Οµάδα ΘΕΑΜΑ, Επάγγελµα: ηθοποιός
5.0/5 rating (5 votes)

Κείμενο: Θάλεια Νουάρου, Γιολάντα Αρβανίτη Φωτογραφίες: Θάλεια Νουάρου

Κυριακή απόγευµα, έξω από το θέατρο «Εµπρός». 
Ο κόσµος πολύς, έχει έρθει για την «Ιστορία του Ζωολογικού Κήπου», το εµβληµατικό κείµενο του Έντουαρντ Άλµπυ, που παρουσιάζεται από την οµάδα ΘΕΑΜΑ σε σκηνοθεσία Βασίλη Οικονόµου. Ο µεσοαστός Peter (Πάνος Ζουρνατζίδης) και ο αποµονωµένος Jerry (Μιχάλης Ταµπούκας) ξεκινούν να συζητούν για τη µοναξιά, την κοινωνική ανισότητα, τη βία και την απανθρωπιά σε έναν κόσµο εµπορικό, 
καταλήγοντας να διεκδικούν το ίδιο παγκάκι. 
Μόνο που παγκάκι στην εκδοχή του Οικονόµου είναι µια αναπηρική καρέκλα… Ο καθένας δίνει τη δική του µάχη. Μια µάχη µε έπαθλο το δικαίωµα στο είναι, στη διαφορετικότητα, στην προσωπική του αλήθεια, στη ζωή…
 
 
Η παράσταση δίνεται απόψε στο πλαίσιο του Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ και µεταφράζεται ταυτόχρονα στη νοηµατική. ΘΕΑΜΑ, βλέπεις, θα πει Θεατρική Οµάδα Ατόµων Με Αναπηρία. Μαζί τους η Κίνηση Καλλιτεχνών µε Αναπηρία, που λίγο πριν από την έναρξη µας ενηµερώνουν για κάτι που οµολογουµένως δεν γνωρίζαµε. Το Προεδρικό ∆ιάταγµα 370/83 θεσπίζει την αρτιµέλεια ως απαραίτητη προϋπόθεση εισαγωγής στις ανώτερες δραµατικές σχολές αποκλείοντας από τη θεατρική εκπαίδευση τα άτοµα µε οποιουδήποτε είδους κινητική αναπηρία, στερώντας τους κατ’ επέκταση τη δυνατότητα να γίνουν επαγγελµατίες ηθοποιοί...
Ο Βασίλης Οικονόµου είναι ο πρώτος Έλληνας ηθοποιός µε αναπηρία που σπούδασε σε Ανώτερη Σχολή ∆ραµατική Τέχνης και είναι τακτικό µέλος του ΣΕΗ. Έχει χαρακτηριστεί ως ένας από τους σηµαντικούς σκηνοθέτες και εν γένει θεατρανθρώπους της γενιάς του. Έχει επίκτητη παράλυση στο δεξί του χέρι. «∆εν έχει σηµασία τι λέει ο νόµος αλλά τι λέει η ψυχή», σκέφτηκε, και µετά την αποφοίτησή του από τη σχολή, πήρε την πρωτοβουλία να δώσει στις εξετάσεις του Υπουργείου, αµφισβητώντας έµπρακτα τον νόµο. Με πρόεδρο της επιτροπής την κ. Άννα Φόνσου κατάφερε και πέρασε µε επιτυχία, επικυρώνοντας το πτυχίο του ηθοποιού. 
Η παράσταση είναι δυνατή. Ανοίγει διάλογο µε τον θεό, την ύπαρξη, τα θεµελιώδη ανθρώπινα ερωτήµατα. Θέτει ερωτήµατα κι αγγίζει την ουσία. Είναι από εκείνες τις παραστάσεις που θες να βγεις από την αίθουσα και να τις συζητήσεις. Και που θα σκέφτεσαι για καιρό... Ο Βασίλης συµµετέχει µε έναν υποστηρικτικό ρόλο στην παράσταση. Η σκηνοθεσία του λιτή και ουσιαστική, πραγµατικά κεντά. Οι πρωταγωνιστές εξαιρετικοί, η Χριστίνα Τούµπα θα αποδώσει συγκλονιστικά τον «Ύµνο προς τον θεό», τον µονόλογο του Μπρεχτ, που ο Βασίλης ενσωµάτωσε στην παράσταση. Η µητέρα της, η Έφη, ερµηνεύει µε βαθιά εσωτερικότητα τη «µάνα» που αγαπά, φροντίζει, πονά... 
