Νίσυρος

Πνοή από τα έγκατα

  • Θάλεια Νουάρου
  • Θάλεια Νουάρου
Τη Νίσυρο ήθελα από χρόνια να την επισκεφτώ. Ναι, είχα ακούσει γι’ αυτή τη μυστηριακή της ενέργεια, τον καλό της κόσμο, μα πάνω απ’ όλα τους ανθρώπους της, που φιλόξενους σαν αυτούς σπάνια θα συναντήσεις. Τέτοιες πληροφορίες έχουν τον τρόπο τους να διαδίδονται: ψιθυριστά, στόμα με στόμα, με αποδέκτες όσους μπορούν να αφουγκραστούν τόπους σαν αυτόν. Ένα νησάκι ήσυχο, ταπεινό, μα συνάμα μαγικό κι ονειρεμένο. Από τα ελάχιστα εναπομείναντα «οχυρά» στον χάρτη της αυθεντικής νησιωτικής Ελλάδας που αγαπήθηκε.

Όταν κατέβηκα, μύριζε μπαχαρικό και νυχτολούλουδο… Ξημέρωνε. Δεκατρείς ώρες διαρκεί το ταξίδι από τον Πειραιά. «Καθόλου δεν απασχολεί τους πιστούς επισκέπτες του», θα μου πει ο Αντώνης Νικολίτσης από τον ξενώνα «Τρία αδέρφια», καθώς πίνουμε το πρωινό καφεδάκι μας στη βεράντα με την όμορφη θέα στο λιμάνι και τα καραβάκια που πάνε κι έρχονται απ’ τη γειτονική Κω. Είναι γνωστό «μυστικό» πως η Νίσυρος γνωρίζει φανατικούς θαυμαστές κι επισκέπτες απ’ όλο τον κόσμο. Οι ντόπιοι τούς αποκαλούν «εναλλακτικούς» κι ανάμεσά τους πράγματι θα συναντήσεις πολλές «αφανείς» προσωπικότητες του πνεύματος αλλά και πηγαίους καλλιτέχνες χαμηλών τόνων, που βρήκαν στη Νίσυρο τον φυσικό τους παράδεισο. Καθόλου τυχαίο. Το νησί είναι ολόκληρο ένα ηφαίστειο. Κι αυτό από μόνο του είναι ικανό να σε συνεπάρει. Πέτρα την πέτρα, αφού η λάβα που στεριώνει στη θάλασσα θεμελίωσε στο πέρασμα εκατομμυρίων ετών έναν γιγάντιο χερσαίο κώνο, που με δυο καταστροφικές εκρήξεις –πριν από 25.000 και 15.000 χρόνια– αυτός «έκατσε» σχηματίζοντας το ολοστρόγγυλο νησί με την εντυπωσιακή καλντέρα στο κέντρο του. Στον πυθμένα της ατμίζει μέχρι σήμερα ο μεγαλύτερος κρατήρας, ο Στέφανος. Είναι οι στεναγμοί του Πολυβώτη, του μυθικού γίγαντα που κυνηγήθηκε από τον Ποσειδώνα, ο οποίος πετώντας του ένα κομμάτι από την Κω, τον φυλάκισε για πάντα στα σπλάχνα του Αιγαίου. Είναι αξιοσημείωτο ότι τα πετρώματά της Νισύρου μοιάζουν με αυτά των νοτιοδυτικών ακτών της Κω. Εκατομμύρια τόνοι λάβας κι ελαφρόπετρας, στρώματα από καυτά λιθάρια και στάχτη έπλασαν τη σημερινή εικόνα του νησιού, που δεν είναι παρά ένα απέραντο, ανοιχτό γεωλογικό μουσείο με πετρώματα ηλικίας 15.000 μέχρι και 160.000 χρόνων! Το ηφαίστειο της Νισύρου είναι το νεότερο στο ηφαιστειακό τόξο του νοτίου Αιγαίου και θεωρείται «κοιμώμενο» ή «σύνθετο» ενεργό. 

