Μεσσήνη - Το στεριανό νησί
0.0/5 κατάταξη (0 ψήφοι)
Κείμενο: Αλεξία Τούλιου - Φωτογραφίες: Νίκος Υφαντής

Πλέοντας σε θάλασσα υποθετική, ρίχνω το φανταστικό µου καράβι σε µια ξέρα. Με αγωνία φτάνω στην άκρη του ξύλινου καταστρώµατος, σηκώνοµαι στις µύτες των ποδιών και από εδώ ψηλά χαιρετώ για πρώτη φορά τούτο το αλλιώτικο στεριανό νησί. Τα φασαριόζικα νερά των σιντριβανιών µε καλωσορίζουν, έτσι όπως ορθώνονται ορµητικά εµπρός µου, και σαν παύουν, στη στιγµή συναντώ και το παλιό ρολόι, που απόψε συναγωνίζεται σε λαµπρότητα την πανσέληνο. Όλα αυτά είναι τοποθετηµένα στην πλατεία της Μεσσήνης ή αλλιώς του «Νησιού», εκεί όπου οι άνθρωποι απολαµβάνουν την εσπερινή τους βόλτα κι εγώ χαζεύω τη θέα από το roof garden του οµώνυµου εστιατορίου.


Η Μεσσήνη

Η Μεσσήνη, λοιπόν, πριν πάρει το όνοµά της από τη µυθική βασίλισσα, είχε ξαναβαπτιστεί από Γάλλους κατακτητές ως «Νησί». Μια ονοµασία η οποία βασίζεται σε οπτική πλάνη, ρίζωσε και δεν ξεγλίστρησε ποτέ απ’ τη λαλιά των ντόπιων. Έτσι την ξέρουν, όπως την είδαν οι ιππότες να καθρεφτίζεται στη Μακαρία γη, πάνω στα νερά του πληµµυρισµένου της ποταµού, του Πάµισου. Αυτή η ευλογηµένη γη δίνει πολλούς από τους καρπούς της στους Μεσσήνιους, µα και στους υπόλοιπους Έλληνες. Όλοι γνωρίζουµε την τσαπέλα, το αποξηραµένο σύκο, τις ελιές και τις σταφίδες. Αυτό που δεν ξέραµε είναι πως οι ντόπιοι έχουν βρει κι άλλους τρόπους επεξεργασίας των παραδοσιακών προϊόντων. Έτσι, η ελιά, το σύκο και το φραγκόσυκο γίνονται πάστα, γλυκό και µαρµελάδα. Η καρδιά της πόλης χτυπάει στη µεγάλη πλατεία µε τα σιντριβάνια εκεί, στα Υψηλά Αλώνια, και καταλήγει στον πολυσύχναστο πεζόδροµο µε τα καφέ. Περιµετρικά της πλατείας θα βρείτε πολλά εστιατόρια και καφενεία.

Η ρυµοτοµία της, αινιγµατική, δίνει όµως την ευκαιρία για περιπλάνηση και γνωριµία. Αφήνοντας πίσω τον παλιό σιδηροδροµικό σταθµό, κατευθύνεσαι προς το εσωτερικό ακολουθώντας το άρωµα των παραδοσιακών σπιτιών µέχρι την αγορά και το σύγχρονο µουσείο του χαράκτη Τάκη Κατσουλίδη. Ελεύθερη µατιά, ακολουθεί τα γεγονότα και εντυπωσιάζει τόσο στα χαρακτικά του όσο και στη ζωγραφική. Το βλέµµα τραβούν τα φωτισµένα πλεξιγκλάς, µα το µυαλό µου το σαγηνεύει το έργο «Θεατές άλλου είδους». Είναι που νιώθω πως τρύπωσε σ’ ένα απ’ τα παράξενα όνειρά µου και τα αποτύπωσε.Στα 5 χλµ. η πόλη καταλήγει στη βελουδένια ακρογιαλιά, την Μπούκα. Πρόκειται για µια βραβευµένη µε γαλάζια σηµαία παραλία, η οποία εκτείνεται σε µια ατελείωτη αµµουδιά. Στην πραγµατικότητα µιλάµε για µια τεράστια σε µήκος ακτή, η οποία απλά διακόπτεται από ψαροχώρια και αλλάζει όνοµα. Πού και πού κάνει την εµφάνισή του και λίγο βοτσαλάκι, µόνο και µόνο για να σπάει τη µονοτονία. Έτσι έχουµε τις παραλίες της Ανάληψης, τη Βελίκα, το Πεταλίδι, τους Χράνους και τον Άγιο Ανδρέα. Σε όλες θα βρείτε καφέ και εστιατόρια για να χαλαρώσετε και να απολαύσετε καλοκαιρινούς µεζέδες µετά από ένα δροσιστικό µπανάκι.