Τα ερεθίσµατα ήταν υπεραρκετά για να επιδιώξουµε µια συνάντηση µε τον Βασίλη και τα υπόλοιπα παιδιά. Θα τους συναντήσουµε στο σχολείο της Πανόρµου, εκεί όπου κάθε Σάββατο πραγµατοποιούν τις πρόβες τους. Κάποιος έχει παρκάρει επάνω στην αναπηρική ράµπα. Η πρόβα θα γίνει στο γυµναστήριο. 
Εκτός από ηθοποιός, ο Βασίλης είναι και αρχαιολόγος. Παράλληλα µε το θέατρο δουλεύει το διδακτορικό του. Τον ρωτάµε πώς ξεκίνησαν όλα. Με αυτές τις δύο ιδιότητες εργαζόταν σε εκπαιδευτικά προγράµµατα του ∆ήµου Αχαρνών. Το 2010, καταθέτει πρόταση στο δηµοτικό συµβούλιο ώστε να ιδρυθεί στον ∆ήµο το πρώτο θεατρικό εργαστήρι ατόµων µε αναπηρία. Η πρόταση υπερψηφίστηκε και ξεκίνησαν οι ακροάσεις. Καθώς παρέµενε απλήρωτος, αποφασίζουν µε τα υπόλοιπα παιδιά να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους. «Πιο οργανωτικοί είναι αυτοί, εγώ όµως έχω περισσότερη τρέλα», λέει γελώντας ο Βασίλης. Φτιάξανε τη δική τους ΜΚΟ, που ξεκίνησε ως θέατρο ατόµων µε αναπηρία του ∆ήµου Αχαρνών για να ονοµαστεί τελικά ΘΕΑΜΑ, Θέατρο Ατόµων Με Αναπηρία. Είναι όλοι µέτοχοι της εταιρείας και αναλαµβάνουν το ρίσκο κάθε παραγωγής. 
Η οµάδα ΘΕΑΜΑ είναι το µοναδικό επαγγελµατικό θέατρο στην Ελλάδα όπου συµµετέχουν ηθοποιοί µε κινητικές αναπηρίες. «∆εν έχουµε καµιά ιδιαιτερότητα. Όπως ο καθένας µας, είµαστε αυτό που είµαστε και διεκδικούµε κοινωνική ενσωµάτωση, καλλιτεχνική έκφραση και επαγγελµατική καταξίωση. Ο επαγγελµατισµός είναι προτεραιότητα. Τα εργαλεία είναι ίδια για όλους. ∆εν χαριζόµαστε σε κανέναν», δηλώνει χαρακτηριστικά ο Βασίλης. Και καθώς δεν πιστεύει στην «γκετοποίηση», στην οµάδα δεν συµµετέχουν αποκλειστικά άτοµα µε αναπηρίες αλλά και άλλοι, επαγγελµατίες ηθοποιοί. Μέσα τη δράση τους σκοπεύουν να συµβάλουν στην ίδρυση της πρώτης σχολής δραµατικής τέχνης για άτοµα µε κινητικές αναπηρίες. «Για να δηµιουργήσεις µια νέα κατάσταση, πρέπει να υπάρχει ένα προηγούµενο. Εµείς προσπαθούµε να δηµιουργήσουµε το προηγούµενο για να έρθει κάποια στιγµή και το συστηµατικό εργαστήρι και η δραµατική σχολή για άτοµα µε αναπηρία και αν όχι από εµάς, ας είναι από κάποιον άλλον», µας εξηγεί.
Το πρώτο τους έργο που παρουσιάστηκε από τον ∆ήµο Αχαρνών, ονοµαζόταν «Λάµια» και ήταν µια αναπροσαρµογή του οµώνυµου µύθου. Το δεύτερο έργο ήταν το «Ήρωες και µύθοι», βασισµένο στους µονολόγους του Τένεσι Ουίλιαµς. Έκαναν µια καλή αρχή στην Τεχνόπολη και αργότερα συµµετείχαν 
στο δεκαπενθήµερο σύγχρονης θεατρικής δηµιουργίας στην Ελευσίνα. 
