Μαλέας - Στο ακρωτήρι της ψυχής
4.4/5 κατάταξη (5 ψήφοι)
Κείμενο: Αλεξία Τούλιου - Φωτογραφίες: Αλεξία Τούλιου, Νίκος Υφαντής


Στο νοτιοανατολικό άκρο της Πελοποννήσου, σε µια µεγάλη πέτρινη αγκαλιά, ζει η µοναξιά. Τόπος σκληρός και δύσκολος, απόκοσµος, µα συνάµα µυστηριώ-δης και γοητευτικός. Το ακρωτήρι Μαλέας ή Κάβο Μαλιάς, λόγω της µορφολογίας του, κατά τους µεταβυζαντινούς αιώνες, δέχτηκε στις σπηλιές του ερηµίτες και πειρατές. Με πλήθος ασκηταριών να γραπώνονται στα βράχια του, µετατράπηκε στο «Μικρό Άγιο Όρος». Σήµερα σώζονται λίγα εκκλησάκια, που υποστηρίζουν ακόµη την αγιότητα του τόπου. Πέρα όµως από αγκυροβόλι του µοναχισµού, ο Κάβο Μαλιάς ήταν και είναι σπουδαίο ναυτικό πέρασµα,
στέλνοντας θρύλους-συντρόφους σε όλο τον κόσµο. Ένα τέτοιο ταξίδι λοιπόν, σε µια από τις άκρες της γης, δεν µπορεί παρά να είναι και µια προσωπική
ευκαιρία αναζήτησης του εσώτερου εαυτού µας.


Αγία Ειρήνη η Καβοµαλούσα

Μεσηµεράκι φθάνουµε στο χωριό Άγιος Νικόλας Βοιών, που βρίσκεται δυτικά του Κάβου. Πάνω στο ρέµα υπάρχει µια ταβέρνα, η «Νεράιδα». Πρόκειται για ένα µεγάλο νοικοκυριό αφού οι ιδιοκτήτες του, µε πολύ µεράκι, φτιάχνουν µόνοι το ψωµί, το λάδι, το κρασί κ.ά. Μέσα απ’ το ποτήρι µου, µεγεθύνω και χαζεύω το παλιό τζουκ µποξ και τα νοσταλγικά πρόσωπα των φωτογραφιών, όταν το βλέµµα µου τραβάει µια µπλε ιριδίζουσα µύγα που ξαποσταίνει έξω στο µπορντό κάσωµα του παραθύρου.
Το καλοκαίρι είναι ήδη εδώ, σκέφτοµαι, όπως και το απόγευµα. Άρον άρον πεταγόµαστε για να προλάβουµε να φτάσουµε στον προορισµό µας, την Αγία Ειρήνη την Καβοµαλούσα, πριν από τη δύση.
Λίγο µετά το απολιθωµένο δάσος και το ξωκλήσι της Αγίας Μαρίνας, αφήνουµε το αυτοκίνητο. Το µονοπάτι µέχρι τη µονή της Αγίας Ειρήνης είναι περίπου 60 λεπτά και κυριολεκτικά στο χείλος του γκρεµού. Η καλύτερη ώρα να το επισκεφτείς είναι σίγουρα το πρωί. Φορτωνόµαστε άτσαλα τις τσάντες µας και ξεκινάµε έναν αγώνα δρόµου.
Μην κοιτάξεις πίσω, µην κοιτάξεις κάτω, µόνο τρέχα. Όσο κι αν ήθελα ν’ απολαύσω το απόλυτο θαλασσινό τοπίο, ήξερα πως σαν πέσει ο ήλιος, δεν υπάρχει γυρισµός και στην περιοχή παραµονεύουν τσακάλια. Με χέρια ιδρωµένα και βήµατα µετέωρα στο πουθενά, ένιωθα τη µαταιότητα της απόπειρας αποφυγής µιας προδιαγεγραµµένης µοίρας. Ένας µεγάλος σταυρός απιθωµένος πλαγιαστά δίνει µια ελπίδα πως το τέλος είναι κοντά. Η µπλε ώρα απλώνεται στην πλάση κι εµείς είµαστε εγκαίρως στο κελί µας.