Όπως μυστικά και ήσυχα

Όσο κι αν προσπαθούσα να τις πολεμώ, οι προσδοκίες μου για το νησάκι των μετά βίας 1.000 κατοίκων ήταν μεγάλες. Κι ήμουν ανάμεσα στους τυχερούς που ένιωσαν την εύνοιά του με το που πάτησαν ξημέρωμα το πόδι τους στο λιμάνι. Ξυπνώντας στο θαλασσινό μου μπαλκονάκι αδημονούσα να ρουφήξω τη μέρα. Πορεία ανατολική στο άγονο, ξηρό τοπίο που κιτρινίζει στο φως του ήλιου. Λιγοστά, γερμένα δέντρα, κλειστές στροφές κι από κάτω η θάλασσα με τη θέα της Κω και των νησίδων Γυαλί και Στρογγυλή. Εύθραυστα βράχια στα χρώματα της ώχρας με την άγρια υφή και τα ακανόνιστα σχήματα με ακολουθούν μέχρι το γραφικό λιμανάκι των Πάλων. Θαλασσινός οικισμός με δεκάδες αραγμένα ιστιοπλοϊκά, βάρκες και ψαροκάικα, και μια μικρή αμμουδερή παραλία με ρηχά, που αγαπούν ιδιαίτερα τα παιδιά. Στους Πάλους θα ‘ρθεις για φρέσκο ψάρι και θαλασσινά. Στο «Ελληνίς», την ταβέρνα του κ. Γιώργου Φουγιαξή, θα προτιμήσω παραδοσιακές γεύσεις: κοκκινιστό κατσικάκι και την εξαιρετική σκορδαλιά με αμύγδαλο. Μετανάστης στην Αυστραλία ο κ. Γιώργος, μετανάστης στην Αμερική κι ο κ. Μιχάλης Ζαχαριάδης, ιδιοκτήτης του «Eagle’s Nest» απ’ όπου θα πάρω το αυτοκίνητό μου μαζί με πολλές πληροφορίες για τον τόπο και τα αξιοθέατά του. Η φτώχεια και η ανέχεια οδήγησαν μεταπολεμικά χιλιάδες Νισυριούς να αφήσουν τον τόπο τους για πολιτείες μακρινές. Πώς γίνεται όμως να τον ξεχάσεις! Έτσι, επέστρεφαν κάθε καλοκαιριά για να έρθουν πια με τη σύνταξη να αγκυροβολήσουν πίσω στο νησί. Ένα εντυπωσιακό πετρόχτιστο κτίριο ποζάρει επιβλητικά στην ακροθαλασσιά βόρεια των Πάλων. Είναι τα αναπαλαιωμένα Λουτρά του Παντελίδη, όπου η παράδοση τοποθετεί αρχαίο ιερό αφιερωμένο στον Ποσειδώνα, ενώ στη ρωμαϊκή εποχή λειτουργούσε εδώ υδροθεραπευτήριο. Η σύγχρονη ιστορία των λουτρών θυμίζει κάτι από το γεφύρι της Άρτας… Αν και αρχιτεκτονικά πανέμορφο, το κτίριο που λειτούργησε από το 1895 μέχρι το 1930 κρίθηκε τελικά –παρά μάλιστα τις διαδοχικές επισκευές– ακατάλληλο για χρήση απομένοντας ένα πέτρινο κουφάρι, στολίδι του τόπου που θυμίζει αναπόφευκτα τη γνωστή «αθάνατη ελληνική πραγματικότητα...». Ακριβώς απέναντι, η Παναγιά των λουτρών, ένα μικρό εκκλησάκι χτισμένο μέσα στον βράχο, δίπλα στη στέρνα με το ιαματικό νερό που συλλέγεται από τη φυσική θερμοπηγή. Άφθονα τα ιαματικά νερά του τόπου, φλέβες του ηφαιστείου που αναβλύζουν κατά τόπους σε στεριά και σε θάλασσα. Ο ίδιος όμως ο Ιπποκράτης είχε διαλέξει την ιαματική πηγή των Πάλων για λουτροθεραπευτικό κέντρο όλου του νησιού... Αέρας νισυριός, αέρας εύνοιας κι ελευθερίας μέχρι τις διαδοχικές παραλίες στις Λιες με τα σκόρπια, μοναχικά αρμυρίκια και τα σμήνη από γλαρόπουλα, που ξαποσταίνουν ή αρμενίζουν στην ακτή. Ένα «κρυφό» μονοπάτι στην τοποθεσία Κατσούνι οδηγεί στα λευκά διαδοχικά σπηλάρια των βράχων, όπου αρκετοί παραθεριστές βρίσκουν ιδανικές συνθήκες για την καλοκαιρινή διαμονή τους. Στο τέλος του δρόμου, η καντίνα «Όαση» φροντίζει για τους «Παχιαμμίτες», όπως χαρακτηριστικά αποκαλούν οι ντόπιοι τους κατασκηνωτές της Παχιάς Άμμου. «Εδώ κάνεις μπάνιο… with your birth suite!», μου ’χε πει χαριτολογώντας νωρίτερα ο κ. Μιχάλης. Ένα ολιγόλεπτο μονοπάτι στη σκιά των σκυφτών απόκρημνων βράχων παρέα με την ευωδιά των σκίνων και τη θέα της θάλασσας με φέρνει ως την εντυπωσιακή παραλία που από πολλούς θεωρείται η καλύτερη του νησιού. Φωτιά και λάβα –η άμμος που ζεματά–, μια βουτιά όμως σού αποκαλύπτει τον καθαρότερο βυθό που θα δεις ποτέ. Τους αγαπούν οι Νισυριώτες τους Παχιαμμίτες κι όλο αναρωτιούνται πότε θα καταφθάσουν στο νησί. Άνθρωποι πληθωρικοί, γενναιόδωροι, ευγενικοί, οι Νισυριώτες σε δέχονται ακριβώς όπως είσαι από όπου κι αν έρχεσαι. «Εμπεριέχει έρωτα η Ξενία», θα μου πει ένα βράδυ ο φίλος μου ο Γιώργος Σακελλαρίδης, καθώς θα κουβεντιάζουμε για έρωτα, τρέλα και φιλοσοφία. Ναι, τη Νίσυρο την ερωτεύεσαι. Καθώς μοιράζεσαι, στοχάζεσαι, γελάς, αγαλλιάζει η ψυχή σου. Εδώ επικοινωνείς ουσιαστικά με τους ανθρώπους δίπλα σου, δημιουργείς φιλίες. Από την Αθήνα μέχρι το Βερολίνο και το Λονδίνο, δεν είναι λίγοι άλλωστε αυτοί που ήρθαν ανυποψίαστοι για λίγο και έμειναν πολύ για να καταλήξουν τελικά να ζουν μόνιμα στο νησί!

ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ το χώμα που ανεβάζει μιαν οσμή κεραυνού σαν από θειάφι. Ο. Ελύτης

Πανοραμική άποψη του ηφαιστείου και των Νικιών από τον Προφήτη Ηλία
Κολυμπώντας στο Αυλάκι
Σοκολατένιο ηφαίστειο στην «Πόρτα» των Νικιών
Ηφαιστειακό μουσείο
Η διάσημη πλατεία τον Νικιών με το βοτσαλωτό ψηφιδωτό της

Από την Αθήνα μέχρι το Βερολίνο και το Λονδίνο, δεν είναι λίγοι αυτοί που ήρθαν ανυποψίαστοι για λίγο και έμειναν πολύ, για να καταλήξουν τελικά να ζουν μόνιμα στο νησί.

 

Ηφαίστειο που ξυπνά

Ανηφορίζοντας για τον Εμπορειό με εντυπωσιάζει πρώτα η θέα του όπως ορθώνεται, αγέρωχος, ως την κορφή του ψηλότερου βουνού του νησιού. Αλλοτινή Πανδονίκη, ο μεσαιωνικός οικισμός με το βυζαντινό κάστρο και τα τείχη των ιπποτών στην κορυφή, υπήρξε μεγάλο εμπορικό κέντρο του τόπου με λιμάνι του, τους Πάλους. Η περίφημη «σάουνα» που θα ακούσεις να σου λέν’ είναι μια φυσική υδροθερμική σπηλιά στην είσοδο του Εμπορειού, η οποία δημιουργήθηκε από μια φλέβα του ηφαιστείου. Ταπεινά και φροντισμένα σπιτάκια στέκουν δίπλα σε άλλα εγκαταλειμμένα δημιουργώντας ένα παραμυθένιο σκηνικό. Αν περπατήσεις μέχρι ψηλά, στην αγκαλιά του ερειπωμένου κάστρου, θα δεις και την εκκλησιά των Ταξιαρχών με τα σπάνια κειμήλια και τις τοιχογραφίες του 16ου αιώνα. Είναι πραγματικά πανέμορφο να τριγυρνάς στα σκαλιά και στα θολωτά σοκάκια του αυθεντικότατου αυτού οικισμού απολαμβάνοντας την κοινή ησυχία. Η μηχανή του αυτοκινήτου μου στο ρελαντί ενοχλεί τη σπάνια αυτή σιωπή – δεν έχω πετάξει ακόμη από πάνω μου την πόλη. Στο «Μπαλκόνι του Εμπορειού» θα απολαύσω την μπιρίτσα μου παρέα με ντόπιο μεζέ τυράκι φρέσκο, κατσικίσιο κι άλλο ωριμασμένο μέσα σε κρασί, παραδοσιακά «πιτιά», δηλαδή ρεβιθοκεφτέδες, από τα χεράκια της Κατίνας, νισυριά ντοματίνια, καπαρόφυλλα και ανθούς κολοκυθιού γεμιστούς με ντόπιο τυράκι. «Ό,τι φας εδώ είναι ντόπιο, σπιτικό, μεγαλωμένο στον κήπο κάτω από το μπαλκόνι. Κι όταν λέμε μπαλκόνι, δεν εννοούμε ένα οποιοδήποτε μπαλκόνι, αλλά αυτό που αγναντεύει τη μοναδική θέα του ηφαιστείου που απλώνεται από κάτω επιβλητική κι απεριόριστη. «Εδώ έρχονται όσοι επιθυμούν να βρουν την πολυπόθητη ησυχία», θα μου πει ο Δημήτρης, «μα μη σε ξεγελά η σιωπή του μεσημεριού». Μέχρι που το έζησα, ήταν αδύνατο να το πιστέψω πως αυτό εδώ το απόμερο χωριό είναι το «ξενυχτάδικο» της Νισύρου! Τα βράδια, λοιπόν, γύρω από τη λιλιπούτεια πλατεία με τις καμάρες, οι παρέες μαζεύονται «στου Τριαντάφυλλου» αλλιώς «Απυριά» – που στη ντοπιολαλιά υποδηλώνει τις ζεστές «ανάσες» του ηφαιστείου. Εδώ μαζεύονται