Η προσέλευση ήταν µεγάλη αλλά και… απολύτως αναγκαία, καθώς ο ∆ήµος Αθηναίων µισθώνει την κεντρική αυλή της Τεχνόπολης προς 7.000 ευρώ τη βραδιά (!). Ρωτάµε αν έχουν λάβει ποτέ κρατική επιδότηση. Μία και µοναδική: 8.000 ευρώ το 2013 από το Υπουργείο Πολιτισµού για την παράσταση «Κ.Π. Καβάφης, Επάγγελµα Ποιητής». Η Αγγλία επιχορηγεί επαγγελµατικούς θιάσους για κάθε είδους αναπηρία. Αυτό βέβαια δεν σηµαίνει ότι στο εξωτερικό τα πράγµατα είναι απαραιτήτως καλύτερα. «Όταν πήγαµε σε µια συνάντηση θεατρικών οµάδων µε αναπηρίες στο Τορίνο, όπου παρουσιάσαµε µια πειραµατική προσέγγιση της “Ηλέκτρας” του Σοφοκλή», φοβόµασταν ότι θα ήµασταν πολύ πίσω από τους υπόλοιπους. Με έκπληξη διαπιστώσαµε πως οι διοργανωτές και ο φορέας δεν είχαν µεριµνήσει να είναι τίποτα προσβάσιµο. Ούτε είδαµε κάτι το αξιόλογο», θα µας πουν τα παιδιά. 
∆ιαβάσαµε κριτικές, είναι πάντα διθυραµβικές. Ο Βασίλης δείχνει ενοχληµένος. ∆εν επιθυµεί µόνο την «καλή κριτική». «Χρειαζόµαστε και την κακή κριτική ώστε να µπορούµε να βελτιωθούµε. Θέλουµε να µας αντιµετωπίζουν ισότιµα κι αντικειµενικά µε κριτήρια αποκλειστικά καλλιτεχνικά, όπως και κάθε άλλη οµάδα. Ως επαγγελµατικό θίασο...» Ο Βασίλης έχει διδάξει αρχαία τραγωδία σε άτοµα µε νοητική στέρηση και κινητική αναπηρία στη Μόσχα και στη Μεγάλη Βρετανία. Την Παγκόσµια Ηµέρα Θεάτρου προβλήθηκε στη ΝΕΡΙΤ το ντοκιµαντέρ «ΘΕΑΜΑ» της Ελιάνας Περηφάνου και της Μαρίας Σιδηροπούλου. Περιλαµβάνει στιγµιότυπα από παραστάσεις και πρόβες, καθώς και συνεντεύξεις των συντελεστών, κι έχει ήδη προβληθεί σε πολλές χώρες.
Ο Πάνος Ζουρνατζίδης εκτελεί και χρέη βοηθού σκηνοθέτη. Είναι πιο αυστηρός από τον Βασίλη, θα µας πουν µε πειρακτική διάθεση τα παιδιά. Ήταν εργοθεραπευτής και µετά από ένα ατύχηµα, έχει παράλυση στα κάτω άκρα. Είναι απόφοιτος του Τµήµατος Θεατρικών Σπουδών του Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου και πριν από το ατύχηµα συµµετείχε σε ερασιτεχνικούς θιάσους. Όταν τελείωσε η αποκατάσταση, θέλησε να επιστρέψει στο θέατρο. Κατέληξε στην οµάδα αποτελώντας ένα από τα ιδρυτικά µέλη της. «Για έναν άνθρωπο µε κινητική αναπηρία δεν υπάρχει τίποτα ευκολότερο από την έκθεση στη σκηνή, στο κοινό. Είτε το θέλεις είτε όχι, όλη σου η ζωή είναι µια διαρκής έκθεση», θα µας πει. «Η ονοµασία µας είναι άλλωστε ειρωνική…» συµπληρώνει χαρακτηριστικά ο Βασίλης. Ζει αποκλειστικά από την αναπηρική σύνταξη αφού µε τα υφιστάµενα δεδοµένα «για έναν άνθρωπο καθηλωµένο σε αµαξίδιο, η πρόσβαση στο αυτοκίνητο, στο λεωφορείο, στο πάρκινγκ, στη δουλειά είναι πολύ πιο δύσκολη απ’ όσο κανείς µπορεί να φανταστεί…»
