Νέα Επίδαυρος

Ένα νησί στο βουνό

  • Αναστασία Γέωργα
  • Βασίλης Κίνας
  • Δημήτρης Γκίνης
«Σε μια ώρα και είκοσι οκτώ λεπτά από την Επίδαυρο φτάσαμε στην Πιάδα, ένα μεγάλο και πυκνοκατοικημένο χωριό, σκαρφαλωμένο γραφικά σ’ έναν απόκρημνο βράχο, του οποίου η κορφή στέφεται με τα ερείπια ενός σύγχρονου κάστρου. Από την Πιάδα εκτείνεται ως τη θάλασσα μια υπέροχη εύφορη πεδιάδα. Είναι πυκνοφυτεμένη με θεόρατα ελαιόδεντρα και η παραγωγή της είναι πλουσιοπάροχη...»

Αυτό που µόλις διαβάσατε, γράφτηκε από τον Ιρλανδό περιηγητή και αρχαιοδίφη Έντουαρντ Ντόντγουελ, σχεδόν διακόσια χρόνια πριν. Όταν λέει µια ώρα και είκοσι οκτώ λεπτά απ’ την Επίδαυρο, εννοεί µε τα πόδια και όπου Επίδαυρος εννοεί το Ασκληπιείο. Στην πραγµατικότητα η απόσταση είναι γύρω στα 15 λεπτά µε αυτοκίνητο ή µηχανή. Όπως αναφέρει και ο Παυσανίας κατά την περιήγησή του, το όνοµα «Πιάδα» χρονολογείται από το 250 µ.Χ. Η ονοµασία «Νέα Επίδαυρος» αποφασίστηκε το 1822 στην Α' Εθνοσυνέλευση και δόθηκε τιµητικά το 1823 κατόπιν εισήγησης του Ι. Κωλέττη κατοχυρώνοντας προνόµια και δικαιώµατα πόλης για την περιοχή.

Η Νέα Επίδαυρος

Ερχόµενοι από το θέατρο, βλέπουµε στ’ αριστερά µια µεγάλη διχάλα. Κάτω πας για την παραλία, επάνω ανηφορίζεις για το χωριό που για πολλά χρόνια αποτελούσε το κεφαλοχώρι της περιοχής της Επιδαυρίας. Εδώ στέκει αγέρωχος ο ναός του πολιούχου του χωριού, Αγίου Λεωνίδη, τον οποίο ανήγειραν οι ντόπιοι, το 1916, µετά τον εντοπισµό του τάφου του. Τα λείψανα του Αγίου φυλάσσονται στην Ευαγγελίστρια και ανήµερα της γιορτής του γίνεται περιφορά της λάρνακας µε τη συµµετοχή ολόκληρου του χωριού. Το βλέµµα αιχµαλωτίζει ο καταπράσινος κάµπος και το απέραντο γαλάζιο του Σαρωνικού. Λίγο πριν την είσοδο στο κέντρο του χωριού ο Ανδρέας Παγίδας και η σύζυγός του, Υπαπαντή,  µας υποδέχονται µε αγνό µέλι από το εργαστήρι µελισσοκοµικών προϊόντων της Επιδαυρίας που βρίσκεται µέσα στο σπίτι τους! Τι να πρωτογράψει κανείς για τούτον τον κρυµµένο θησαυρό, απαράµιλλης οµορφιάς και γραφικότητας. Στενά δροµάκια, καλντερίµια θυµίζουν Αιγαιοπελαγίτικο νησί. Λουλούδια στα µπαλκόνια µοσχοµυρίζουν καλοκαίρι. Πού ήταν κρυµµένος τούτος ο τόπος; Σκέφτηκα. Ένας φούρνος, ένα περίπτερο, ένα κρεοπωλείο, δυο-τρία καφέ, παντοπωλείο κι ένα ψητοπωλείο − όλα όµορφα και τακτοποιηµένα µες στην απλότητά τους. Στην πλατεία Αγίου Βασιλείου, ένα µεγάλο κατάστηµα µε αγροτικά εφόδια και εργαλεία µαρτυρά πως η γεωργία κατέχει τα πρωτεία στην οικονοµική ζωή του τόπου. Είναι αξιοσηµείωτο ότι τις περισσότερες επιχειρήσεις λειτουργούν νέοι, δραστήριοι άνθρωποι – θα µπορούσε να λέγεται το χωριό των νέων! Ένα πολύ όµορφο κοµµωτήριο-κουρείο, το συµβολαιογραφείο και το υποθηκοφυλακείο µαρτυρούν την αίγλη του τόπου. Η Νέα Επίδαυρος, προς µεγάλη έκπληξη όλων λόγω του ονόµατός της, προηγήθηκε της Παλαιάς. Στη Νέα ήταν οι γιατροί, οι δικηγόροι, οικογένειες παλιές µε «βαριά ονόµατα», που κρατούν µέχρι σήµερα…