όλοι, μικροί και μεγάλοι, ντόπιοι και επισκέπτες, από όλη τη χώρα και τις ιδεολογίες κι όπως παντού σχεδόν στη Νίσυρο, γίνονται αναπόφευκτα μία παρέα. Μια σύγχρονη «δημογεροντία» πλάι στα στενά με τις ωραίες σκαλιστές αυλόπορτες, όπου ο καθένας μπορεί να εκφράζει τη γνώμη του δυνατά και ανοιχτά, να συζητά, να τραγουδά, να πίνει, και τελικά να γελάει αποδεικνύοντας ότι μπορούμε να συνυπάρχουμε διαφωνώντας. Δεν λείπουν τα αυτοσχέδια γλέντια με μουσικές και φυσικά οι ντόπιες λιχουδιές από τα χεράκια του Γιάννη και της Ουρανίας. Ένα από τα καλύτερα μέρη στη Νίσυρο να φας, να πιεις και να διασκεδάσεις με την ψυχή σου. Επιστρέφοντας στο Μανδράκι, ένα μικρό, γραφικό λιμανάκι στον ήλιο του απομεσήμερου, μού τραβά την προσοχή. Περπατώντας θα βρεθώ στην είσοδο ενός λευκού, φθαρμένου εξωτερικά κτιρίου, που στέκει δίπλα σε παλιότερα πέτρινα γκρεμίσματα. Περνάω τη μεγάλη πόρτα και –τι ευτυχία– να μεταφέρομαι άξαφνα σ’ αυτή την ανείπωτη γοητεία μιας εποχής περασμένης. Ένα συγκινητικά όμορφο κτίριο, με ψηλοτάβανη ξύλινη οροφή, παλιά ασπρόμαυρα μωσαϊκά, ξύλινες σκαλιστές σκάλες, διακοσμημένο με φθαρμένους καθρέφτες, παλιούς μαρμάρινους νιπτήρες κι επίπλωση του προηγούμενου αιώνα. Τεράστιοι διάδρομοι κι ευρύχωρες σάλες με παράθυρα που κοιτούν τη θάλασσα. Δεν το ήξερα τότε, μα η τύχη μου ακόμα μία φορά θα με ευνοούσε και θα είχα τη δυνατότητα να μείνω σ’ αυτό το υπέροχο κτίριο, ένα αλλοτινό ξενοδοχείο πολυτελείας που φτιάχτηκε πριν ακόμη οι άνθρωποι στεγάσουν μες σε κουτιά τη μοναξιά του πλήθους. Απ’ τα δωμάτια θα ακούσεις κλασική μουσική και κορίτσια να τραγουδούν παλιά ελληνικά τραγούδια. Τα υπερπολυτελή για την εποχή τους Λουτρά Μανδρακίου χτίστηκαν το 1912 κι αποτελούν μέχρι σήμερα το ιαματικό κέντρο του νησιού. Ένα θερμό λουτρό στη μαρμάρινη μπανιέρα είναι μια εμπειρία απερίγραπτη. Σαν να αφήνεσαι στη βαρύτητα, να νιώθεις μέσα σου την ενέργεια της γης να σε ρουφά για να διαπιστώσεις αργότερα πως αυτή είναι που σε στηρίζει. Τα νερά τους είναι υδροθειούχα αναμεμιγμένα με θαλασσινό και βρόχινο νερό και μέγιστη θερμοκρασία τους 46ο Κελσίου. Πέρα από τη μοναδική ευεξία και αναζωογόνηση που προσφέρουν σε σώμα και πνεύμα, ενδείκνυνται για πλήθος ασθενειών. Από μαρτυρίες του παρελθόντος διαβάζω πως έχουν θεραπεύσει από ψωρίαση και άσθμα μέχρι και στειρότητα! Τα λουτρά προσφέρονται και για διαμονή, ενώ το ταβερνάκι τους με την αυλή πλάι στο κύμα είναι αληθινή όαση. Τη νύχτα, στα «Τρία αδέρφια», κοιμάμαι αγκαλιά με τον ήχο της θάλασσας που εισβάλει στο δωμάτιο – γύρω μου, μέσα μου, παντού. 