Θρησκευτικά µνηµεία

Παίρνοντας τον δρόµο από το χωριό Καλογερόρραχη προς Ελληνοκκλησιά, θα βρεθείτε στον ιστορικό βυζαντινό ναό της Αγίας Σαµαρίνας, ή αλλιώς ναό της Ζωοδόχου Πηγής. Σαν τον κοιτάς από µπροστά, θαρρείς πως είναι µια µικρή εκκλησιά, µα η κατασκευή του τελικά σε ξεγελά. Είναι περίπου 180 τ.µ. και λέγεται πως χτίστηκε πάνω στο αρχαίο ιερό της Ρέας. Οι τοιχογραφίες και τα γλυπτά εντυπωσιάζουν. Το µαρµάρινο τέµπλο και τα δύο προσκυνητάρια ανήκουν στις δηµιουργίες του λεγόµενου «Εργαστηρίου της Σαµαρίνας». Πρόκειται για όρο που δηλώνει την οµάδα των αρχιτεκτονικών γλυπτών που χρονολογούνται το δεύτερο µισό του 12ου αιώνα.

Νοτιοανατολικά των Πετραλώνων κρύβεται ένας µοναστηριακός θησαυρός. Η Μονή Μεταµόρφωσης Σωτήρος ή Ανδροµονάστηρο (το όνοµα προέρχεται από τον Ανδρόνικο Παλαιολόγο) έπαψε να λειτουργεί το 1962 και αποτελεί µετόχι της Μονής Βουλκάνου. ∆ίπλα στην εκκλησιά του, δεξιά και αριστερά, στέκονται κολλητά τα παρεκκλήσια του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Αικατερίνης. Θεµατοφύλακας του νερού η µονή είναι χτισµένη πάνω σε πηγή, από την οποία υδρεύεται ακόµη το κεφαλοχώρι Ανδρούσα, µε το µεσαιωνικό της κάστρο, το οποίο αξίζει να επισκεφτείτε. 

Το µοναστήρι αποτελεί σπουδή στην αρχιτεκτονική και πρόκ ληση για τους νεότερους επιστήµονες. Πλήρως αναστηλωµένο, µας συστήνεται µέσα από την ξενάγηση του καλού µας κυρίου Γιάννη Κλεφτόγιαννη. Λεπτοµέρειες που δεν γνώριζα µε εντυπωσιάζουν, ενώ η ενέργεια µε µεταφέρει στη βυζαντινή µοναστηριακή καθηµερινότητα. Πίσω από τοίχους µε πάχος 1,50 µ. οι µοναχοί εργάζονταν στους φούρνους, στους στάβλους, στο πατητήρι, ή ξεκουράζονταν στο κελί τους. Ήταν όµως πάντοτε άγρυπνοι απέναντι στον εχθρό. Ο οχυρωµατικός του χαρακτήρας προδίδεται από µικρές οπές – παρατηρητήρια ή πολεµίστρες, καταφύγια µε εισόδους συχνά καλυµµένες από εικόνες, άνισα σκαλοπάτια για να δυσκολεύουν τη διαφυγή σε όποιον δεν ξέρει καλά το µέρος κ.ά. Στο πάτωµα του υπνοδωµατίου του ηγούµενου, κάτω από µια καµουφλαρισµένη κλειστή τρυπούλα, φυλάγονταν τα χρήµατα. Πρωτίστως λοιπόν η ασφάλεια, χωρίς όµως να υστερεί πουθενά σε αισθητική. Η µονή όλη της την οµορφιά τη σηκώνει ψηλά στις στέγες της. Και είναι πολλές, µε τη µία να γέρνει τρυφερά στην άλλη, σαν γυναικείο χάδι που αφήνεται από γενιά σε γενιά. Κι εγώ να θυµώνω που δεν είµαι πια παιδί να ξηµερώνω µε τις κεραµιδόγατες και τις νυχτερίδες κάτω απ’ τα αµέτρητα άστρα του Θεού. Τα τρία τιµωρητήρια, το ένα πιο σκληρό από τα άλλα, µαρτυρούν το αυστηρό πρόσωπο του Βυζαντίου. Πλήρης αποµόνωση, σκοτάδι. Έρποντας µπαίνεις, έρποντας βγαίνεις και για στροφή, ούτε λόγος. Είναι η ώρα που σίγουρα εύχεσαι ο νους να µη σου παίξει άγρια παιχνίδια. 

