Νοε05

ο Όρκιος Λίθος

Ένα από τα παλαιότερα κτήρια στην αρχαία αγορά των Αθηνών ήταν η Βασίλειος Στοά, έδρα του δεύτερου στην ιεραρχία της πόλης αξιωματούχου, του Άρχοντα-Βασιλέα. Το αξίωμά του ήταν αρχαϊκής προέλευσης και διατηρήθηκε στους κλασικούς χρόνους, προφανώς γιατί ο ρόλος του συνδεόταν με τα θεία. Ήταν επιφορτισμένος με την φροντίδα των γιορτών, τις λαμπαδηδρομίες, τις τελετές μυστηρίων και θυσιών, τις δίκες που αφορούσαν ζητήματα λατρείας και ασέβειας... Η Βασίλειος Στοά ήταν επίσης ο χώρος που φιλοξενούσε αντίγραφα των Νόμων του Δράκοντα και του Σόλωνα.

κείμενο: Ελένη Α. Παπαδοπούλου

Ένα από τα παλαιότερα κτήρια στην αρχαία αγορά των Αθηνών ήταν η Βασίλειος Στοά, έδρα του δεύτερου στην ιεραρχία της πόλης αξιωματούχου, του Άρχοντα-Βασιλέα. Το αξίωμά του ήταν αρχαϊκής προέλευσης και διατηρήθηκε στους κλασικούς χρόνους, προφανώς γιατί ο ρόλος του συνδεόταν με τα θεία. Ήταν επιφορτισμένος με την φροντίδα των γιορτών, τις λαμπαδηδρομίες, τις τελετές μυστηρίων και θυσιών, τις δίκες που αφορούσαν ζητήματα λατρείας και ασέβειας... Η Βασίλειος Στοά ήταν επίσης ο χώρος που φιλοξενούσε αντίγραφα των Νόμων του Δράκοντα και του Σόλωνα.

Στην είσοδο της Στοάς υπήρχε ο «Όρκιος Λίθος», μια πελώρια και ασήκωτη πέτρα που κατά μία παράδοση ήταν ανώφλι μυκηναϊκού τάφου. Οι Αθηναίοι την θεωρούσαν «φορτισμένη» και γι’ αυτό ικανή να τιμωρήσει τον επίορκο. Μπροστά σ’ αυτόν τον Λίθο έδιναν τον όρκο τους οι άρχοντες της πόλης πριν αναλάβουν τα καθήκοντά τους. Μια ακόμα παράδοση αναφέρει ότι οι άρχοντες ορκίζονταν στα τόμια (γεννητικά όργανα) θυσιαζόμενου ζώου πως αν αθετήσουν τον όρκο τους δέχονται να ξεκληριστεί το γένος τους.

Παρακολουθώντας τις μέρες της Λαμπρής τους επίορκους και άπιστους κυβερνώντες να προσκυνούν τα Ευαγγέλια και τα Εικονίσματα, ανακάλεσα τις σκηνές του όρκου κατά την ανάληψη των καθηκόντων τους και ανατρίχιασα με την περίσσεια της υποκρισίας του καιρού μας.

Εδώ και τώρα, χρυσάφια, στολίδια, αρώματα, μέγαρα και επαύλεις, αλόγιστη σφαγή ποιμνίων, ανοχή και ατιμωρησία του επίορκου, του προδότη του ψεύτη.
Εκεί και τότε, μια πέτρα από τάφο προγόνου, φορτισμένη με το δέος και το βάρος της κληρονομιάς και τα τόμια ζώου που τιμήθηκε με τελετές θυσίας και την λύπη της αναγκαιότητας...

Για όσους θα βιαστούν να ενοχληθούν ή να παρερμηνεύσουν, υπογραμμίζω ότι ο όρκος στα τόμια ζώου φανερώνει τον σεβασμό του κόσμου εκείνου στους φορείς της ζωής, στην κάθε ύπαρξη αλλά και την συμβολική ταπείνωση των αρχόντων στον αντίποδα της πιθανής αλαζονείας και έπαρσης.

Συμπληρώνοντας αυτήν την κατάθεση οφείλω να προσθέσω ότι η Βασίλειος Στοά, παρ’ ότι στέγαζε τον σημαντικότερο θρησκευτικό αξιωματούχο της πόλης, ήταν από τα μικρότερα κτίρια της αθηναϊκής Αγοράς και δίπλα στη Στοά του Ελευθερίου Διός έμοιαζε με «καλύβι». Λιτό και μικρό κτίσμα ήταν και το σημαντικότερο οικοδόμημα της αθηναϊκής δημοκρατίας, η Θόλος, έδρα των Πρυτάνεων.

Ελπίζω το σημείωμα αυτό να φανεί χρήσιμο για μια διαφορετική ανάγνωση του ελληνικού κόσμου που έλαμψε με σκήπτρο την αρετή και στη διάγνωση της νόσου των ημερών μας.

Η χλιδή των αρχόντων και η πενία του λαού μας
είναι, θαρρώ, λαλίστατα συμπτώματα.