.
 


Λογγός, Λάκκα κι άγρια ελιά

Για να γνωρίσεις βέβαια έναν τόπο, είναι απαραίτητο να τον γυρίσεις και να τον γευτείς ολοκληρωτικά. Κατευθυνόµαστε προς τα βόρεια, µε τους πυκνοφυτεµένους ελαιώνες να µας συντροφεύουν σε όλη τη διαδροµή. Οι θεόρατες αγριελιές, µε τις χαρακτηριστικές «γρέµπες» να συγκρατούν το χώµα, έθρεψαν για χρόνια τους Παξινούς, κι απόψε µοιάζουν µε θάλασσα από ασηµένια κύµατα, καθώς λικνίζουν τα φύλλα τους στον άνεµο και λούζονται από το φως του ήλιου. Από την εποχή που οι Βενετσιάνοι ηγεµόνες παραχωρούσαν το νησί ως φέουδο σε πρίγκιπες και βαρόνους, άρχισαν να φυτεύουν τις αιωνόβιες σήµερα ελιές, να κατασκευάζουν τις µακραίωνες ξερολιθιές και να σµιλεύουν τις πελεκητές στέρνες στους βράχους για να γεµίζουν τα πηγάδια µε το πολύτιµο βρόχινο νερό που πέφτει πλουσιοπάροχα όλο το χρόνο. Για πολλά χρόνια, το υψηλής ποιότητας ελαιόλαδο των Παξών στήριζε µαζί µε την αλιεία την οικονοµία του νησιού µέχρι να την κερδίσει ο τουρισµός. Το πολύτιµο παξινό λαδάκι στα χρόνια της Κατοχής έσωσε τους κατοίκους από την πείνα κι έθρεψε για καιρό όχι µόνο τους Παξινούς αλλά και τους κατοίκους των γύρω περιοχών. Πολλοί, από την Ήπειρο µέχρι και την Πάτρα, ήρθαν µε ένα καΐκι στο νησί για να µαζέψουν την ελιά, µας εξηγεί η κυρα-Γιούλα, που εδώ ερωτεύτηκε, παντρεύτηκε και, κάπως έτσι, µαζί µε πολλούς ακόµη εποχικούς µετανάστες έµειναν για πάντα στους αγαπηµένους τους Παξούς, ένα χωνευτήρι ποικίλων πληθυσµών.
Οι δαντελωτές ακτές της ανατολικής πλευράς αποκαλύπτονται σαν πανέµορφες σειρήνες και µας καλούν κοντά τους. Με τα άσπρα τους βότσαλα και τα δέντρα που σχεδόν αγγίζουν τη θάλασσα, µε καλοσµιλεµένα βράχια, τη µυρωδιά της αρµύρας και τα γλυκά αρώµατα της πυκνής βλάστησης. Κακή Λαγκάδα, Κηπιάδι, Μαρµάρι, Λεβρεχιό, όλες σε µικρή απόσταση από τον Γάιο, συναγωνίζονται η µία την άλλη και µας οδηγούν στο πανέµορφο γραφικό λιµάνι του Λογγού, ένα χωριουδάκι χτισµένο µέσα σε πεύκα, ελιές και κυπαρίσσια µε τις βάρκες και τα ψαροκάικα να λικνίζονται ήσυχα στο απάγκιο λιµανάκι. Στην άκρη του, το εγκαταλειµµένο εργοστάσιο του Ανεµογιάννη, ένα από τα πολλά «λιουτρουβιά» του νησιού, µε το άγαλµα της θεάς Αθηνάς στην είσοδο να δίνει µια σουρεαλιστική νότα στην όλη ατµόσφαιρα. Βορειότερα, ακόµα ένα απάγκιο λιµάνι των Παξών, η Λάκκα, αγκαλιάζει όλους τους θαλασσοπόρους των διεθνών κι εγχώριων υδάτων, µε τον πέτρινο φάρο του να υψώνεται στα 108 µέτρα από τη στάθµη της θάλασσας και άγρυπνος να παρακολουθεί το έµπα του λιµανιού.

Ερηµίτης

Μια µικρή βροχή, απ’ αυτές που συνηθίζει ο ουρανός του Ιονίου, θα µας ταρακουνήσει απρόσµενα. Θα αποδειχτεί ευλογία χάρη στο θέαµα που θα ακολουθήσει. Στη δυτική πλευρά του νησιού, κουρνιάζει η διάσηµη παραλία του Ερηµίτη, που δηµιουργήθηκε έπειτα από δύο διαδοχικές καταπτώσεις πριν από περίπου 12 χρόνια: µια έρηµη ακτή µε έναν θεόρατο άγριο γκρεµό, που σαν να κόπηκε από κάποιο θεϊκό χέρι. Κατηφορίζουµε τα πολυάριθµα σκαλοπάτια για να βρεθούµε κοντά στο υπέροχο ασπρογάλανο χρώµα της θάλασσας. Τα σύννεφα, καµβάς στο πινέλο της δύσης, η κατάλευκη ακτή και οι ήχοι από τα δεκάδες γλαροπούλια, τα άγρια κύµατα, οι µακρινές αστραπές και οι µικρές δροσοσταλίδες των βράχων συνθέτουν ένα σκηνικό ονειρεµένο. Το ηλιοβασίλεµα στον Ερηµίτη µοιάζει πραγµατικά µε ιεροτελεστία... Μια εικόνα που, όσες φορές κι αν την απαθανατίσεις, δεν τη χορταίνεις. Κι αν πάλι θες να αποφύγεις το δύσβατο της διαδροµής, θα απολαύσεις το µαγευτικό ηλιοβασίλεµα πιάνοντας από νωρίς τραπέζι στο οµώνυµο bar-restaurant στην άκρη του γκρεµού. Σε καµιά περίπτωση όµως δεν συγκρίνεται µε τη θέασή του από την ακτή του Ερηµίτη, την ωραιότερη παραλία που έχω αντικρίσει µέχρι σήµερα
στη ζωή µου.

