Ούζο με μεζέ: Ροδόσταμο, Μεσολόγγι, εκεί που το νερό τραβιέται και αφήνει πίσω του το αλάτι της γης. Ό,τι μένει όταν όλα δοκιμάζονται. «Δεν γίνεται να είσαι από δω και να μην είσαι ελεύθερος», μου είπε ο Κώστας. Σε έναν τόπο που θυμίζει πως ακόμη και στις πιο ασφυκτικές συνθήκες ο άνθρωπος αναζητά μια έξοδο — όχι πάντα για να σωθεί, αλλά για να παραμείνει ελεύθερος.
Στον ίδιο αυτόν τόπο γεννήθηκε και η ματιά της Βάσω Κατράκη. Σκληρές γραμμές πάνω στην πέτρα. Σώματα που μοιάζουν να κουβαλούν όλο το βάρος της γης. Μορφές που παλεύουν με τη μοίρα, τη βία, το παράλογο του κόσμου, ορθώνοντας το ανάστημα που τούς έχει απομείνει. Φιγούρες διαχρονικές και πανανθρώπινες.
Η ιστορία μοιάζει να επιστρέφει ξανά και ξανά στις ίδιες εικόνες. Πολιορκίες. Αποκλεισμοί. Βία. Άνθρωποι που δοκιμάζονται. Κι ο καλλιτέχνης, μάρτυρας της εποχής του, έβρισκε διέξοδο στην Τέχνη και περνούσε στο φως. Νικώντας για λίγο το άδικο, λες και το ξόρκιζε μιλώντας γι’ αυτό.
Φλεβάρης. Τα δέντρα γυμνά, το γιασεμί μου ξεράθηκε. Και τι να λέει; Τόσοι άνθρωποι φεύγουν στον κόσμο καθημερινά. Από μια βόμβα, από ένα τσίμπημα μέλισσας, από χιλιάδες αιτίες. Βγάζω τα ρούχα μου για να έχω επαφή με το γυμνό χώμα. Όχι από ελαφρότητα, ούτε από άγνοια του κόσμου γύρω μου. Σαν προσωπική διέξοδο, σαν έναν τρόπο να κρατήσω την επαφή με τη ζωή.
Η διέξοδος είναι η δεύτερη φύση του ανθρώπου. Ανέκαθεν την έψαχνε παντού: στην τέχνη, στο ταξίδι, στην αγάπη – στην ίδια την άνοιξη, που φέτος έρχεται νωρίς, ανυπόμονη κι αυτή σαν εμάς. Σαν να βιάζεται η φύση να ξεμυτίσει από το χώμα και να ρουφήξει τη ζωή στον μικρό και στον μεγάλο της κύκλο. Ίσως γι’ αυτό πιστεύουμε ακόμη στην άνοιξη. Εύθραυστοι κι εμείς μαζί της, κι όλα γύρω μας πρόσκαιρα και μεταβλητά, με μόνη ρίζα το τώρα.
Ίσως γι’ αυτό ταξιδεύουμε ακόμα. Περπατάμε λίγο πιο πέρα, στεκόμαστε για λίγο σιωπηλοί μέσα σε ένα τοπίο που συνεχίζει να υπάρχει πέρα από τον θόρυβο. Από τα Πωγωνοχώρια της Ηπείρου, ως τα μονοπάτια της Νυμφασίας κι από την Κατερίνη ως τα Μετέωρα, το ταξίδι παραμένει μια μικρή πράξη ελευθερίας. Όχι για να ξεχάσουμε τον κόσμο. Αλλά για να τον θυμόμαστε αλλιώς.
Κι ίσως γι’ αυτό επιστρέφουμε σε τόπους σαν το Μεσολόγγι. Για να θυμόμαστε πως η ελευθερία δεν είναι σύνθημα. Είναι δρόμος που ανοίγεται κάθε φορά που κάποιος τολμά την έξοδο.
Καλή Ανάσταση.