Μπορεί η Μονή να µη λειτουργεί πια, όµως µια χούφτα κελιά προσφέρουν φιλοξενία στους πιστούς και τους οδοιπόρους. Το εσωτερικό του είναι καµωµένο εθελοντικά. ∆εν του λείπει τίποτα. Οικιακά σκεύη, κονσέρβες, δυο µεγάλα ηµερολόγια, καπέλα αφηµένα στον καλόγερο, ένας καθρέφτης και µια κουκέτα διόλου καθαρή και φροντισµένη, αφού τα σκεπάσµατά της «στολίζονται» από ακαθαρσίες ποντικού. Το σκοτάδι έχει ήδη πέσει κι όµως το µικρό µας κελί φωτίζεται από ένα ηλιακό πάνελ. ∆ίπλα απ' τον τσίγκινο νιπτήρα, που γεµίζει µε µη πόσιµο νερό, υπάρχει ένα ραδιοφωνάκι, που µας συνδέει µε τον κόσµο. ∆εν το χρειαζόµαστε σε αυτό το µοναχικό σύµπαν.
Βγαίνω στον περίβολο. Μπροστά µου η εκκλησιά επιµένει σε αέναο κοίταγµα µε το αντικρινό Τσιρίγο, καθώς το λευκό της λάµπει ακόµη περισσότερο υπό το φως της έναστρης νύχτας. Ξαπλώνω στον ξύλινο πάγκο, κοιτώ τον ουρανό και… πεθαίνω. Ναι, σίγουρα έχω πεθάνει κι ανηφορίζω στον Παράδεισο. ∆εν εξηγείται αλλιώς να ’ναι τόσο κοντά τ' άστρα. Ήδη µου δίνουν τον τελευταίο ασπασµό στα µάγουλα. ∆υο πιο µεγάλα σβήνουν δεξιά κι αριστερά µου. Μάταιη όποια ευχή και ξάφνου σαν απινιδωτές χτυπούν το στήθος. Επαναφέροντάς µε στη ζωή, παρατείνουν και τη δική τους αφού η ασίγαστη φλόγα τους καίει τα σωθικά µου. Σαν από θαύµα πετάγοµαι µέχρι τη στέγη της εκκλησίας. Μια µεγάλη δεξαµένη υπάρχει από κάτω. Την ανοίγω και βλέπω πάλι την ίδια εικόνα. Την αντανάκλαση των αστεριών στο νερό και όσο κι αν δεν πιάνονται, ξέρω πως υπάρχουν. Σάµπως χρειάζονται αποδείξεις τα θαύµατα; Μικρός Θεός νιώθω σε τόπο άγιο, µε το νερό µέσα µου να συντηρεί εκείνες τις λάµψεις ως δικές µου µοναδικές στιγµές που συνθέτουν τη µικρή ζωή µου. Κι αν θες να δεις την οµορφιά του παραδείσου, ποτέ µην ταράξεις τα νερά.
Τη µαγεία δεν την αφήνεις, µα ο οργανισµός επιβάλλει ξεκούραση. Κάποιος να µε προσέχει από το δάγκωµα του µυός κι αυτόν η αγία Ειρήνη. Σε µια νυχτιά ντυµένη τη µουσική των µηχανών των πλοίων, ο συγκάτοικος «Μίκυ» αποδείχτηκε εξίσου χαριτωµένος µε το καρτούν και εξαιρετικός οικοδεσπότης.
Το πρωινό φως θα αναλάβει και τις απαραίτητες συστάσεις. Καθώς γίνοµαι ένα µε το ύψος της πιο ταπεινής παπαρούνας, κοκκινίζω απ' την τόση οµορφιά. Μια µεγάλη σαν δέντρο φραγκοσυκιά συµπαραστέκεται στην πιο λευκή εκκλησιά της Πελοποννήσου. Σταυροειδής µε τρούλο, του 19ου αιώνα, η «νησιώτισσα» καβοµαλούσα φιλοξενεί φορητές εικόνες στο µικρό εσωτερικό της. Ψηλότερα στον βράχο, βρίσκεται και η σπηλιά όπου ασκήτεψε ο όσιος Θωµάς ο εν τω Μαλεώ.
Ένα 10λεπτο µονοπάτι µάς φέρνει στην άκρη του γκρεµού, στα λείψανα της πανάρχαιας Μονής του Αγίου Γεωργίου.