Η πλατεία και το Μουσείο Α' Εθνοσυνέλευσης

Προχωρώντας λίγα µέτρα ακόµα, θα βρεθούµε στην περίφηµη πλατεία της Α' Εθνοσυνέλευσης. Η αναθηµατική στήλη, που ανεγέρθηκε τον Μάιο του 1901 µε τα ονόµατα των παραστατών της, στολίζεται από τον Φοίνικα – το σύµβολο της αναγέννησης του Έθνους. ∆ίπλα βρίσκεται και το Μουσείο Εθνοσυνέλευσης του Ιδρύµατος της Βουλής των Ελλήνων. Τρείς αίθουσες µε πλούσιο υλικό µας µεταφέρουν νοερά στα χρόνια που η σκλαβωµένη Ελλάδα έπαιρνε µετά 400 χρόνια τις πρώτες βαθιές ανάσες ελευθερίας. «Η πρώτη αυτή Εθνοσυνέλευση υπήρξε η κορυφαία στιγµή δηµοκρατικής οργάνωσης σε κρατική οντότητα και πραγµατοποιήθηκε πριν καν κλείσει χρόνος απ’ την έναρξη του Αγώνα, στις 20 ∆εκεµβρίου του 1821. Σε αυτή µετείχαν 59 εκπρόσωποι (παραστάτες) από τις επαναστατηµένες περιοχές, οι οποίοι µετά από είκοσι δυο αιώνες συνέταξαν και ψήφισαν το δηµοκρατικό και φιλελεύθερο «Προσωρινόν Πολίτευµα της Ελλάδος». Οι αποφάσεις της συνέλευσης αυτής καθόρισαν τις µετέπειτα πολιτικές εξελίξεις», σηµειώνει η φιλόλογος Αικατερίνη Κυριάκη που έχει δαπανήσει πολλές ώρες µελέτης για την αποτύπωση της ιστορίας του τόπου. «Το κτίριο που στεγάζεται σήµερα το Μουσείο Εθνοσυνέλευσης είναι το δηµοτικό σχολείο θηλέων, κληροδότηµα του Ανδρέα Συγγρού. Άρχισε να λειτουργεί µεταξύ των ετών 1910-1912 και από δω µπορείς να δεις την επιβλητική πετρόχτιστη οικία, όπου πραγµατοποιήθηκαν οι εργασίες της Α' Εθνοσυνέλευσης.»

Ο Βόθυλας

Το γεωγραφικό ανάγλυφο της Επιδαυρίας χαρακτηρίζεται από τα πευκόφυτα βουνά, που υψώνονται προστατευτικά πάνω από τους εύφορους πορτοκαλεώνες του κάµπου, που συνορεύει µε την παραλιακή ζώνη. Μέσα σε αυτή την ήρεµη οµορφιά ορθώνεται παράταιρα ένας άγριος κοκκινωπός βράχος, δουλεµένος για χιλιάδες χρόνια από τη δύναµη της φύσης, δείχνοντας στον άνθρωπο την απλότητα που πρέπει να έχει ένα έργο τέχνης. Ο χαραγµένος βράχος της Πιάδας και το φαράγγι του Βόθυλα που κόβει τον βράχο στα δύο, θα µπορούσαν να είναι µεταφορικά η φωτογραφία στην ταυτότητα του χωριού. Στην πραγµατικότητα όµως είναι πολλά περισσότερα. Στην ανασφάλεια των περασµένων χρόνων ο άγριος βράχος πρόσφερε στους κατοίκους προστασία και σιγουριά. Σπίτια κρυµµένα στην πίσω − αθέατη από τη θάλασσα πλευρά, έµεναν µακριά από τις άγριες διαθέσεις των πειρατών. Και όταν αυτοί αποφάσιζαν να σκαρφαλώσουν σ’ αυτήν την αετοφωλιά, το φαράγγι του Βόθυλα τους πρόσφερε ασφαλή διέξοδο. Ο Βόθυλας όµως συνέχιζε να προσφέρει στην οικονοµική και κοινωνική ζωή της περιοχής όλες τις εποχές και στη διάρκεια των αιώνων. Το νερό του αποτέλεσε πηγή ζωής ποτίζοντας τις καλλιεργήσιµες εκτάσεις αλλά και κινητήρια δύναµη για τους µύλους και τα λιοτρίβια του χωριού. Μπορεί κανείς ακόµα να διακρίνει µέσα στο φαράγγι τα αποµεινάρια των µύλων καθώς και τα ίχνη από τα υδραγωγεία πέντε τουλάχιστον διαφορετικών εποχών.