Στο όρος Ιθώµη, ανάµεσα στη Βαλύρα και το Μαυροµµάτι, θα δείτε και τη Μονή Βουλκάνου, αφιερωµένη στην Παναγιά του Βουλκανιώτισσα, την Οδηγήτρια. Στις 19 Σεπτέµβρη, ξηµερώµατα 20ής, µια ολονύκτια ποδαράτη ποµπή 20 χλµ. φέρνει την Παναγιά στην πλατεία της Μεσσήνης. Η θαυµατουργή της εικόνα παραµένει εκεί για να υπενθυµίζει σε όλους τη θεϊκή επέµβαση στον εφιάλτη της πανούκλας του 1755. Στην πλατεία συρρέουν πραµατευτάδες και ζωέµποροι, που γιορτάζουν µε τραγούδια και ψητά σε ένα πανηγύρι που κρατά εννέα ηµέρες. ∆υο µοναχοί όλοι κι όλοι φροντίζουν σήµερα το µοναστήρι και η περιήγησή µας φτωχική. Μια αποξηραµένη ανθοδέσµη για ολάνθιστη ζωή το τάµα µας και συνεχίζουµε για τον πρόδροµό της, την παλιά Μονή Βουλκάνο, την Παναγιά της Κορυφής.

Έχοντας αφετηρία το χωριό Μαυροµµάτι, µε τις γραφικές ταβέρνες, τον επιβλητικό πλάτανο και την αναστηλωµένη κρήνη, την οποία ταυτίζουν µε την αρχαία πηγή Κλεψύδρα, ανηφορίζουµε. Η πορεία ενδιαφέρουσα στη συνάντηση µε τα λείψανα δύο αρχαίων ιερών, της Ειλειθυίας και της Λιµνάτιδος Αρτέµιδος. Λίγο µετά στην κορφή του όρους Ιθώµη, η µονή, µόνη κι ερηµική. Από εδώ φανερώνονται η πεδιάδα και ο Μεσσηνιακός κόλπος. Μα κάτω, µπροστά µου, η απόσταση δεν ορίζεται πια χιλιοµετρικά, αλλά χρονικά. Αιώνες µάς χωρίζουν, αφού µέσα σε τείχος περίπου 9 χλµ. κλείνεται µια τέλεια αρχαία πολιτεία. 

Αρχαία Μεσσήνη

Η πέτρα και η ελιά στα χέρια του καθηγητή Πέτρου Θέµελη σαν νότες εναρµονίστηκαν σε µια σύνθεση που όµοιά της δεν υπάρχει. Από την πρώτη πέτρα που βρέθηκε φτιάχτηκαν τα πιο γερά «θεµέλια» για να αναστηλωθεί το αρχαιοελληνικό κάλλος. Ο επισκέπτης δεν φαντάζεται την κλίµακα των µνηµείων και του χώρου.

Περνώντας από το νυµφαίο, την Κρήνη της Αρσινόης (λέγεται ότι το νερό της Κλεψύδρας κατέληγε εκεί), κατηφορίζεις στην αγορά. Τι να πρωτοθαυµάσει κανείς! Το συγκρότηµα του Ασκληπιείου, τη βασιλική που σου επιτρέπει να κρυφοκοιτάξεις στο µυστηριώδες Βυζάντιο, τις στοές, τα ψηφιδωτά δάπεδα των πλούσιων οικιών, τον περίεργο πέτρινο κουµπαρά; Και οι ανασκαφές να µην τελειώνουν ποτέ. Ωστόσο, πολλά από τα ευρήµατα έχουν µεταφερθεί στο µουσείο, που βρίσκεται στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου. 

