Skip to main content

Κοιλάδα

Ταξίδι στο πέλαγος του χρόνου

Φαντάσου μια κοιλάδα-αγκαλιά, όχι στα βουνά γεμάτη πράσινο και ποτάμια, αλλά θαλάσσια, με σκάφη ιστιοφόρα και ψαροκάικα. Μπορείς να φανταστείς τον άνθρωπο σε αυτόν τον τόπο: Σαν ψαρά στα πρόσφατα χρόνια να παλεύει με τη θάλασσα για να εξασφαλίσει τα προς το ζειν, ως και Νεάντερνταλ στα βάθη της προϊστορίας να κατοικεί σε σπήλαια για να προστατευθεί από τις δυνάμεις τις φύσης και τα άγρια θηρία. Η Ιστορία και οι διηγήσεις των ντόπιων, εδώ, στην γραφική Κοιλάδα, σε ταξιδεύουν σε άλλους κόσμους. Σε εικόνες που είναι έτοιμες να χαθούν, που μόλις προλαβαίνεις να γευτείς την ομορφιά τους. Αλλά και πολύ πίσω, στην απαρχή της ανθρώπινης κοινωνίας, τότε που όλα ξεκίναγαν.

Άρωμα νησιού. Αυτό αισθάνεσαι σαν πρωτοβρεθείς στην Κοιλάδα με τα πολύχρωμα ξύλινα πλεούμενα και το πανέμορφο φυσικό λιμανάκι της. Παρόλο που είναι καλά προστατευμένη από τον καιρό, ο κόλπος της είναι ρηχός κι έτσι δεν μπορεί να φιλοξενήσει μεγάλα πλοία. Γι’ αυτό συνωστίζεται με ιστιοφόρα που τον κοσμούν υπέροχα σε όλο το πλάτος. Η Κοιλάδα με τα ψαροκάικα της. του. Περιστοιχίζεται από ορεινό ανάγλυφο και συνθέτει μια εικόνα απόλυτης γαλήνης και ευδαιμονίας που σου μεταδίδεται άμεσα απομακρύνοντας όποια βάσανα ή σκοτούρες μπορεί να σε ενοχλούν. Ο οικισμός, με ωραία παραδοσιακά σπίτια, είναι δομημένος σε λόφο με την μητροπολιτική εκκλησία της Ευαγγελίστριας να δεσπόζει επιβλητικά.

Η Κοιλάδα ανήκει στην Ερμιονίδα και είναι επίνειο του Κρανιδίου. Κοσμοπολίτικοι προορισμοί όπως το Πόρτο Χέλι και η Ερμιόνη βρίσκονται σε πολύ κοντινή απόσταση. Όλη η περιοχή είναι προικισμένη με απαράμιλλη φυσική ομορφιά. Η Κοιλάδα όμως είναι ιδανικός προορισμός για αυτούς που αναζητούν ήσυχες, απλές διακοπές μακριά από τη φασαρία και τη λάμψη των πολυσύχναστων θέρετρων. Εδώ ο χρόνος μοιάζει να κυλά αργά, με ρυθμούς που υπαγορεύει η θάλασσα και η καθημερινή ζωή των ανθρώπων της. Θα απολαύσεις τον καφέ σου δίπλα στο κύμα, θα γευτείς φρεσκότατα ψάρια και θαλασσινά στις ταβέρνες του λιμανιού, θα ξαποστάσεις και θα κολυμπήσεις στα καταγάλανα νερά των κοντινών παραλιών. Είναι τόπος που σε γεμίζει εικόνες, αρώματα και ήχους μιας άλλης εποχής, που σε κάνει να νιώθεις «σαν στο σπίτι σου» από την πρώτη στιγμή. Που ανυπομονείς να τον ανακαλύψεις… και να τον αγαπήσεις!