Στο χείλος της Καλντέρας

Για τα Νικιά μού είχαν μιλήσει πριν ακόμη έρθω στο νησί. «Δεν θα πιστεύεις αυτό που βλέπεις…» με είχαν προειδοποιήσει. Κατά πολλούς ο ωραιότερος οικισμός της Νισύρου χτισμένος σε προνομιακή θέση, ψηλά επάνω στην καλντέρα του ηφαιστείου κοιτά από τη μία τη θάλασσα κι από την άλλη τον πυρήνα του. Για να συνειδητοποιήσεις πού ακριβώς βρίσκεσαι, θα πάρεις το ανηφορικό δρομάκι λίγο πριν τον οικισμό, που σε μερικά μέτρα θα σε οδηγήσει στο γαλανόλευκο εκκλησάκι του προφήτη Ηλία, το ψηλότερο σημείο της καλντέρας, απ’ όπου θα ’χεις σε πανοραμική άποψη της θάλασσας, του φημισμένου οικισμού και του ηφαιστείου. Σου ’ρχεται να φωνάξεις από την ομορφιά – και το κάνεις! Στην είσοδο των Νικιών έχει στηθεί ένα πρότυπο ηφαιστειακό μουσείο, μοναδικό στην Ελλάδα, απ’ όπου θα πάρεις πολλές πληροφορίες για τα ηφαίστεια της Νισύρου, της Ελλάδας και του κόσμου. Η πολυφωτογραφημένη πλατεία με το βοτσαλωτό ψηφιδωτό 200 ετών δίπλα στην εκκλησιά των Εισοδίων είναι χάρμα οφθαλμών! Μπαίνοντας στον ναό με συνεπαίρνει αυτή η δροσιά και το άρωμα από αγνό μελισσοκέρι. Στην «Πόρτα», ένα από τα δύο καφενεδάκια του χωριού, θα κάτσεις να απολαύσεις τον καφέ σου, να δροσιστείς με μια σπιτική λεμονάδα ή μια σουμάδα, το αρωματικό ηδύποτο από πικραμύγδαλο. Σπεσιαλιτέ του Ευθύμη, η «λάβα», ένα λαχταριστό σουφλέ με ρευστή σοκολάτα στο κέντρο του, που σερβίρεται με παγωτό βανίλια. Θα περιπλανηθώ στα ασβεστωμένα σοκάκια, θα μπω σε σπίτια, αυλές και μπαλκόνια που άλλοτε κοιτούν το ηφαίστειο και άλλοτε το Αιγαίο, θα περάσω κι από το σπίτι του Παπάζογλου να αγγίξω το κόκκινο νισυριώτικο μαντίλι που κρέμεται στο πορτοπαράθυρο – ελάχιστος φόρος τιμής στον μεγάλο Νισυριώτη τραγουδοποιό. Από τα Νικιά θα κατηφορίσω για μια δροσιστική βουτιά στον όρμο του Αυλακιού, όπου από την αρχαιότητα μέχρι και τα μέσα του προηγούμενου αιώνα γίνονταν το εμπόριο του θειαφιού. Το τοπίο και εδώ αγέρωχο, με μια ομορφιά άγρια, καθώς οι απότομες πλαγιές σκιάζονται στο φως του απομεσήμερου, και στο βάθος σκούρα, βαθιά η θάλασσα. Τα πέτρινα ερειπωμένα κτίρια προσδίδουν στο τοπίο μια μυστηριακή γοητεία. Αγαπημένη θάλασσα των Νικιωτών, βουτούν από την προβλήτα, ή κολυμπούν στη διπλανή ακτή με τα άγρια μαυροκόκκινα πετρώματα. Ακόμα ένα σημείο όπου αναβλύζουν ιαματικά νερά ενώ τη θάλασσα του Αυλακιού προτιμούν πολλοί δύτες και ψαροντουφεκάδες της περιοχής. Μια δροσιστική βουτιά στα πεντακάθαρα νερά του απόμερου μικρού λιμανιού και φύγαμε για το ηφαίστειο.

Αυλάκι
Επίσκεψη στον Στέφανο, έναν από τους μεγαλύτερους και θεαματικότερους κρατήρες στον κόσμο
Ανθισμένη κάπαρη
Μανδράκι, μια Χώρα για φίλημα
Τιρκουάζ νερά, ελαφρόπετρα και κατάλευκη άμμος στο νησάκι Γυαλί
Τα παιδιά γιορτάζουν με φωτιές – το έθιμο του Φανού στην παραλία των Πάλων

Η ενέργεια του τόπου είναι συγκλονιστική. Τοπίο τραχύ, επιβλητικό, μεγαλειώδες. Μια σύζευξη μυστηριακή, μια πρωτογενής έκθεση γλυπτικής.

 

