Το χωριό Χέλι – ένας αργός ρυθμός ζωής

Ξεκινώ τη φθινοπωρινή μου περιπέτεια εκεί όπου οι αρχαίοι

μύθοι συναντούν την άγρια φύση και την παραδοσιακή ζωή,

από το χωριό Αραχναίο — ή Χέλι, όπως το λένε οι ντόπιοι. Σε

υψόμετρο περίπου 600 μέτρων, το μικρό αυτό ορεινό χωριό

προσφέρει την αυθεντικότητα που αναζητούν όσοι θέλουν να

ξεφύγουν από τα πολυσύχναστα μέρη. Με φόντο το επιβλητικό

ομώνυμο βουνό, το Αραχναίο κρατά μια ήρεμη ισορροπία

ανάμεσα στην ιστορία, τη γαλήνη και την περιπέτεια.

Το Αραχναίο βρίσκεται περίπου 27 χιλιόμετρα βορειοδυτικά

από το Ναύπλιο, αφετηρία της διαδρομής μας. Ο δρόμος

ανηφορίζει μέσα από ελαιώνες και πορτοκαλεώνες αλλά

η γόνιμη αργολική γη δίνει σιγά σιγά τη θέση της σε

άγριο ορεινό τοπίο, με απότομες πλαγιές και βραχώδεις

σχηματισμούς.

58 ΕναλλακτικόΜε το Hyundai Inster - το μικρό

ηλεκτρικό που κινείται αθόρυβα και

χωρίς να μολύνει το περιβάλλον -

φτάνουμε στο ήρεμα απλωμένο χωριό,

που κρατά ακόμη την παραδοσιακή

του όψη: λιθόκτιστα σπίτια, κόκκινες

κεραμοσκεπές, στενά δρομάκια και

πλατείες όπου οι ντόπιοι συναντιούνται

για καφέ ή τσίπουρο.

Οι κάτοικοι το λένε Χέλι, κρατώντας

την παλιά αρβανίτικη ονομασία του

χωριού — λέξη που σημαίνει “σούβλα”

και ίσως εξηγεί τη λατρεία τους για

τη γκιόσα, τη γριά προβατίνα που

αποτελεί σήμα κατατεθέν της τοπικής

κουζίνας. Η περιοχή υπήρξε ιστορικά

πέρασμα ανάμεσα σε Αργολίδα και

Κορινθία, με φρούρια όπως του

Γκύκλου να ελέγχουν τις διαβάσεις ήδη

από τον 13ο αιώνα.

Η ζωή στο Αραχναίο κυλά αργά, σε

ρυθμούς που μένουν δεμένοι με τη

φύση. Οι κάτοικοι —κυρίως ηλικιωμένοι

και λίγες νέες οικογένειες— ζουν από

τη γεωργία, την κτηνοτροφία και το

ελαιόλαδο. Τα πρωινά ξεκινούν με το

άρμεγμα, όπως μας λέει η κ. Ντίνα στο

καφενείο, και τα απογεύματα γεμίζουν

με δουλειές στους κήπους ή κουβέντες

στην πλατεία, δίπλα στην εκκλησία του

Αγίου Αθανασίου.

Η οικονομία στηρίζεται στις μικρές

καλλιέργειες ελιών, αμυγδάλων και

σταφίδας, ενώ το καλοκαίρι ορισμένοι ανοίγουν τα σπίτια

τους σε επισκέπτες ή πουλούν μέλι και τυριά. Η κοινότητα

παραμένει σφιχτή: γιορτές όπως της Παναγίας τον

Δεκαπενταύγουστο ενώνουν όλους σε πανηγύρια με μουσικές,

χορούς και γκιόσα. Παρά τις προκλήσεις της απομόνωσης

- την έλλειψη νεολαίας και τη μετανάστευση - το Αραχναίο

διατηρεί μια αυθεντική γαλήνη, ιδανική για όσους θέλουν να

ξεφύγουν από τη βουή της πόλης.

Οι Μονές Ταλαντίου – η βυζαντινή μνήμη στον βράχο

Από τα σημαντικότερα μνημεία του χωριού είναι οι δύο

μονές Ταλαντίου, που θυμίζουν την πλούσια βυζαντινή

κληρονομιά της περιοχής. Πρώτα φτάνουμε στην Παλαιά

Μονή, νοτιοανατολικά του χωριού, ένα υστεροβυζαντινό

μνημείο του 14ου–15ου αιώνα. Το καθολικό, αφιερωμένο

στους Ταξιάρχες, την Παναγία και τον Άγιο Βλάσιο, είναι

σταυρεπίστεγο με νάρθηκα και ημικυκλική αψίδα, ενώ το

εσωτερικό κοσμούν τοιχογραφίες δύο στρωμάτων. Δίπλα

βρίσκεται και το μικρό παρεκκλήσι της Αγίας Μαρίνας.

Η μονή εγκαταλείφθηκε το 1761, όταν οι μοναχοί

μεταφέρθηκαν στη Νέα Μονή, και από τότε το κτίσμα έχει

υποστεί φθορά. Οι ντόπιοι θυμούνται εποχές που βοσκοί

χρησιμοποιούσαν τον χώρο για στάνη ή για να προστατευτούν

από τον καιρό — γι’ αυτό και οι μαυρίλες στις αγιογραφίες,

αποτέλεσμα από φωτιές που άναβαν για ζέστη. Σήμερα το

μνημείο, κηρυγμένο αρχαιολογικό από το 1962, παραμένει

ελεύθερα επισκέψιμο και αποπνέει μια ατμόσφαιρα

μυστηρίου, με τα ερείπια να δένουν με το βραχώδες τοπίο.

Ιδανικό σημείο για όσους αγαπούν τη βυζαντινή τέχνη και την

αίσθηση του χρόνου που μένει πάνω στην πέτρα.

Ύστερα κατηφορίζουμε προς τη Νέα Μονή Ταλαντίου,

δυτικά του Αραχναίου, περίπου μία ώρα πεζοπορία από το

χωριό. Μας υποδέχεται απόλυτη ησυχία — καμία μοναχή δεν

ζει πλέον εδώ. Βγάζουμε τον πίρο από την καγκελόπορτα

και περνάμε μέσα· ο χώρος, αν και ερημωμένος, δεν έχει

60 Εναλλακτικόεγκαταλειφθεί. Είναι προσεγμένος, με χρωματιστά άνθη που

μοσχοβολούν στην αυλή.

Η μονή ιδρύθηκε το 1761, όταν οι Οθωμανοί παραχώρησαν

γη στον ηγούμενο Δανιήλ. Το καθολικό, σταυρεπίστεγο

και μονόκλιτο, διατηρεί τοιχογραφίες που έχουν φθαρεί

από την υγρασία. Τον 19ο αιώνα η μονή γνώρισε ακμή, με

καλλιέργειες, μελισσοκομεία και μέχρι εννιά μοναχούς. Στις

αρχές του προηγούμενου αιώνα, ο ηγούμενος Δωρόθεος

Χρήστου πρόσθεσε κτίρια και έγινε αγαπητός στα παιδιά του

χωριού, μοιράζοντάς τους μέλι. Μετά το 1933 η μονή ενώθηκε

με τη Μονή Καρακαλά και σταδιακά έχασε μεγάλο μέρος της

περιουσίας της.

Φεύγουμε με μια μικρή απογοήτευση για την απουσία

μοναχών, αλλά γεμάτοι από τη γαλήνη του τόπου και τη θέα

στα γύρω βουνά.