Λουλούδι μου, άσε με να δω την ομορφιά του κόσμου.
Πλατεία Α' Εθνοσυνέλευσης.
Το εκκλησάκι των Τριών Ιεραρχών μέσα στο χωριό.
Νερόμυλος. Γραφείο μιας άλλης εποχής.

Το κάστρο της Πιάδας

Στην κορυφή του βράχου στέκει ακόµα το µεσαιωνικό βυζαντινό Κάστρο, φύλακας στο παρελθόν ενάντια στις εχθρικές επιδροµές και ένας από τους λόγους που οι εξεγερµένοι πρόγονοί µας επέλεξαν αυτό τον τόπο για την Εθνοσυνέλευση του Αγώνα. Θεµατοφύλακας της ιστορικότητας της περιοχής, το φρούριο κατασκευάστηκε αρχικά το 920 µ.Χ., επισκευάστηκε και συµπληρώθηκε στα χρόνια της Φραγκοκρατίας, ενώ το 1205 και µέχρι την κατάληψή του από τους Τούρκους, πέρασε στα χέρια των Ενετών, οι οποίοι τελειοποίησαν τις οχυρώσεις µε προµαχώνες, πύργους και φρούρια. Τα τελευταία σπίτια λίγο πριν το κάστρο που σήµερα κατοικούνται, κάποτε αποτελούσαν τους προµαχώνες του και οι παλιές πολεµίστρες έχουν µετατραπεί σε γραφικά παραθυράκια. Στον δρόµο για το Κάστρο συναντάµε και τον µεταβυζαντινό ναΐσκο Κοιµήσεως Θεοτόκου. Με έκπληξη διαπιστώσαµε, πως ολόκληρη η Νέα Επίδαυρος είναι γεµάτη από διάσπαρτα βυζαντινά και µεταβυζαντινά εκκλησάκια − µικρά άγνωστα διαµάντια, συχνά ένα µε τον βράχο, τα οποία κοσµούν παµπάλαιες τοιχογραφίες. Ψηλά στην κορυφή, δίπλα στα αποµεινάρια των ερειπίων, το εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη χτίστηκε το 1710 κι είναι η µοναδική από τις τρεις εκκλησίες που σώζεται στο Κάστρο. Η ξύλινη κατασκευή, που κρέµεται ακόµα πάνω από τον Βόθυλα για το ανεβοκατέβασµα προµηθειών αλλά και των υπερασπιστών του, µας δίνει µια εικόνα της επικινδυνότητας αλλά και της θέλησης για ζωή και ελευθερία.

Η παραλία

Το βέβαιο είναι πως στην Πιάδα έχεις πολλά να µάθεις και να δεις πριν κατηφορίσεις στο λιµάνι που στολίζει το θαλασσινό ξωκλήσι και το ποτάµι που ρέει ασταµάτητα µέσα από έναν βράχο. Ταβερνάκια µε τραπέζια στην ακρογιαλιά και θαλασσινοί µεζέδες περιµένουν τους µερακλήδες µαζί και η υπέροχη αµµουδιά του Αλιότου µε τ’ αρµυρίκια που προσφέρουν απλόχερα τη σκιά τους. Τα Σαββατοκύριακα του καλοκαιριού δεν είναι λίγοι οι µύστες της Επιδαύρου που την προτιµούν, πριν ή µετά την παρακολούθηση µιας παράστασης στο φηµισµένο θέατρο. Εµείς πάντως τιµήσαµε δεόντως τα παραλιακά µαγαζιά µε… µπυροκατανύξεις και πεντανόστιµους ψαροµεζέδες σε καταπληκτικές τιµές µε θέα τα καταγάλανα νερά.