Γη που ανασαίνει

Η ενέργεια του μέρους είναι συγκλονιστική. Τοπίο τραχύ, επιβλητικό, μεγαλειώδες. Μια σύζευξη μυστηριακή, μια πρωτογενής έκθεση γλυπτικής. Καθώς πλησιάζω, βιώνω μια έντονη εσωτερική αναστάτωση σαν να ξυπνά μέσα σου αυτή η ενέργεια της λάβας, της καρδιάς της γης που θέλει να αναδυθεί. Θα κινήσω για τον Στέφανο, τον μεγαλύτερο κι επιβλητικότερο από τους κρατήρες, με διάμετρο 300 μ. ακριβώς στο κέντρο του πυθμένα της καλντέρας. Είναι ένας από τους θεαματικότερους και πιο καλοδιατηρημένους υδροθερμικούς κρατήρες στον κόσμο! Ναι, κάνει ζέστη, ναι, μυρίζει θειάφι, τίποτα όμως από αυτά δεν ήταν τόσο έντονο όσο μου είχαν αρχικά περιγράψει όσο η ίδια η εμπειρία να μυρίσεις, να ακούσεις, να δεις και να νιώσεις από απόσταση αναπνοής τη γη που ανασαίνει! Οι ατμίδες του διαρκώς ξεφυσούν υδρατμούς θερμοκρασί - ας 99,6°C. Πρόκειται φυσικά για το κορυφαίο αξιοθέατο του νησιού, το οποίο επισκέπτονται ετησίως 100.000 άνθρωποι από την Ελλάδα και ολόκληρο τον κόσμο. Οι περισσότεροι βέβαια είναι ημερήσιοι επισκέπτες από την Κω, οι οποίοι δεν δύνανται να αντιληφθούν το απειροελάχιστο από το μεγαλείο του νησιού, που δεν είναι άλλο από τους ανθρώπους του. «Είναι η ενέργεια του ηφαιστείου που μας σηκώνει ψηλά», μου ’χε πει την πρώτη μέρα η Κατίνα, μιλώντας γι’ αυτό το εκρηκτικό ταπεραμέντο των ντόπιων. Μάλλον θα ’ναι έτσι. Το ηφαίστειο διαθέτει συνολικά 20 μικρούς και μεγαλύτερους κρατήρες, από τους οποίους οι επτά είναι επισκέψιμοι μέσω ολιγόλεπτων μονοπατιών. Στ’ αριστερά του Στέφανου ξεκινά ο χωματόδρομος, που σε ανεβάζει ψηλά, κυκλώνοντας το ηφαίστειο κι ολόκληρο το νησί, το οποίο διαθέτει ασφάλτινο οδικό δίκτυο μόνο στο μισό του. Από ψηλά αγναντεύω σε πανοραμική άποψη όλους τους κρατήρες και την καλντέρα με τις λευκές της πινελιές, τον προφήτη Ηλία και το σπηλαιομονάστηρο του Αγίου Θεολόγου. Μια διακλάδωση στ’ αριστερά οδηγεί στην Αγία Ειρήνη με τις εγκαταλειμμένες εγκαταστάσεις επεξεργασίας θειαφιού, τα απόκρημνα βράχια αλλά και τη θρυλούμενη Δρακοσπηλιά, μια πυργόμορφη κατασκευή που διαμορφώνεται μέσασε ποικιλόμορφα βράχια κι αδιέξοδα περάσματα. Άγιο κι εντυπωσιακό θέαμα, ο δρόμος είναι όμως κακοτράχαλος, οπότε προτιμήστε τη συνοδεία κάποιου ντόπιου, γνώστη της περιοχής. Συνεχίζοντας την πορεία μου, θα βρεθώ στο μοναστήρι του Σταυρού κι από κει πίσω στο Μανδράκι και το Παλαιόκαστρο, την αρχαία ακρόπολη του νησιού. Πρόκειται για ένα αριστουργηματικό κομψοτέχνημα του 4ου αιώνα π.Χ., φτιαγμένο από γιγάντιες λαξευτές πέτρες από μαύρο βασαλτικό ανδεσίτη, ένα από τα πιο βαριά και σκληρά πετρώματα του πλανήτη μας. Μένεις άναυδος στη θέα των κυκλώπειων τειχών, ενώ αδυνατείς να διανοηθείς πώς κουβαλήθηκαν οι υπερμεγέθεις ογκόλιθοι με τα μέσα της εποχής, ποιο χέρι τούς έκοψε με τόση επιδεξιότητα. Τα τείχη θεωρούνται από τα καλύτερα σημεία του νησιού για να απολαύσει κανείς το ηλιοβασίλεμα μαζί και όλο το Μανδράκι με τα λευκά του σπίτια και την Παναγιά τη Σπηλιανή από ψηλά.