Μια ναυτική, αλιευτική, ναυπηγική παράδοση

Στο καφενείο Τζίτζικας που συχνάζουν οι ψαράδες στο λιμάνι θα συναντήσω τον Βασίλη Ηλιού, πρόεδρο του αλιευτικού συλλόγου. Πίνοντας το καφεδάκι μας θα μου πει ότι πριν λίγες δεκαετίες σχεδόν το 90% του πληθυσμού ζούσε από το ψάρεμα. Όλοι τους σχεδόν ήταν αλιείς ή καραβομαραγκοί, όλα περιστρέφονταν γύρω από τη θάλασσα. Μεγάλος στόλος από μηχανότρατες και γριγρί οργώνανε όλο το Αιγαίο, ενώ στα ξακουστά ναυπηγεία της Κοιλάδας κατασκευάζονταν συνεχώς νέα σκαριά. Στις μέρες μας οι ψαράδες είναι είδος προς εξαφάνιση και τα σκάφη πολύ λιγότερα. Μια δυο μηχανότρατες έχουν απομείνει και λίγα γριγρί θα μου πει. Τα μικρότερα καΐκια είναι λίγο περισσότερα και ασχολούνται μόνο με την παράκτια αλιεία. Η κόκκινη γαρίδα Κοιλάδας, που είναι ΠΟΠ για την περιοχή, δεν αλιεύεται από ντόπιους αλλά έρχεται μηχανότρατα από την Πάρο για να την συλλέξει! Οι ιχθυοκαλλιέργειες, που κάνουν δύσκολο τον ανταγωνισμό και τα μεγάλα κόστη συντήρησης των πλεούμενων, έχουν κάνει ασύμφορή τη δουλειά του ψαρά. Οι δυσκολίες επίσης πολλές. Ο πληθυσμός των θηρεύσιμων ψαριών έχει μειωθεί στις θάλασσες. Αντίθετα έχουν αυξηθεί οι φώκιες, τα δελφίνια και οι θαλάσσιες χελώνες που καταστρέφουν τα δίχτυα και δημιουργούν επιπλέον φόρτο εργασίας στους αλιείς.

Σύντομα βρισκόμαστε στο λιμάνι στο ψαροκάϊκο του Μιχάλη, φίλου του Βασίλη, που χρειάζεται βοήθεια με τα δίχτυα του. Είναι απόγευμα και σε λίγη ώρα θα σαλπάρουν και οι δυο τους, ο καθένας με το σκαρί του, για ολονύκτιο ψάρεμα. Θα γυρίσουν το πρωί, θα ξεκουραστούν τη μέρα και το επόμενο βράδυ θα ξαναπάνε. Ο καπεταμιχάλης, 70 χρονών συνταξιούχος, αναγκάζεται να κάνει ακόμα τη σκληρή δουλειά του ψαρά, αφού η βασική σύνταξη που παίρνει δεν του φτάνει να βιοποριστεί. Μέχρι πότε; «Όσο αντέχω κι έχω την υγειά μου» θα μου πει! Δύσκολη η εργασία στη θάλασσα, αλλά από την άλλη και η ομορφιά της είναι ασύγκριτη, εθιστική… Αποχαιρετάμε τον Μιχάλη, ετοιμάζεται κι ο Βασίλης να σαλπάρει με το δικό του πλεούμενο για τη δουλειά. Ο ήλιος κυλά προς τη δύση και τον βλέπω με το καΐκι του να χάνεται μέσα στη λάμψη του ηλιοβασιλέματος καθώς ξανοίγεται στην απέραντη θάλασσα. Ταρσανάδες Κοιλάδας Η Μαρία Στάπα, αντιδήμαρχος αλληλεγγύης και εθελοντισμού του Δήμου Ερμιονίδας, Κοιλαδιώτισσα και υπεύθυνη για τον τόπο της στον Δήμο, θα με συνοδεύσει στα περίφημα ναυπηγεία της Κοιλάδας. Στο μεγαλύτερο, θα συναντήσουμε την Ειρήνη Μπασιμακοπούλου που θα μας ξεναγήσει στους χώρους του. Ξεκίνησε από τον παππού της, καραβομαραγκός στην αρχή σε τέτοιο ψαροχώρι επέκτεινε συνεχώς την επιχείρησή του για να φτάσει στη σημερινή μορφή στα χέρια των απογόνων του. Στο μικρότερο θα μας υποδεχτεί ο Κώστας Λέκκας που συνεχίζει την επιχείρηση από τον πατέρα του. Έχουν ναυπηγηθεί εκατοντάδες ξύλινα σκαριά στα δυο ναυπηγεία της περιοχής. Πλέον όμως αναλαμβάνουν κυρίως συντηρήσεις. Και πάλι απασχολούν μεγάλο αριθμό εργαζομένων παρέχοντας απασχόληση σε πολλούς ντόπιους. Τα τεράστια ιστιοφόρα είναι εντυπωσιακά όπως υψώνονται αρκετά μέτρα πάνω από τη γη για να συντηρηθούν, δημιουργώντας ένα μικρό δάσος από κατάρτια. Εδώ θα δεις τους εργάτες να δουλεύουν στα παλιά ξύλινα αλλά και στα νεότερα πλαστικά σκάφη με περίσσιο μεράκι και ζήλο και θα μάθεις πολλά για τη ναυπηγική τέχνη. Οπωσδήποτε αξίζουν οι δυο ταρσανάδες την επίσκεψή σου!