Ο Νερόµυλος του Καπερώνη

Στον δρόµο που ενώνει τη Νέα Επίδαυρο µε τη ∆ήµαινα βρίσκεται ο Νερόµυλος, ο οποίος αναστηλώθηκε και λειτουργεί όπως παλιά, χάρη στην αγάπη και το µεράκι του Ηλία Καπερώνη. Είναι ο µόνος διατηρηµένος από τους εφτά που υπήρχαν στην περιοχή και όταν έρχονται επισκέπτες, τον θέτει σε λειτουργία. Στον χώρο έχει στηθεί ένα πανέµορφο λαογραφικό µουσείο, ενώ συναντάς εργαστήρι παραγωγής αλεύρου, πατητήρι σταφυλιών, αλώνι, ζυµωτήριο, ξυλόφουρνο και, φυσικά, το σπίτι του µυλωνά!

Τα Μοναστήρια

Για το τέλος παίρνουµε µαζί την ησυχία και την καθαρότητα των µοναστηριών και των µικρών ναών της Επιδαυρίας − µαζί κι ένα µυστικό! Λίγο πριν τη ∆ήµαινα σε ένα τοπίο γεµάτο από ελιές, πλατάνια και κωνοφόρα επισκεπτόµαστε την πολυσύχναστη Μονή Ταξιαρχών. Χτίστηκε στα µέσα του 15ου αιώνα κι εδώ φυλάχτηκαν τα πρωτόγραφα πρακτικά της Εθνοσυνέλευσης. Στον δρόµο προς τον Ισθµό, αξίζει κανείς να επισκεφθεί τη Μονή Αγνούντος, το Καστροµονάστηρο πάνω στον γραφικότατο λοφίσκο. Αφιερωµένο στην «Παναγία της Αγνάντας», χτίστηκε τον 11ο αιώνα κι είναι το αρχαιότερο της Επιδαυρίας. Πρόκειται για ένα σπάνιας οµορφιάς µνηµείο µε αρχιτεκτονική που θυµίζει την Αγία Σοφία. Στον δρόµο για το θέατρο συναντάµε το ασκητήριο της Παναγιάς Πολεµάρχας. Χτισµένο τον 15ο αιώνα από ιεροµόναχο της µονής Αγνούντος, σήµερα έχουν αποµείνει ο µισοτελειωµένος ναός, µερικά ερειπωµένα κελιά και µια πέτρινη υδατοδεξαµενή. Φήµες υποστηρίζουν πως στον µπροστινό τοίχο του ναού βρίσκεται ενσωµατωµένο αέτωµα από τον θόλο του Ασκληπιείου.  Ο δρόµος για την Πολεµάρχα είναι χωµάτινος αλλά βατός. Μια κακοτράχαλη διαδροµή διασχίζει το πευκόδασος κι αποζηµιώνει στο ακέραιο, αφού καταλήγει σε δύο υπέροχες ερηµικές παραλίες που γνωρίζουν αποκλειστικά οι ντόπιοι...

Φαράγγι του Βόθυλα... Άγρια ζωή, αλλά ωραία ζωή.
Το εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη Θεολόγου στην κορυφή του κάστρου.
Η ατέλειωτη παραλία Αλιότου.
Στον Νερόμυλο του Καπερώνη.
Οι ιδρυτές της μονής ήθελαν την Παναγία της Αγνάντας να συνομιλεί με τον Ασκληπιό.
Οίνος κεκραμένος με φίλους καρδιακούς.
Ο Φράγκικος πύργος στην είσοδο του κάστρου.
Πολεμάρχα. Η παραλία των μυημένων.
Μια Ιλιάδα στην Αμπελόεσσα Επίδαυρο.