Νοµίζω πως φτάνω στο τέλος όταν πίσω από φυλλώµατα ελιάς αντιλαµβάνοµαι κάπως µακριά µια συστάδα κιόνων. Παραµερίζοντας το κλαδί, ρίγος διαπερνά όλο το κορµί. Απίστευτα διατηρηµένα σ’ ένα ενιαίο αρχαιολογικό σύνολο, υψώνονται επιβλητικά το Στάδιο και το Γυµνάσιο. Κατεβαίνω τις κερκίδες και στέκοµαι στη µέση του Σταδίου. Σε πλήρη περιστροφή γύρω από τον άξονά µου γεµίζω από εικόνες και παρελθόν. Πίσω µου, το Ηρώο, είδος µαυσωλείου που ανήκε στην οικογένεια των Σαιθιδών και πιο πέρα η Παλαίστρα και το Λουτρό µε τους 22 λουτήρες.

Στο σκληρό φως του µεσηµεριού, οι σκιές στις στοές αγριεύουν, και οι καλά κρυµµένοι για αιώνες Μεσσήνιοι έφηβοι θέλουν να ξεχυθούν στο Γυµνάσιο. Κι εγώ σκύβω ν’ αγγίξω τις πέτρες, µήπως αφουγκραστώ κάποιο βήµα, ένα µικρό γέλιο, κάτι που ξέµεινε από τότε, σαν το φευγαλέο άρωµα της λεβάντας. Το Αρχαίο Θέατρο της Μεσσήνης είναι εν λειτουργία, αγκαλιάζοντας και σήµερα το κοινό και συµµετέχοντας ενεργά στην τουριστική και πολιτισµική εξέλιξη του τόπου. Πρόσφατα µάλιστα, στο πλαίσιο του φεστιβάλ «Ηµέρες ευεξίας», το Στάδιο του θεάτρου προσφέρθηκε για να πραγµατοποιηθούν εκεί µαθήµατα γιόγκα.

Κατά την επιστροφή, η ζέστη δυναµώνει. Σήµανση σε οµίχλη µάς δείχνει τον δρόµο, το σκοτωµένο κίτρινο που ντύθηκαν οι αυλές, καθώς τα ώριµα σύκα αποστραγγίζονται πάνω τους. Περνώντας από το χωριό Αρσινόη, µοσχοµυριστά συννεφάκια από εξοχικό αρνάκι κοχλάζουν και µας προκαλούν, αλλά εµείς πρέπει να προλάβουµε να δούµε κάτι ακόµη στη µεσσηνιακή γη. 

Πολυλίµνιο

Οδεύοντας προς Πύλο, λίγο µετά το χωριό Χαραυγή, υπάρχει ένας µυστικός υδάτινος παράδεισος. Αφήνοντας το αυτοκίνητο σε µία από τις δύο αλάνες κατηφορίζουµε τον χωµατόδροµο για το Πολυλίµνιο. Πράγµατι, όλο το πράσινο της φύσης πρέπει να κρύφτηκε σε τούτη τη χαράδρα κι αυτό που δεν χωρούσε χύθηκε πάνω στις σκοτεινές λιµνούλες. Ξύλινα γεφυράκια επιτρέπουν τη διέλευση πάνω από αυτές και οδηγούν σε υποχρεωτική ανάβαση. Μέχρι στιγµής το τοπίο υπόσχεται µια εντυπωσιακή κορύφωση.Έχει ένα φόβο η µαγεία και το άγνωστο. Εµπόδιο οι γλιστερές ωχρές πέτρες, που έτσι εύπλαστες και ζωντανές, λες θα σαλέψουν και θα σε ρίξουν κάτω. Το νερό ακούγεται πιο σοβαρό τώρα, καθώς προβάλλει ο σπουδαίος καταρράκτης που αποφασιστικά καρφώνεται συνεχόµενα στο πιο ανεφάρµοστο και µεταβαλλόµενο µπλε που αφήνει ο ουρανός να πέσει από το µικρό άνοιγµα του φαραγγιού, στη µεγάλη λίµνη.