Θερμή γη, θερμοί άνθρωποι

Το αγαπημένο μου Μανδράκι είναι μία από τις ωραιότερες νησιωτικές Χώρες που θα συναντήσεις ποτέ. Με τα χρωματιστά του σπίτια και τα περίτεχνα ξύλινα μπαλκονάκια που κοιτούν το Αιγαίο, το δροσερό αεράκι και το κύμα που σκάει στην ακροθαλασσιά. Παντού όμορφα μαγαζάκια με ρούχα, κοσμήματα, κεραμικά κι άλλα αντικείμενα τέχνης. Παντού καλημέρες και χαμόγελα. Ποια εικόνα να πρωτοκρατήσω; Τα μεσημεριανά ούζα στου «Ίσσακα» με πεταλίδες, σπάρους και σαλιγκαράκια της θάλασσας, τις μικρές πλατείες που κοσμούν βοτσαλωτά ψηφιδωτά, τις εκκλησιές που σφηνώνονται στα σκαλιά και στα μικροσόκακα. Τις γυναίκες που καθαρίζουν ντομάτες, σπάνε καρύδια, κάθονται στα πεζούλια, συζητούν και σε χαιρετούν όπως παλιά. Τα σκόρπια άνθη από φούλια και βοκαμβίλιες και τα γατιά που τεμπελιάζουν στα χρωματιστά πορτοπαράθυρα. Μια ομορφιά αυθεντική κι απέριτη, μια αισθητική που δεν συναντάς εύκολα πια. Χαίρεσαι να χάνεσαι και να γυρνοβολάς, να ξετρυπώνεις νέες γωνιές για να τις απαθανατίσεις στον φακό και τη μνήμη σου. Η βαθύσκιωτη πλατεία Ηλικιωμένης –που πήρε, λέει, το όνομά της γιατί κάποτε ήταν ο τόπος συγκέντρωσης των γερόντων του νησιού– γέμισε πλέον ασφυκτικά από τραπεζοκαθίσματα, όμως οι διαχρονικές πατροπαράδοτες γωνιές της παραμένουν ακόμη εκεί. Δεν γίνεται να πας στη Νίσυρο και να μην περάσεις από του Αντρίκου, να μοιραστείς ένα τσιπουράκι παρέα με τους φανατικούς του θαμώνες. «Βάρδα στεναχώρια», μας πληροφορεί ταμπέλα του διάσημου καφενείου κι από κάτω η δήλωση του ιδιοκτήτη πως «αν ο κόσμος είναι τρελοκομείο, εδώ είναι τα κεντρικά…» Διαβάζουμε ποίηση του Νισυριώτη καλλιτέχνη Νίκου Χαρτοφύλη που αναπολεί τα βράδια παρέα με τον αείμνηστο Παπάζογλου και την αλλοτινή ανοιχτωσιά της πλατείας: «Καθόσουν εδώ κι αγνάντευες μέχρι τη θάλασσα…». Ιδιαίτερα κατά το λιόγερμα, οι βόλτες στο Μανδράκι είναι μαγικές. Ο παραλιακός δρόμος σε περνά από τα όμορφα ταβερνάκια και τα καφέ με τι βεράντες στη θάλασσα, τον πέτρινο ανεμόμυλο και τα Λιοτρίδια. Τα δυο παλιά ελαιοτριβεία του νησιού λειτουργούσαν μέχρι και τη δεκαετία του ’70. Ο Αποστόλης Μαρτίν τα αναπαλαίωσε με μαεστρία φτιάχνοντας ένα όμορφο «all day and night» καφέ με τραπεζάκια που κοιτούν κατάματα τη δύση. Στο εσωτερικό του θα δεις την πλάκα με τον μύλο, τη γούρνα, τα μάγγανα και τις παλιές μηχανές. Τα Λιοτρίδια προσφέρονται και για διαμονή στα όμορφα πολυτελή πέτρινα δωμάτια που πατούν πάνω στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική και διαθέτουν θέα απερίγραπτη. Το Λευκαντιό με το παραθαλάσσιο πέρασμα προς την παραλία των Χοχλάκων είναι από τα πιο χαρακτηριστικά και πολυφωτογραφημένα σημεία του τόπου. Ένα περπάτημα στολισμένο από τα άγρια ηφαιστειακά βράχια, τα βοτσαλωτά ψηφιδωτά, τα σκαλοπάτια, τη θάλασσα με τα πλεούμενά της αλλά και τη θέα όλης της προκυμαίας με τα χαριτωμένα σπιτάκια της να ακουμπούν στο κύμα. Την πανέμορφη παραλία με τα πεντακάθαρα βαθιά νερά και εκείνο το φυσικό ψηφιδωτό από ολόμαυρο βότσαλο δεν τη χορταίνεις! Πάνω από το κεφάλι σου ορθώνεται θεαματική η Παναγιά η Σπηλιανή και τα απομεινάρια του Κάστρου των Ιπποτών. Σφηνωμένο μες στο ηφαιστειακό πέτρωμα, το περίφημο μοναστήρι αποτελεί μεγάλο προσκύνημα της Δωδεκανήσου, αλλά και αφορμή για γλέντι και χαρά. Το πανηγύρι του Δεκαπενταύγουστου είναι και αφορμή για το μεγάλο αντάμωμα των απανταχού Νισυριωτών που έρχονται από τα πέρατα της Γης να συνδεθούν με την πατρίδα και τους αγαπημένους τους. «Τα πανηγύρια στη Νίσυρο είναι μαγικά», θα μου περιγράψουν άλλοτε. Ξεκινούν στα μέσα του Ιούλη κι ολοκληρώνονται τον Σεπτέμβρη – το κρατώ σαν μια τέλεια δικαιολογία-υπόσχεση επιστροφής… Γιατί στη Νίσυρο, αν πας, θα επιστρέψεις. Είναι που εδώ ανταμώνεις τον καλύτερο εαυτό σου. Νησί ανόθευτο – καθρέφτης που αντανακλά τη μέσα σου ομορφιά, ηφαίστειο που σε ξυπνά απ’ τον λήθαργο, πνοή που σε θεραπεύει. Στα τόσα χρόνια που ταξιδεύω, δεν έχω τύχει ποτέ τέτοιας σπάνιας φιλοξενίας. «Δε φτάνει γι’ αντάλλαγμα που ’μαστε σε μια παρέα κι ευχαριστιόμαστε;» θα μου πει ο Αντώνης Κουμπής. Αυτή είναι η Νίσυρος. Κι όπως γράφει και ο Νίκος Χαρτοφύλης: Ζωγραφιά της δεν γίνεται. Αδύνατο!