info's

∆ιαµονή

Τα ενοικιαζόµενα δωµάτια του κ. Σπύρου Χάντη βρίσκονται µπροστά στην παραλία του Αλιότου ενώ διαθέτουν και καφέ-εστιατόριο µε τραπεζοκαθίσµατα πλάι στο κύµα. Τηλ: 27530 31032, 6946 828959. Το ξενοδοχείο Μαριλένα στην παραλία της Νέας Επιδαύρου διαθέτει ανακαινισµένα δωµάτια, 20 µόλις µέτρα από τη θάλασσα. Τηλ: 27530 31579, 6983 290438. Οικονοµική διαµονή προσφέρει και το Camping Nea Epidavros µέσα σε έναν κατάφυτο χώρο 8 στρεµµάτων, 100 µέτρα από την παραλία. ∆ιαθέτει πισίνα και υπάρχει δυνατότητα ενοικίασης σκηνής ή τροχόσπιτου! www.neaepidavroscamping.gr.

 

Φαγητό

Η θαλασσοταβέρνα Το Ακρογιάλι στην παραλία Αλιότου προσφέρει καθαρές ελληνικές γεύσεις, φρεσκότατα ψάρια, θαλασσινά και αστακοµακαρονάδες κυριολεκτικά πλάι στο κύµα. Τηλ.: 27530 31066. Σε ένα πανέµορφο περιβάλλον µπροστά στο µόλο της Νέας Επιδαύρου η ψαροταβέρνα Μαριλένα προσφέρει µεγάλη ποικιλία φρέσκων ψαριών από το 1974! Tip: Οι αυθεντικές τηγανητές πατάτες! Τηλ.: 27530 31279. Στο εστιατόριο Τα Κύµατα θα απολαύστε φαγητό, καφέ ή ποτό µπροστά στην αµµουδιά. ∆οκιµάστε χταπόδι ξιδάτο − συνταγή της γιαγιάς πριν το 1955! Τηλ.: 27530 31301. Κλασικές ελληνικές και µεσογειακές γεύσεις µε σύγχρονες τάσεις αλλά και ψητά της ώρας προσφέρει το εστιατόριο ΙΠΠΟΚΑΜΠΟΣ σε ένα ευρύχωρο κι όµορφο περιβάλλον στην παραλία. ∆ιαθέτει επιπλέον τραπέζια και λίγες ξαπλώστρες στη θάλασσα. Τηλ.: 27530 31775. ∆ίπλα από την πλατεία της Ά Εθνοσυνέλευσης, Τα Μαράκια ετοιµάζουν για εσάς παραδοσιακές συνταγές µε ντόπια κρέατα. Must το κοντοσούβλι στα κάρβουνα. Τηλ.: 27530 31024, 6973 036797.

Εδώ και 25 χρόνια το καφέ-µπαρ REBEL στην πλατεία Αγίου Βασίλειου σερβίρει καφέ και αποτελεί το must της νυχτερινής διασκέδασης. Τηλ.: 6972 301378. Προϊόντα µαναβικής, είδη θαλάσσης κι ό,τι άλλο µπορεί να χρειαστείτε σας προµηθεύει το Μίνι Μάρκετ του Ηρακλή Βερβεράκη στην παραλία Νέα Επιδαύρου. Τηλ: 6949 589306. Ψωµί, ολόφρεσκα γλυκα και παραδοσιακά προϊόντα θα αγοράστε από το πρατήριο άρτου Γωνιά  Αγγέλου στη Νέα Επιδαυρο. Τηλ. : 27530 32009. Αγνό µέλι Υπαπαντή και πολλά µελισσοκοµικά προϊόντα θα βρείτε στο φιλόξενο εργαστήρι του Ανδρέα Παγίδα στην είσοδο του χωριού. Τηλ. : 27530 31065.

 

Ευχαριστούµε θερµά τον ∆ήµο Επιδαύρου, τον αντιδήµαρχο Νέας Επιδαύρου κ. Χρήστο Γιαννάκη, τον πρόεδρο της Τοπικής Κοινότητας κ. Γιάννη Ρουµελιώτη και τον Σύλλογο Επαγγελµατιών Νέας Επιδαύρου, υπεύθυνο για την ιστοσελίδα www.neaepidavros.gr απ’ όπου θα αντλήσετε πλούσιο ταξιδιωτικό υλικό.

Θα το βρείτε στο

τεύχος 126

Εγγραφή στο newsletter

Please enable the javascript to submit this form


0
Shares