Σοκάροµαι και από την οµορφιά και από το πλήθος του κόσµου. Στριµωγµένοι όλοι βιάζονται να δροσιστούν. Οι πιο τολµηροί βουτάνε από ψηλά, µε µια ανεξέλεγκτη ορµή, µια διάθεση να ρουφήξουν και την τελευταία πινελιά αυτής της τελειότητας, Και ύστερα θα µείνει µόνο το γκρι και η οµορφιά θα σβήσει, γιατί ο άνθρωπος έµαθε ν’ απλώνεται παντού χωρίς συνείδηση ή αντίληψη κινδύνου. Το µέρος είναι αρκετά επισφαλές και το παραµικρό, ακόµα και οι φωνές µπορεί να προκαλέσουν κατολίσθηση. 

Αποµονώνοµαι σ’ ένα βραχάκι. Τη φύση τη ζυγώνεις µε καθαρή καρδιά και ήρεµη µατιά. Κοιτώ τις λιβελούλες, τα βατραχάκια. Όλα µε ρυθµό και τάξη. Κάτι όµως λείπει, κάτι µαγικό που χάθηκε για πάντα. Μια δροσοσταλίδα που σκάει στο χέρι µου, αντανακλαστικά µε ωθεί να κοιτάξω ψηλά στη χαράδρα. Πόσο ρεαλιστική µπορεί να είναι η σκιά ενός µονόκερου που σβήνει στις πέτρες; Πλάσµα παραµυθένιο µε ανάλαφρη νεραϊδένια παρουσία, αναπόσπαστη µορφή αυτού του σκηνικού. Κι όµως λείπει! Έτσι η µικρή σταγόνα δεν είναι άλλο από το δάκρυ του, που έγινε κλάµα γοερό και γέµισε τις λίµνες. Μόνο που εγώ δεν λυπάµαι γιατί ποτέ δεν σκότωσα τον δικό µου και ξέρω καλά πως σε κάθε παιδική καρδιά, ανεξαρτήτως ηλικίας, πάντα θα υπάρχει χώρος για έναν µονόκερο.

 

Προδιαγραφές

  • Πληροφορίες:

    Για τη διαµονή σας επιλέξτε το ξενοδοχείο Kleopatra Inn στη Λεωφόρο Εθνάρχου Μακαρίου, πολύ κοντά στο κτίριο του ∆ηµαρχείου. Παρέχει ζεστή φιλοξενία, άνετη διαµονή και χορταστικό πρωινό. Για τη διαµονή σας επιλέξτε το ξενοδοχείο Kleopatra Inn στη Λεωφόρο Εθνάρχου Μακαρίου, πολύ κοντά στο κτίριο του ∆ηµαρχείου. Παρέχει ζεστή φιλοξενία, άνετη διαµονή και χορταστικό πρωινό. Τηλ.: 27220 22740. www.kleopatra-inn.gr.
    Μεγάλη ποικιλία παραδοσιακών προϊόντων σάς περιµένει στη Μεσσηνιακή παράδοση, το πολύ ζεστό και χαριτωµένο µαγαζάκι της κ. Μαρίας ∆ουβόγιαννη. Με φροντίδα, αγάπη και µεράκι παρασκευάζονται στο εργαστήριο της ποικίλα εδέσµατα, από γλυκό του κουταλιού σύκο µέχρι µαρµελάδα ελιάς, και κρύβουν µέσα τους όλο το άρωµα της µεσσηνιακής γης. Μερλοπούλου 43, τηλ.: 27220 25021, 6934195790, www.messiniakiparadosi.gr.
    ∆εν είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς το εστιατόριο Το Νησί, που βρίσκεται στην πλατεία, πίσω από το εντυπωσιακό σιντριβάνι. Με την αισθητική του, το καλό φαγητό, τις τιµές αλλά και την ευγένεια του προσωπικού κάνει τη διαφορά στην πόλη. Μπορείτε επίσης να απολαύσετε τον καφέ ή το ποτό σας στο roof garden έχοντας απεριόριστη θέα στην πλατεία. Λοχαγού Νικολόπουλου 4, τηλ.: 27220 22022.

Χάρτης