Η Χριστίνα Τούµπα έχει σπαστική τετραπληγία. Τελείωσε Κοινωνική Πολιτική στο Πάντειο και δίδαξε για τρία χρόνια σε ειδικό σχολείο για παιδιά µε αυτισµό. Όµως το πρόγραµµα… διεκόπη. Είναι εξαιρετική στους µονολόγους, θα πει ο Βασίλης. Η Έφη, η µητέρα της, είναι πάντα µαζί της. «Εδώ και 19 χρόνια». Πάντοτε αγαπούσε τις τέχνες. Όταν το αποφάσισε η Χριστίνα, την ακολούθησε και, κάπως έτσι, ασχολήθηκε κι εκείνη µε την υποκριτική. Έχει γράψει και δύο θεατρικά: Το «Αύριο», που έχει ανέβει από τον θίασο, και το «Θεριό», µονόλογο ενός καρκινοπαθή, που είναι υποψήφιο για το Κρατικό Βραβείο Θεατρικού Έργου. «Είναι όµορφα, µα είναι και δύσκολα», θα µας πει η Έφη, «δεν θέλω να το ωραιοποιήσω…» 
Ο Γιώργος Ηλιάκης γεννήθηκε µε παράλυση στα κάτω άκρα, µεγάλωσε στο ΠΙΚΠΑ και τα τελευταία τρία χρόνια δουλεύει σε ασφαλιστική εταιρεία. Είναι φίλος από παλιά µε τη Χριστίνα. Είδε τη βελτίωσή της από τη συµµετοχή της στην οµάδα και θέλησε και ο ίδιος να συµµετάσχει. Ήταν µέλος ερασιτεχνικών θεατρικών οµάδων αλλά οι συνθήκες δεν τον ικανοποιούσαν. «Εδώ τα πράγµατα είναι σοβαρά. Κανείς δεν σου χαϊδεύει τα αυτιά. Υπάρχει αυστηρότητα, απαιτήσεις, επαγγελµατισµός, γίνεται δουλειά, µαθαίνεις, γίνεσαι καλύτερος», θα µας πει ο Γιώργος, που αγάπησε το θέατρο από τη στιγµή που εντάχθηκε στην οµάδα. Πολλά από τα παιδιά ήταν σε ερασιτεχνικές θεατρικές οµάδες, αλλά εδώ βρήκαν την αντιµετώπιση που ζητούσαν. «Εδώ δεν ακούς “δεν µπορώ”», θα πει χαρακτηριστικά ο Βασίλης…
Η Μαρίνα Μπεσίρη πάσχει από δύο άγνωστα σύνδροµα και µεγάλωσε κι εκείνη στο ΠΙΚΠΑ. Σήµερα µένει σε δικό της σπίτι, προσφορά εθελοντών, και ζει από το επίδοµά της. «Κατέπληξε το κοινό ερµηνεύοντας την κυρία Γκρέις στο µονόπρακτο του Τένεσι Ουίλιαµς. Αυτό το κάτι που δεν λέγεται», θα πει ο Βασίλης. Για όλους άλλωστε έχει µια καλή κουβέντα. Η Μαρία Μουρελάτου γεννήθηκε κι αυτή µε σπαστική τετραπληγία κι έµαθε για την οµάδα από το περιοδικό «Αναπηρία». «∆εν είχα φανταστεί πως θα έπαιζα θέατρο. Ευτυχώς το φαντάστηκε ο Βασίλης», µας λέει. 
«Η συµµετοχή µου µου κάλυψε ως ένα βαθµό και το κοµµάτι της φιλίας». Την πειράζουν τη Μαρία κι εκείνη γελάει. Το χιούµορ κι ο αυτοσαρκασµός στην οµάδα περισσεύουν. 