Το ολόμαυρο ψηφιδωτό των Χοχλάκων
Στο δρόμο για τις Λιες
Καφενείο ο Αντρίκος «Βάρδα στεναχώρια»
Στο καφενείο των Λουτρών
Παράθυρα με θέα στα Λουτρά Μανδρακίου
Ιστιοφόρα στο λιμανάκι των Πάλων
Ηλιοβασίλεμα από τα «Λιοτρίδια»
Το εντυπωσιακό Παλαιόκαστρο, αρχαία ακρόπολη του νησιού

info's

Πραγματοποιήστε μια ημερήσια εκδρομή στο αντικρινό Γυαλί με το εντυπωσιακό τοπίο από ελαφρόπετρα και την τεράστια αμμουδιά με τα γαλαζοπράσινα νερά που θυμίζουν Ιόνιο. Η Νίσυρος έχει περιορισμένη δυναμικότητα σε δωμάτια, οπότε θα πρέπει να κλείσετε εγκαίρως τη διαμονή σας. Επισκεφθήκαμε και σας προτείνουμε: 3 Brothers Hotel στο λιμάνι: Ο Αντώνης, η Σαμπίνα και ο μικρός Σταύρος θα σας κάνουν να νιώθετε σαν στο σπίτι σας. Λιτά και πεντακάθαρα δωμάτια, γνήσια νισυριώτικη φιλοξενία, καλή καρδιά και όμορφη θέα στη θάλασσα (τηλ.: 22410 31344, 6972 193568). Hotel Romantzo: οικονομική διαμονή σε άνετα δωμάτια με όλες τις παροχές στο ανακαινισμένο πετρόχτιστο κτίριο κοντά στο λιμάνι (τηλ.: 22420 31340, 6942 989973, www.nisyros-romantzo.gr). Εκτός από μπάνια τα Δημοτικά Λουτρά Μανδρακίου: εναλλακτική διαμονή με άποψη, σε εξαιρετικά προσιτές τιμές (τηλ. 22420 31284). Τα Λιοτρίδια στο Μανδράκι. Πολυτελής διαμονή στα πετρόχτιστα διαμερίσματα με τις ξύλινες νισύρικες «μονές» και την εξαιρετική θέα στη δύση. Πρωινό, καφές και ποτά πλάι στο κύμα από το πρωί ως το βράδυ (τηλ.: 22420 31580, 6974 889911, www.nisyros-taliotridia.com). Ελληνίς στο λιμανάκι των Πάλλων: δωμάτια που βλέπουν τη θάλασσα αλλά και φαγητό στην ταβέρνα με τα ψαρικά και τα παραδοσιακά εδέσματα (τηλ.: 22420 31397). Pali Hotel: ευρύχωρα ενοικιαζόμενα διαμερίσματα με θαλασσινή θέα, μπροστά στην αμμουδιά των Πάλων. Ιδανικά για οικογένειες με παιδιά. (τηλ.: 22420 31357, 6972 48829 http://gr.nisyrospalihotel. eu). Για σνακ, καφέ, γλυκό, παγωτό ή ποτό στο Café Paralia στους Πάλους (τηλ.: 22420 31114). Για φαγητό προτείνουμε: Το μπαλκόνι του Εμπορειού. Η Κατίνα ετοιμάζει για σας παραδοσιακά εδέσματα από ντόπια κρέατα και λαχανικά από το μποστάνι – με θέα την καλντέρα του ηφαιστείου (τηλ.: 22420 31607, www.balkoni-nisiors. com). Απυριά (στου Τριαντάφυλλου): αξέχαστες βραδιές με εξαιρετικούς οικοδεσπότες, ντόπια μεζεδάκια και καλή παρέα στην πλατεΐτσα του Εμπορειού. Δεν γίνεται να μην πας! (τηλ.: 22420 31377). Στο καφενείο Πόρτα, στην πλατεία των όμορφων Νικιών, θα γευτείτε σπιτική λεμονάδα, πίτες, σνακ και εξαιρετικά γλυκά από τα χεράκια του Ευθύμη (τηλ. 22420 31027). Στην Taverna Bacareto, στο Μανδράκι, θα απολαύσετε εξαιρετική πίτσα στον ξυλόφουρνο αλλά και μεσογειακά πιάτα από τον Βενετσιάνο Sacco Davide (τηλ.: 22420 31842). Για ψητά στα κάρβουνα, μπουγιουρντί και παραδοσιακά πιάτα στον Σαλονικιό στην προκυμαία των Πάλων. Ένα πάντρεμα θεσσαλονικιάς και νισύρικης κουζίνας! (τηλ.: 22420 31371) Για ημερήσιες πεζοπορίες στα μονοπάτια του νησιού, πολιτιστικές περιηγήσεις και αγροτουριστικές δραστηριότητες (αγροτικές εργασίες, επισκέψεις σε παραδοσιακά τυροκομεία και οινοποιεία, μύηση στην τέχνη του νισύρικου κεντήματος και τη ντόπια μαγειρική κ.ά.), απευθυνθείτε στο ΑΝΑΕΜΑ. Μια εναλλακτική πρόταση γνωριμίας με τη φύση και την κουλτούρα του τόπου, σχεδιασμένη από νέους ανθρώπους με όραμα (τηλ.: 22420 31459, 6972 947320, www.anaema.gr). Για ενοικιάσεις οχημάτων και χρήσιμες ταξιδιωτικές συμβουλές, στο Eagle’s Nest στους Πάλους (τηλ.22420 31364, 6932732906, www.eaglesnestnisyros.com)

Θα το βρείτε στο

τεύχος 112

Εγγραφή στο newsletter

Please enable the javascript to submit this form


0
Shares

Σας αρέσει το site μας?

Ακολουθήστε μας στα social και δεν θα το μετανιώσετε...

0
Shares