Αϊ-Νικόλας και Παναγιά

Τελευταία µας µέρα στους Παξούς και παρέα µε τον 93χρονο κύριο Χρύσανθο, έναν από τους γηραιότερους κατοίκους του νησιού, θα επισκεφθούµε τον αντικρινό Αϊ-Νικόλα αλλά και το νησάκι της Παναγιάς. Φύλακας-άγγελος των δύο νησιών, γεµάτος καµάρι µάς µιλά για τα παιδικά του χρόνια στην Παναγιά συντροφιά µε τις καλόγριες, και για το φρούριο του Αϊ-Νικόλα που έφτιαξαν οι Ενετοί για να προστατέψουν το λιµάνι κι ολόκληρο τον τόπο από τις συνεχείς επιδροµές πειρατών. Κρυµµένο µέσα στα πεύκα, που φυτεύτηκαν τη δεκαετία του ’30, το νησάκι αποτελεί σήµερα ένα ακόµη στολίδι του νησιού, και κοµµάτι της ιστορικής κληρονοµιάς του. Μαζί θα δούµε το µύλο που άλεθε σιτάρι, κι έπειτα το φρούριο µε την ενετική δεξαµενή και το πηγάδι µε το γάργαρο νεράκι να µας δροσίζει στον ήλιο του µεσηµεριού. Η µπαρουταποθήκη, το παρατηρητήριο, τα δύο κανόνια και οι στρατώνες που απέµειναν ξεσκέπαστοι µετά τις καταστροφές που προκάλεσαν οι Γερµανοί το ’40, στέκουν όλα εδώ σχεδόν ακέραια. Το νησί µε το πανέµορφο πευκοδάσος προστατεύεται επιµελώς από την πολιτεία, µπορείτε όµως να το επισκεφθείτε µε άδεια από τον ∆ήµο ή την Πυροσβεστική.
Στην προβλήτα της Παναγιάς µάς καλωσορίζουν τα αναρίθµητα γλαρόπουλα. Το κατάλευκο παλαιοχριστιανικό µοναστήρι φιλοξενεί στο εσωτερικό του την εικόνα της Παναγιάς της Ελεούσας, που έφεραν κατά το 18ο αιώνα κάτοικοι από τη Βέλιανη της Ηπείρου, διωκόµενοι από τους Τούρκους. Τη δεύτερη µέρα του Πάσχα, η εικόνα λιτανεύεται στους Παξούς, µένει για 21 νύχτες-παρακλήσεις στον Άγιο Χαράλαµπο κι έπειτα µεταφέρεται πανηγυρικά πίσω στην Παναγιά µε στολισµένα καΐκια και τουφεκισµούς. Το µοναστήρι δεν κατοικείται πια, το ∆εκαπενταύγουστο όµως ανοίγει ξανά τις πόρτες του και κερνά τους προσκυνητές τον παραδοσιακό ζωµό βοδινού. Ωστόσο, το νησάκι αυτό γνωρίζει και άλλες στιγµές χαράς.
 


Ερωτευµένος Ποσειδώνας

Σύµφωνα µε το µύθο, ο έρωτας του Ποσειδώνα και της Αµφιτρίτης ήταν η αιτία να αναδυθούν οι Παξοί από τη θάλασσα του Ιονίου, προκειµένου να φυγαδεύσουν µακριά τον έρωτά τους. ∆ιόλου τυχαία, λοιπόν, όλο και περισσότερα ζευγάρια από την Ελλάδα και το εξωτερικό επιλέγουν αυτό τον τόσο ξεχωριστό προορισµό για να ανταλλάξουν όρκους αγάπης και να ενώσουν τις ζωές τους. Επάξια οι Παξοί έχουν φτάσει να ανταγωνίζονται διάσηµους προορισµούς γαµήλιων τελετών, όπως τη Σαντορίνη, αφού εδώ εκτός από την ονειρική ατµόσφαιρα και το µοναδικό τοπίο, οι παραδόσεις καλά κρατούν. Με βιολιά και όργανα –τις µπατουνάδες– οι ντόπιοι µεταφέρουν τη νύφη και τους προσκεκληµένους µε στολισµένα καΐκια στο ειδυλλιακό νησάκι της Παναγίας µε την απόλυτα νησιώτικη αύρα και κάτι από τα παλιά.... ∆υο χείλια, δυο καρδιές και δυο χέρια ενώνονται παντοτινά στον µικρό ετούτο παράδεισο. Για να πάρουν κάτι από το χρώµα, το άρωµα και τη γαλήνη του…

Χάρτης