Είναι τόπος που σε γεμίζει εικόνες, αρώματα και ήχους μιας άλλης εποχής, που σε κάνει να νιώθεις «σαν στο σπίτι σου» από την πρώτη στιγμή.

Έχει ανακαλυφθεί ότι ο άνθρωπος χρησιμοποιούσε το Σπήλαιο Φράγχθι από την παλαιολιθική εποχή, δηλαδή ως και 40.000 χρόνια πριν, γι’ αυτό και αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά σπήλαια όλης της Ευρώπης!

Άγιος Νικόλαος, Λεπίτσα, Δορούφι

Περνώντας τον οικισμό της Κοιλάδας, συνεχίζουμε τον χωματόδρομο κι αφού περάσουμε δίπλα από το παλιό καρνάγιο και την παραλία της Ευαγγελίστριας καταλήγουμε στο γραφικό εκκλησάκι του Αϊ Νικόλα στην άκρη της χερσονήσου. Απέναντί μας, στην είσοδο του κόλπου, βρίσκεται το καταπράσινο ιδιόκτητο νησάκι Κορωνίδα που ανήκει στην οικογένεια Λιβανού. Η Μαρία θα μου πει ότι ο Αϊ Νικόλας είναι το αγαπημένο της σημείο στην Κοιλάδα. Πραγματικά είναι πολύ όμορφος με τις γαλανόλευκες αιγαιοπελαγίτικες αποχρώσεις του. Όμοια είναι και τα ξωκλήσια του Αϊ Δημήτρη και του Αϊ Μηνά στον δρόμο προς τον υδροβιότοπο και το σπήλαιο Φράγχθι. Λιτά και πανέμορφα, ένα με τον άνεμο, το κύμα, τον ουρανό και τα σύννεφα, σε κάνουν να νιώθεις ότι Κοιλάδα ίσον Ελλάδα! Τα νερά στα βράχια κάτω από τον Αϊ Νικόλα διάφανα, κρυστάλλινα, ιδανικά για βουτιά. Μαγευτικές και οι παραλίες που επισκεφτήκαμε στη συνέχεια, η Λεπίτσα και το Δορούφι. Κοντά στο Δορούφι, μάλιστα, υπάρχουν πολλοί μικροί ορμίσκοι ιδανικοί για εξερεύνηση και κολύμπι. Από τον Αϊ Νικόλα ξεκινούν για τους λάτρεις της πεζοπορίας, αρκετά σηματοδοτημένα μονοπάτια που διασχίζουν τη χερσόνησο της Κοιλάδας και οδηγούν σε πολύ όμορφους προορισμούς, μοναχικές παραλίες και χώρους αναψυχής με τις ονομασίες Πατήμα, Λουμπίτσα, Χώνια, Πλατάνι. 

 

Υδροβιότοπος Έλος και Σπήλαιο Φράγχθι

Στο τέλος του κόλπου τα νερά είναι πολύ ρηχά και δημιουργούν έλος που έχει ανακηρυχθεί υδροβιότοπος σύμφωνα με τη συνθήκη Ramsar. Είναι σημαντικός για τον ανεφοδιασμό του υδρόβιου ιπτάμενου πληθυσμού, αποτελεί νησίδα για τη συνέχεια του ταξιδιού τους σε μεγαλύτερους σταθμούς. Απειλείται όμως από την αυθαίρετη απόρριψη πλαστικών και μπαζών, γι’ αυτό είναι σημαντικό να αναδειχθεί ως τόπος αναψυχής και περιβαλλοντικής παιδείας. Συνεχίζοντας τον χωματόδρομο για το Έλος περιφερειακά του κόλπου, καταλήγεις στην αρχή του μονοπατιού που οδηγεί στο σπήλαιο Φράγχθι, το πιο σπουδαίο σημείο ενδιαφέροντος στην περιοχή. Το μονοπάτι παρότι σύντομο είναι αρκετά δύσβατο και θέλει προσοχή καθώς περνά από βραχώδη περιοχή. Το απόγευμα που έφτασα ήταν λουσμένο στο φως, ο ήλιος έμπαινε από την είσοδο. Δεν έχει σταλαγμιτικό διάκοσμο κι όμως, είναι πολύ όμορφο. Η αίθουσά του είναι ιδιαίτερα μεγάλη, έχει άλλο ένα άνοιγμα στην οροφή του, ενώ τα τελευταία χρόνια, έχει φτιαχτεί υποδομή για να το επισκέπτεσαι ευκολότερα.