Το εκκλησάκι του είναι επισκέψιµο και καλοδιατηρηµένο. Έχοντας για τοίχο να σταθείς το µπλε, κατεβαίνεις το σαθρό µονοπάτι που οδηγεί στο φυσικό λιµανάκι και σε µία από τις σπηλιές του Κάβο Μαλιά, την Κοκαλιάρα. Κάποτε µέσα της στοιβάζονταν οστά, είτε από θύµατα πειρατών είτε ως οστεοφυλάκιο των µοναχών, µα µε τον καιρό, τα κύµατα και οι επισκέπτες τα πήραν µακριά. Επιστρέφοντας στην Αγία Ειρήνη, συναντάµε έναν περαστικό. Ανεβασµένος στο καµπαναριό µετατρέπει την εκκλησιά σε οµηρική Σειρήνα, όταν χτυπά χαρµόσυνα τις καµπάνες για ν' ακούσουν οι ναυτικοί. Η επίµονη κόρνα των πλοίων ανταποδίδει τον χαιρετισµό και µετατρέπει τη στιγµή στην πιο συγκινητική ανθρώπινη επικοινωνία που θα φτάσει ως τα πέρατα της γης.

Στον φάρο του Κάβο Μαλιά

Η επιστροφή µας στο αυτοκίνητο είναι εξίσου επίπονη, µα µου φαίνεται κάπως µεγαλύτερη σε διάρκεια. Λες και η Αγία Ειρήνη µάς είχε προφυλάξει αρχικά, µικραίνοντας τον δρόµο, για να µας υποδεχτεί γρηγορότερα στην αγκαλιά της. Στον δρόµο προς Νεάπολη χαιρετάµε το µικρό ψαροχώρι Προφήτης Ηλίας, µια φυσική κρυψώνα των πειρατικών πλοίων, και συνεχίζουµε µέχρι το αποψινό µας κατάλυµα στο ξενοδοχείο Palazzo στον Αρχάγγελο. Πρόκειται για ένα παραθαλάσσιο γραφικό χωριουδάκι, που το καλοκαίρι προτιµάται για οικογενειακές διακοπές στη βραβευµένη ακτή του. Επιστρέφοντας λοιπόν στον πολιτισµό, απολαύσαµε την άριστη φιλοξενία των ιδιοκτητών, ζεστό µπανάκι και άνετο ύπνο.
Η εκδροµή θα ολοκληρωθεί µε µια επίσκεψη στον φάρο. Στην πραγµατικότητα, η απόσταση µεταξύ Αγίας Ειρήνης και Φάρου είναι πολύ µικρή, µόνο που τα δυο µέρη δεν συνδέονται µε κάποιο βατό µονοπάτι. Έτσι, θα πρέπει να πάµε από την ανατολική πλευρά και συγκεκριµένα από το χωριό Βελανίδια. Ως… πρωινοί τύποι, φτάνουµε λίγο µετά το ξηµέρωµα στο χωριό… Εξαρτηµένοι αναζητούµε καφεδάκι, το οποίο τελικά απολαµβάνουµε στη βεράντα ενός ιδιαίτερα προσεγµένου καφέ-εστιατορίου µε την ονοµασία «Μόντε Κάρλο». Πράγµατι, το µέρος θυµίζει κάπως το διάσηµο τουριστικό θέρετρο, µε τα σπιτάκια του να σκαρφαλώνουν στον λόφο. Τα χρώµατά του δηλωτικά της ναυτικής του ταυτότητας. Ενώ πιο ψηλά η µατιά εγκλωβίζεται σε µια σπηλιά στην οποία βρίσκεται η Μονή του προστάτη Αγίου Ιωάννη του Αποκεφαλιστή. Ο καφές έρχεται µε παξιµαδάκι και τη γλυκιά κυρία Μαρία, που σπεύδει να µας καλωσορίσει και να µας ταξιδέψει στον τόπο της. Η φράση της «σαν πιάσει αντάρα, νοµίζεις θα βουλιάξει το χωριό» µαζί µε τις πρώτες σταγόνες να βαραίνουν τον καιρό, µας ξεσηκώνουν για τον Φάρο.
Οδικά ο δρόµος τελειώνει στη Μονή του Οσίου Θωµά. Εκεί φυλάσσεται µέρος των λειψάνων του αγίου και µπορεί κανείς να πιει το θαυµατουργό νερό από την αγιασµένη πηγή του. Πιο πέρα, ο ναΐσκος του Αγίου Μύρωνα, που θα είναι και η αφετηρία του µονοπατιού έως τον Φάρο, σαφώς ασφαλέστερο και πιο οµαλό από το πρώτο, µα µε µεγαλύτερη διάρκεια, περίπου 2 ωρών.