Το διασκεδάζουν πραγµατικά…
Όπως και για τους περισσότερους ηθοποιούς, η ενασχόληση µε το θέατρο ελάχιστες φορές καλύπτει τα προς το ζην. Ο Μάνος Τριανταφυλλάκης είναι γνωστός ηθοποιός µε διάφορες συµµετοχές κι ο Μιχάλης Γραµµατάς δουλεύει παράλληλα ως καθηγητής αγγλικών. Η Αιµιλιανή Αβραάµ είναι ηθοποιός και θεατρολόγος, και βρίσκεται διαρκώς σε αναζήτηση εργασίας. Η Όλγα Οικονόµου τελείωσε θεατρικές σπουδές στην Πάτρα και τώρα είναι µεταπτυχιακή φοιτήτρια. Ο Μιχάλης Ταµπούκας είναι επαγγελµατίας ηθοποιός και ζει από αυτό. Έχει σκηνοθετήσει τη µικρού µήκους ταινία «Γιγάντιοι Βηµατισµοί», που αφορά ανθρώπους µε αναπηρία.
Η επιλογή ενός έργου δεν είναι απλή υπόθεση για τον Βασίλη. Πρέπει να ταιριάξει τους χαρακτήρες στα παιδιά. Ταυτόχρονα επιλέγει κείµενα δυνατά, πάντα δραµατικά, επιδιώκοντας να περάσει τα µηνύµατα που αξιώνει. «∆εν επιθυµώ να εκµαιεύσω συναισθήµατα συµπάθειας ή, ακόµη χειρότερα, οίκτου. Τα έργα που επιλέγω να ανεβάσω θέλω να είναι γροθιά στο στοµάχι. Να τα βλέπει ο άλλος και να ξυπνά, να προσγειώνεται στην πιο σκληρή πραγµατικότητα... Πολλοί έχουν σηκωθεί κι έχουν φύγει…» Συχνά αντλεί έµπνευση από τα βιώµατα τα δικά του καθώς και των υπόλοιπων µελών της οµάδας…
Για πρώτη φορά φέτος, η οµάδα θα ανεβάσει µια κωµωδία ή καλύτερα θέατρο του παραλόγου: «Ιάκωβος ή Υποταγή» του Ιονέσκο. Είναι η πρώτη παράσταση στην οποία ο Βασίλης δεν θα συµµετέχει ως ηθοποιός. Παρακολουθούµε λίγο από την πρόβα. Έχει πολύ γέλιο. Ο Βασίλης καθοδηγεί µε υποµονή, επιµονή, σαφήνεια. Γνωρίζει τι θέλει, είναι δάσκαλος, είναι εξαιρετικός... Καθώς θεωρεί πως το θέατρο του παραλόγου είναι άφυλο, στους περισσότερους ρόλους τα φύλα έχουν αντιστραφεί. «Πρέπει να επαναπροσδιοριστεί το «τι είναι φυσιολογικό». Το φυσιολογικό έχει να κάνει µε τη φύση κάθε ανθρώπου, µε ό,τι καλύτερο εκείνος διαθέτει, είτε είναι ανάπηρος είτε όχι», έχει δηλώσει στο παρελθόν. 
Η υπόθεση αφορά µια οικογένεια που θέλει οπωσδήποτε να παντρέψει τον γιο της, τον Ιάκωβο. Ο γάµος όµως αποτελεί για εκείνον µια σύµβαση. Επιλέγοντας να µη συµβιβαστεί ζητά τα πιο παράλογα πράγµατα. Θεωρεί όµορφο το πιο άσχηµο, και θέλει την πιο άσχηµη νύφη. Στην τρίτη πράξη, ο Ιάκωβος και η νύφη µε τις… τρεις µύτες µένουν µόνοι αποφασίζοντας να ζήσουν σε έναν δικό τους κόσµο. «Να φτιάξουµε τον δικό µας κόσµο. Είναι η µόνη αντίσταση που µας έχει αποµείνει…» θα κλείσει ο Βασίλης αποχαιρετώντας µας.
 

Specifications

  • Πληροφορίες:

    Φωτογραφίες:

    1)Στιγμιότυπα από τις πρόβες
    2)Μιχάλης Ταμπούκης
    3)Γιώργος Ηλιάκης και Μαρίνα Μπεσίρη
    4)Από την παράσταση "Η ιστορία του ζωολογικού κήπου" στο Θέατρο "Εμπρός".