Η αξία του οφείλεται κυρίως στα ευρήματά του: Έχει ανακαλυφθεί ότι ο άνθρωπος το χρησιμοποιούσε από την παλαιολιθική εποχή, δηλαδή ως και 40.000 χρόνια πριν! Από αυτή την άποψη αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά σπήλαια όλης της Ευρώπης! Οι διάσπαρτες επιγραφές με πληροφορίες σε ταξιδεύουν βαθιά πίσω στην Προϊστορία όπου έρχεσαι σε επαφή με τις συνήθειες και τον τρόπο ζωής, την εξέλιξη των πρόγονών μας. Μεγάλες και οι γεωμορφικές αλλαγές μέσα στους αιώνες, αφού αντιλαμβάνεσαι ότι πριν από χιλιάδες χρόνια εδώ ήταν πεδιάδα, ζούσαν άγρια ζώα! Η θάλασσα ξεκινούσε πολλά χιλιόμετρα μακριά, πέρα και από τη νήσο Κορωνίδα που τότε ήταν απλός λόφος!

Θα επιστρέψω το σούρουπο από άλλο δρόμο για να δω το σπήλαιο φωτισμένο τεχνητά. Αξίζει τον κόπο, ο προσανατολισμός του είναι δυτικός και είναι ευκαιρία για να απολαύσεις τα χρώματα της δύσης. Η αφετηρία μου αυτή τη φορά ήταν η παραλία Λαμπάγιαννα από την αντίθετη μεριά. Η απόσταση του μονοπατιού ήταν περίπου η ίδια, όμως η δυσκολία πολύ μικρότερη, κάτι που καθιστά την επιστροφή με τον φακό πολύ πιο εύκολη. Η αίσθηση μέσα στο σπήλαιο με τον τεχνητό φωτισμό και τις κυανές ανταύγειες του λυκόφωτος είναι απόκοσμη. Συντροφιά σου τα πουλιά που ζουν στο σπήλαιο, πετούν μπαινοβγαίνοντας συνεχώς. Το έντονο πορτοκαλί του φωτισμού με το βαθύ μπλε της ημέρας που σβήνει και δίνει τη σκυτάλη στη νύχτα, αυτόματα σε μεταφέρει στο παρελθόν την ώρα που οι άνθρωποι των σπηλαίων θα άναβαν τις φωτιές για να μαγειρέψουν, να ζεσταθούν και να ξεκουραστούν γελώντας και λέγοντας ιστορίες απολαμβάνοντας το τέλος μιας ακόμη μέρας που τους βρήκε πάλι ζωντανούς.

Μετά τη χρονική επιστροφή ήρθε η ώρα και για την χωρική: Στο μονοπάτι, στον δρόμο του γυρισμού, στην απόλυτη σιγαλιά της νύχτας ακούγονται μόνο τα νυχτοπούλια κι ένα τρεχαντήρι να διασχίζει τα απολύτως ήρεμα νερά με τον γλυκό ήχο της μηχανής του. Σηκώνω τα μάτια και το αντικρίζω με τα πρασινοκόκκινα φωτάκια του να πλέει απαλά στο νερό! Πίσω φωτισμένο πανέμορφα το νησάκι Κορωνίδα. Ευλογία! Είναι μια σκηνή τόσο όμορφη που και να ξαναγεννιόμουν θα την θυμόμουν, όπως λένε! Από αυτές που μόνο το απίθανο ελληνικό καλοκαίρι ξέρει να σου δωρίζει

Προτάσεις

info's

Για θαλασσινά προτείνουμε το εστιατόριο Μουράγιο με αλησμόνητα για τη νοστιμιά τους πιάτα όπως: γαριδομακαρονάδα με κόκκινες γαρίδες Κοιλάδας, κριθαρότο, φρέσκο μπαρμπουνάκι, φρέσκο καλαμάρι, χειροποίητη καπνιστή μελιτζανοσαλάτα κ.α. (www.instagram.com/mouragio_kilada).

Για διαμονή συστήνουμε ανεπιφύλακτα τα Vasilis Apartments στην Ερμιόνη. Τόσο για την ποιότητά τους όσο και για την μοναδική φιλοξενία του Θανάση Πάτσιου τον οποίο ευχαριστούμε βαθύτατα. Είναι άνθρωπός της προσφοράς και θα σας βοηθήσει σε ό,τι κι αν χρειαστείτε. Πληροφορίες: www.vasilisapartments.gr

Τις θερμότερες μας ευχαριστίες για την υποδοχή και την ξενάγηση στη Μαρία Στάπα και στον Βασίλη Ηλιού.

Το σπήλαιο Φράγχθι μπορείς να το επισκεφθείς και από την Κοιλάδα εν πλω!

Θα το βρείτε στο

τεύχος 145