Είναι σχεδόν ύβρις να πατάς τέτοιους τόπους. Μόνο στ’ αµόλυντα πλάσµατα αξίζει τόση ελευθερία, γι’ αυτό κι εγώ περπατώ σταθερά στον δρόµο που χαράζει το κάτουρο της γίδας. Αγνοώ και σιχτιρίζω τον λυσασµένο άνεµο, που µου παίρνει τα µαλλιά και τα µυαλά, και τον σαµατά των αχόρταγων κυµάτων, που διψούν για µια ακόµη θυσία. Φτάνοντας στον φάρο, θα έχω εκπληρώσει µια υπόσχεση εξιλέωσης.
Επιβλητικός κι ασάλευτος, ο ακοίµητος ταξιδιώτης µάς καλωσορίζει µε µια απειλητική επιγραφή του Στράβωνα: «Μαλέαν δε κάµψας, επιλάθου των οίκαδε», δηλαδή σαν αποφασίσεις να περάσεις τον Μαλέα, ξέχνα πως έχεις οικογένεια.
Το ψυχρό λευκό της περιβόλου του Φάρου, τα επικίνδυνα βράχια πάνω σαν κοφτερά νύχια αητού, ο απότοµος γκρεµός και ο παφλασµός της θάλασσας µε αποθαρρύνουν. Κάτω από τα άστρα στην Αγία Ειρήνη ένιωσα θεός, σαν είδα την καλοσύνη µέσα µου, και τώρα, φοβισµένη σαύρα, προσπαθώ να χωρέσω την ασηµαντότητα της ύπαρξής µου στις στριµωγµένες πέτρες.
Ο ήλιος φωτίζει ένα χαµολούλουδο δίπλα µου. Είναι όµορφο και παράταιρο σε όλη τη σκηνοθεσία, µα ικανό να µου στρέψει το βλέµµα προς τα πάνω. Μια ξύλινη λευκή σκάλα έχει τοποθετηθεί παράδοξα ανάµεσα σε βράχια και ουρανό. Θαρρείς και κάποιος θέλει να δείξει τον δρόµο της γαλήνης στις ψυχές που χάθηκαν για πάντα εδώ. Σηκώνοµαι και στέκοµαι ένα βήµα πριν από το κενό. Επιθυµώ να γίνω ορατή από τον παραµορφωτικό βυθό, µήπως και βοηθήσω στη µετάβαση αυτή. Στο µυαλό µου έρχεται η εικόνα από Τα λόγια της πλώρης του Καρκαβίτσα, όταν ένας µάγος στέλνει το πιο κακό στοιχειό στο κέντρο αυτής της θάλασσας. Στέλνω κι εγώ µακριά κάθε ίχνος φόβου και, σαν τον Οδοιπόρο του Φρίντριχ, γίνοµαι ο κυρίαρχος του τοπίου και αρνούµαι να υποταχθώ, να φύγω.
Τα δύο µονοπάτια µάς ταξίδεψαν σε διαφορετικές άκρες της ίδιας γης και παράλληλα σε εσωτερικό µονόλογο της ίδιας της ύπαρξης, γι’ αυτό ήταν καθ' όλα συναρπαστικά.
Η µοναχική πορεία επιτρέπει µια πιο λεπτοµερή σπουδή της φύσης και σου δίνει την ευκαιρία να αντιληφθείς τη θέση σου σε αυτή, δηλαδή πως είσαι απλά ένα κοµµάτι της, ένα µέρος του όλου, που λειτουργεί και διέπεται από τους ίδιους νόµους. Κι αν καταφέρεις και διώξεις «τα στοιχειά» και ισορροπήσεις τις δυνάµεις µέσα σου, τότε µπορεί να βρεις εσωτερική ηρεµία και πληρότητα. Γιατί «Τις φορτούνες στο Κάβο Μαλιά δεν τις κάνουν οι ανέµοι… τα στοιχειά τις κάνουνε» (Λόγια της Πλώρης, Α. Καρκαβίτσας)…


Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    Ευχαριστούµε θερµά: το Ξενοδοχείο Palazzo στον Αρχάγγελο Λακωνίας (τηλ.: 27320 54111, www.palazzo.gr), την ταβέρνα Νεράιδα στον Άγιο Νικόλαο Βοιών (τηλ.: 27340 31227 www.neraida.com.gr) και το καφέ Μόντε Κάρλο στα Βελανίδια Βοιών.