Σήμερα, ο Ανδρέας και ο Βασίλειος
Καράμπελας συνεχίζουν κάτι
που δεν μοιάζει απλώς με
οικογενειακή παράδοση, αλλά με χρέος
απέναντι στον χρόνο. «Είναι ηθική
ικανοποίηση να συνεχίζουμε αυτό
που ξεκίνησε ο πατέρας μας», λέει. Η
επιχείρηση μεγάλωσε, επεκτάθηκε,
άλλαξε εποχές και μοντέλα, αλλά κάτι
έμεινε σταθερό: το βλέμμα στα παλιά
ποδήλατα, αυτά που κουβαλούν πάνω
τους πολύ περισσότερα από σκουριά.
Η αναπαλαίωση δεν ξεκίνησε ως
επιχειρηματικό σχέδιο. Ήρθε φυσικά,
σχεδόν αναπόφευκτα. «Μας το ζητούσε
ο κόσμος, αλλά το αγαπήσαμε κι
εμείς. Είχαμε ήδη αδυναμία στα παλιά
ποδήλατα και μηχανάκια. Μας άρεσε
η διαδικασία του να δώσουμε ζωή
σε κάτι που έχει “τελειώσει”», λέει ο
Ανδρέας, που βρίσκεται στον χώρο
ενεργά από τα 23 του, σχεδόν 25
χρόνια. Το πρώτο ποδήλατο το θυμάται
ακόμη: άγχος αλλα και ενθουσιασμός,
μια αρχή που έβαλε την οικογένεια
σε ένα μονοπάτι που δεν σταμάτησε
ποτέ.«Προσπαθούσαμε να βγάλουμε
καλό αποτέλεσμα, να σταθούμε στο
ύψος του αντικειμένου. Όλα πήγαν
καλά και σιγά σιγά βελτιωθήκαμε. Η
εμπειρία μάς έμαθε».
Τα περισσότερα ποδήλατα δεν
τα βρίσκουν οι ίδιοι. Τα φέρνουν
οι άνθρωποι — παιδιά και εγγόνια
που κρατούν ένα αντικείμενο με
συναισθηματικό βάρος. «Μου
λένε ιστορίες: τι έκανε ο παππούς
με αυτό το ποδήλατο, πώς τους
μάθαινε ισορροπία στις δύο ρόδες.
Κάθε ποδήλατο είναι και ένα μικρό
οικογενειακό αρχείο».
Οι καταστάσεις στις οποίες φτάνουν,
βέβαια, μόνο εύκολες δεν είναι: «Καμιά
φορά τα έχουν αφήσει δεκαετίες
εκτεθειμένα. Μετά από 60-70 χρόνια,
η φθορά είναι μεγάλη.» Έτσι ξεκινάει
η αναπαλαίωση: αναγνώριση της
μάρκας, εντοπισμός αυθεντικού
χρώματος, λύσιμο, αφαίρεση σκουριάς
και παλιών βαφών — συχνά είναι
τρεις ή και τέσσερις στρώσεις,
αποτέλεσμα των τότε ιδιοκτητών
που τα βάφανε μόνοι τους για να τα
συντηρήσουν. Το ποδήλατο λύνεται,
η σκουριά καθαρίζεται μέχρι να μείνει
το μέταλλο «όπως κατασκευάστηκε».
Ακολουθούν το αστάρι και η βαφή, και
ύστερα το πιο λεπτομερές στάδιο: τα
λογότυπα. «Τότε γίνονταν με βαφή,
όχι αυτοκόλλητο. Προσπαθούμε
να τα κάνουμε ίδια. Θέλει τρομερή
λεπτομέρεια». Οι νικελωμένες
επιφάνειες περνούν από νέο
επινικελωτήριο, οι τροχοί φτιάχνονται
από την αρχή, οι σαμπρέλες και τα
λάστιχα μπαίνουν καινούργια, όπως και
η αλυσίδα.
Και κάπου στο τέλος, έρχεται η
στιγμή της συναρμολόγησης — η
στιγμή που, όπως λέει, «ο όλος κόπος
ανταμείβεται». Η αγαπημένη του
στιγμή είναι η βαφή: «Αν βγει σωστά,
εκεί φαίνεται όλη η προσπάθεια». Η
μεγαλύτερή του χαρά; Η έκφραση των
ιδιοκτητών όταν βλέπουν το ποδήλατο
78 Tης Γης Και Των Ανθρώπωνόπως ήταν όταν το είχε ο πατέρας ή ο
παππούς τους. «Πολλοί δεν μπορούν
να πιστέψουν ότι είναι το ίδιο. Τους
δείχνουμε φωτογραφίες από όλα τα
στάδια. Είναι συγκινητικό».
Ανάμεσα στα κομμάτια που έχουν
περάσει από τα χέρια του, υπάρχει
κι ένα ποδήλατο του 1915–1920: με
φρένο που πατούσε στον εμπρόσθιο
τροχό, με φώτα ασετυλίνης και φυτίλι.
Το κράτησε για τον εαυτό του. «Είναι
ιστορία αυτό το ποδήλατο». Και
υπάρχει κι ένα όνειρο: να αποκτήσει
κάποτε ένα ποδήλατο του 1800 — από
αυτά με τον τεράστιο μπροστινό τροχό
και τον μικρό πίσω, τα high wheel —
και να το αναπαλαιώσει. «Τα ψάχνω
χρόνια», λέει.
Στο εργαστήριο Καράμπελα
ξαναζωντανεύουν Goebel, Bismarck,
Phoenix, Raleigh, Campbell, Gοricke,
Phillips — γερμανικές και αγγλικές
εταιρείες που πλημμύρισαν την Ελλάδα
τις δεκαετίες του ’50 και του ’60,
τότε που το ποδήλατο ήταν το κύριο
μεταφορικό μέσο των ανθρώπων
της εποχής. Κάποια φτιάχνονται κατά
παραγγελία, άλλα αγοράζονται σε κακή
κατάσταση και περιμένουν συλλέκτες
να τα κατοικίσουν ξανά. Και, όπως
παραδέχεται, «συμφέρει να πάρεις
καινούριο». Αλλά οι άνθρωποι δεν
έρχονται για συμφέρον. Έρχονται για τη
μνήμη.
Στο τέλος, ρωτάμε αν τα παλιά
ποδήλατα έχουν «ψυχή». Ο Ανδρέας
γελάει: «Ε, βέβαια. Αν μιλούσαν, θα
λέγανε πολλά».
Και κάπως έτσι, μέσα στο φως του
συνεργείου — ανάμεσα σε χρώματα,
λάδια, παλιά νικέλια, μηχανάκια
που περιμένουν σειρά — τα χρόνια
επιστρέφουν κύκλο.
Και τα ποδήλατα βρίσκουν ξανά τον
δρόμο τους.
